Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германия герцогтығы (1806–1918)
German duchy (1806–1918)
Ангальт герцогтығы (Herzogtum Anhalt) – Германияның тарихи герцогтығы. Герцогтық батыста Гарц таулары мен Эльба өзені арасында, ал шығысында Флеминг жазығында орналасқан. Бұл аймақ бір кезде Аскания әулеті тарапынан басқарылған, қазір Саксония-Анхальт федералды штатының құрамына кіреді.
The Duchy of Anhalt (Herzogtum Anhalt) was a historical German duchy. The duchy was located between the Harz Mountains in the west and the River Elbe and beyond to the Fläming Heath in the east. The territory was once ruled by the House of Ascania, and is now part of the federal state of Saxony Anhalt.
Тарих
Ангальттың бастауы Киелі Рим империясының құрамындағы Ангальт княздығында жатыр.
Anhalt's origins lie in the Principality of Anhalt, a state of the Holy Roman Empire.
Ангальт герцогтері
9 ғасырда Ангальт аймағының көп бөлігі Саксония герцогтығының құрамына кірді. 12 ғасырда ол Бранденбург маркграфы Альберт Аюдың билігіне көшті. Альберт Балленштедт графының ұрпағы болды, оның ұлы Эсико (1059 немесе 1060 жылы қайтыс болды) Ангальт графы атағын алғаш рет алған адам болып есептеледі. Эсиконың немересі, Балленштедт графы Отто Бай, Альберт Аюдың әкесі болды, ол Анхальтты Бранденбург маркграфымен (Бранденбург маршы) біріктірді. Альберт 1170 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Бернард 1180 жылы Саксония герцогы атағын алып, Ангальт графы болды. Бернард 1212 жылы қайтыс болды, ал Саксониядан бөлінген Ангальт оның ұлы Генрих I-ге өтті, ол 1218 жылы князь атағын алып, Ангальт үйінің нағыз негізін қалаушысы болды.
During the 9th century, most of Anhalt was part of the Duchy of Saxony. In the 12th century, it came under the rule of Albert the Bear, margrave of Brandenburg. Albert was descended from Albert, count of Ballenstedt, whose son Esico (died 1059 or 1060) appears to have been the first to bear the title of count of Anhalt. Esico's grandson, Otto the Rich, count of Ballenstedt, was the father of Albert the Bear, who united Anhalt with the Margraviate of Brandenburg (March of Brandenburg). When Albert died in 1170, his son Bernard, who received the title of duke of Saxony in 1180, became count of Anhalt. Bernard died in 1212, and Anhalt, separated from Saxony, passed to his son Henry I, who in 1218 took the title of prince and was the real founder of the house of Anhalt.
19 ғасырдағы герцогтіктер
1806 жылы Наполеон Ангальт-Бернбург, Ангальт-Дессау және Ангальт-Кётеннің қалған мемлекеттерін герцогтықтарға дейін көтерді (осы уақыт аралығында Ангальт-Плоцкау мен Ангальт-Зербст мемлекеттері жойылған еді). Бұл герцогтықтар 1863 жылы Кётен және Бернбург әулеттерінің тоқырауына байланысты қайтадан біріктіріліп, біртұтас Ангальт құрылды. Жаңа герцогтық екі үлкен бөліктен – Шығыс және Батыс Ангальттан, Пруссияның Саксония провинциясының бір бөлігінен және Пруссия аумағымен қоршалған бес анклавтан: Алслебен, Мухлинген, Дорнбург, Гёдниц және Тилькероде-Абберодеден тұрды. Герцогтықтың шығыс және үлкен бөлігі Пруссияның Потсдам (Пруссияның Бранденбург провинциясында), Магдебург провинциясы және Мерсебург (Пруссияның Саксония провинциясына қарасты) әкімшілік округтерімен шектесетін. Батыс немесе кіші бөлігі (сонымен қатар Жоғарғы герцогтық немесе Балленштедт деп те аталады) да соңғы екі округпен және Брауншвейг герцогтығымен қоршалған. Ангальттың (ол біртұтас мемлекет болған кезде) астанасы Дессау қаласы болды. 1918 жылы Ангальт Веймар Республикасының құрамына мемлекет ретінде кірді (Ангальт еркін мемлекетіне қараңыз). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Саксонияның пруссиялық бөліктерімен бірігіп, жаңа Саксония-Ангальт мемлекетін құрды. 1952 жылы таратылғаннан кейін, мемлекет Германияның қайта бірігуі алдында қайта құрылды және қазір Германияның Саксония-Ангальт федералды жерінің бір бөлігі болып табылады.
In 1806, Napoleon elevated the remaining states of Anhalt Bernburg, Anhalt Dessau and Anhalt Köthen to duchies (Anhalt Plötzkau and Anhalt Zerbst had ceased to exist in the meantime). These duchies were united in 1863 to form a united Anhalt again due to the extinction of the Köthen and Bernburg lines. The new duchy consisted of two large portions – Eastern and Western Anhalt, separated by the interposition of a part of the Prussian Province of Saxony – and of five enclaves surrounded by Prussian territory: Alsleben, Muhlingen, Dornburg, Gödnitz and Tilkerode Abberode. The eastern and larger portion of the duchy was enclosed by the Prussian government district of Potsdam (in the Prussian Province of Brandenburg), Province of Magdeburg and Merseburg (belonging to the Prussian Province of Saxony). The western or smaller portion (the so called Upper Duchy or Ballenstedt) was also enclosed by the two latter districts and by the Duchy of Brunswick. The capital of Anhalt (at the times when it was a united state) was Dessau. In 1918, Anhalt became a state within the Weimar Republic (see Free State of Anhalt). After World War II it was united with the Prussian parts of Saxony in order to form the new state of Saxony Anhalt. Having been dissolved in 1952, the state was reestablished prior to the German reunification and is now part of the Bundesland Saxony Anhalt in Germany.
Конституция
Герцогтік, 1859 жылдың 17 қыркүйегінде жарияланған және кейіннен түрлі жарлықтармен өзгертілген негізгі заңға сәйкес, конституциялық монархия болып табылды. "Жоғарылық" деп аталатын герцог атқару билігін жүзеге асырды және заң шығару құқығын өкілдермен бөлісті. Диета (Landtag) отыз алты мүшеден тұратын, олардың екеуі герцог тағайындаған, сегізі ең көп салық төлейтін жер иелерінің өкілдері, екеуі сауда және өндіріс кластарының ең жоғары салық төлеуші мүшелері, қалалық сайлаушылардың он төрт және ауылдық округтерден он өкілден құралды. Өкілдер алты жылға жасырын дауыс беру арқылы сайланды және олардың жасы жиырма беске толуы тиіс болды. Герцог мемлекеттік министр арқылы билік жүргізді, ол барлық департаменттердің – қаржы, ішкі істер, білім беру, дін және статистика – төрағасы болды.
The duchy, by virtue of a fundamental law, proclaimed on September 17, 1859 and subsequently modified by various decrees, was a constitutional monarchy. The duke, who was addressed as "Highness," wielded the executive power while sharing the legislation with the estates. The diet (Landtag) was composed of thirty six members, of whom two were appointed by the duke, eight were representatives of landowners paying the highest taxes, two of the highest assessed members of the commercial and manufacturing classes, fourteen of the other electors of the towns and ten of the rural districts. The representatives were chosen for six years by indirect vote and must have completed their twenty fifth year. The duke governed through a minister of state, who was the praeses of all the departments—finance, home affairs, education, public worship and statistics.
География
Батысында жер бедері толқынды, ал оңтүстік-батысында, Гарц тауларының бір бөлігін құрайтын аймақта, таулы. Рамберг шыңы ең биік нүкте – 1900 фут (579 м). Гарц тауларынан бастап, жер Саале өзеніне қарай бірте-бірте төмендейді, осы өзен мен Эльбаның арасында құнарлы алқаптар жатыр. Эльбаның шығысында жер көбінесе жазық құмды дала, кең қарағай ормандары, батпақты жерлер мен жайлы жайылымдармен араласады. Эльба – бұрынғы герцогтіктің шығыс бөлігін шығыстан батысқа дейін кесіп өтетін маңызды өзен. Росслау қаласында Мулде өзенімен қосылады. Саале өзені аумақтың шығыс бөлігінің батыс жағынан солтүстікке қарай ағып, оң жағына Фуне, сол жағына Виппер және Боде өзендерін қосады. Климат көбінесе қоңыл, бірақ оңтүстік-батыстағы жоғарырақ аймақтарда аз ләззатты. Бұрынғы герцогтіктің ауданы 906 шаршы миль (2,347 км2) құрайды. 1871 жылы халық саны 203 354 адамды, ал 1905 жылы 328 007 адамды құрады. Аймақ Дессау, Кётен, Зербст, Бернбург және Баленштедт аудандарына бөлінген, олардың ішінде Бернбург ең, ал Баленштедт ең аз халыққа ие. Төрт қала – Дессау, Бернбург, Кётен және Зербст – 20 000-нан астам тұрғынға ие болды. Бұрынғы герцогтіктің тұрғындары, негізінен Жоғарғы Саксондықтар, шамамен 12 000 римдік католик және 1700 еврейден басқа, евангелистік шіркеуге жатты. Жоғарғы шіркеулік билік Дессаудағы консисторияда болды, ал алты жылға сайланатын 39 мүшеден тұратын синод Ангальт шіркеуінің ұйымдастырылуына қатысты ішкі мәселелерді талқылау үшін белгілі бір кезеңдерде жиналатын. Римдік католиктер Падерборн епископының басшылығында болды.
In the west, the land is undulating and in the extreme southwest, where it forms part of the Harz range, mountainous, the Ramberg peak being the tallest at 1900 ft (579 m). From the Harz, the country gently slopes down to the Saale; between this river and the Elbe is fertile country. East of the Elbe, the land is mostly a flat sandy plain, with extensive pine forests, interspersed with bog land and rich pastures. The Elbe is the chief river, intersecting the eastern portion of the former duchy, from east to west, and at Rosslau is met by the Mulde. The navigable Saale takes a northerly direction through the western portion of the eastern part of the territory and receives, on the right, the Fuhne and, on the left, the Wipper and the Bode. The climate is generally mild, less so in the higher regions to the south west. The area of the former duchy is 906 square miles (2,347 km2). The population was 203,354 in 1871| and 328,007 in 1905. The country was divided into the districts of Dessau, Köthen, Zerbst, Bernburg and Ballenstedt with Bernburg being the most, and Ballenstedt the least. populated. Four towns, namely Dessau, Bernburg, Köthen and Zerbst, had populations exceeding 20,000. The inhabitants of the former duchy, who were primarily upper Saxons, belonged, with the exception of about 12,000 Roman Catholics and 1700 Jews, to the Evangelical Church. The supreme ecclesiastical authority was the consistory in Dessau; while a synod of 39 members, elected for six years, assembled at periods to deliberate on internal matters touching the organization of Church of Anhalt. The Roman Catholics were under the Bishop of Paderborn.