Виллах қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Вилах (нем. Villach) – Аустриядағы жетінші және Каринтия федералды штатындағы екінші ірі қала. Ол Оңтүстік Австрия және Альпе-Адриа аймағының маңызды көлік түйіні болып табылады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, халқы 61 887 адамды құрайды. Вилах, Альпілік аймақтың басқа қалаларымен бірлесіп, Альпілік конвенцияны іске асыру және Альпілік аймақтағы тұрақты дамуға қол жеткізу мақсатында "Жылдың Альпілік қаласы" қауымдастығының жұмысына қатысады. 1997 жылы Вилах алғаш рет "Жылдың Альпілік қаласы" атағына ие болды.

Климат

Вилахтың жазғы ауа райы суық, ылғалды континенттік климат (Кёппен Dfb).

Тарих

Вилахта табылған ең көне адам іздері неолит дәуірінің соңына жатады. Қала мен оның маңында көптеген римдік артефакттар табылды, себебі ол маңызды римдік жолға (қазіргі Römerweg деп аталады) жақын орналасқан, ол Италиядан 15 жылы құрылған Норикум провинциясына дейін созылды. Сол кезде Санктиум деп аталатын мансио, қазіргі Уормбад ауданында, қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан болуы мүмкін. Көші-қон дәуірінен кейін және 600 жыл шамасында Шығыс Альпта славян қоныстануынан кейін, бұл аймақ Карантания княздығының құрамына кірді. 740 жылы князь Борут, шапшаң Аварларға қарсы Бавария герцогы Одилодан көмек сұрап, баварлық үстемдікті қабылдауға мәжбүр болды. 878 жылғы Каролинг билеушісі Карлманның берген қағазында Треффендегі патша сарайының жанындағы (қазіргі Вилах) көпір (ad pontem Uillach) туралы айтылған. 979 жылы император Отто II Вилах иелігін Бриксен епископы Альбуинге сыйлады. 1007 жылы Альбуиннің қайтысынан кейін король Генрих II елді мекенді жаңадан құрылған Бамберг епископтығына берді. Епископтар сонымен қатар Италияға стратегиялық маңызды Понтафельге дейінгі жол бойындағы көршілес иеліктерді де ұстады, оларды 1759 жылға дейін сақтап, ал айналасындағы Каринтия герцогтықтарының жерлері 1335 жылы Габсбургтер Австрия үйіне өтті. Вилах 1060 жылы нарық құқығын алды, бірақ ол 1240 жылға дейін жазбаларда қала ретінде еске алынбады. Әйіс Қызына арналған шіркеу 1136 жылы алғаш рет құжаттастырылды. Император Фридрих II 1222 жылы 25 шілдеде (Якобитаг) жыл сайын жәрмеңке өткізу құқығын берді. 1348 жылғы Фриули жер сілкінісі қаланың үлкен бөлігін қиратты, ал 1690 жылы тағы бір күшті жер сілкінісі болды. Вилахта сонымен қатар көптеген өрттер болды, олар көптеген ғимараттарды жойды. Алғашқы мер 16 ғасырда тағайындалды. 1526 жылдан бастап көптеген азаматтар протестантқа көшті, ал Вилах мәхәлләсі Каринтиялық иеліктердегі жаңа діннің орталығына айналды, бұл шіркеу басшыларының қатал қарсы реформация шараларын тудырды. 1600 жылдан бастап көптеген тұрғындар қаладан кетуге мәжбүр болды, бұл экономикалық құлдырауға әкелді. 1759 жылы Габсбург императоршасы Мария Тереза Каринтиядағы Бамберг аумақтарын бір миллион флоринге сатып алды. Вилах Габсбург монархиясының "мұрагерлік жерлеріне" қосылды және Каринтия округінің әкімшілік орталығы болды. Наполеон соғыстары кезінде қала француз әскерлерімен басылып алынды және 1809 жылдан бастап қысқа ғасырлық Ильрия провинцияларының бөлігі болды, 1813 жылы Австрия империясының күштері оны қайта басып алып, 1816 жылы Австрияның Ильрия корольдігіне қосты. Қала экономикасы Оңтүстік темір жолының батыс тармағы арқылы дамыды, ол 1864 жылы Вилахқа жетті, бұл өсуге және кеңеюге мүмкіндік берді. 1880 жылы қалада 6104 адам тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыста, Италия майданының жанындағы Вилах австро-венгер армиясының 10-армиясының бас штабы орналасқан. Қала 1932 жылдың 1 қаңтарында соғыстар аралық кезеңде заңды қала мәртебесін алды. 1938 жылы Австрия нацистік Германияға қосылғаннан кейін Вилах мэрі – ынталы нацист Оскар Краус болды. 1938 жылдың 9 қарашасында Вилах бүкіл ел бойынша Кристалл түніндегі яһуди халқына қарсы зорлық-зомбылық шабуылдарының орталығы болды. 1919 жылғы шекаралық қақтығысқа арналған ескерткіштің ашылуы 2002 жылы дау тудырды, өйткені қақтығыста ерекше көзге шықпаған Краус есімді жалғыз адам аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас әскерлері Вилахты 37 рет бомбалады. 42 500-ге жуық бомба 300 адамды өлтіріп, ғимараттардың 85%-ын қиратты. Дегенмен, қала тез қалпына келді. Бүгінде Вилах – сауда және демалыс орталығы болып табылатын қарқынды қала, бірақ ол өзінің тарихи фонын сақтап қалды.

The oldest human traces found in Villach date back to the late Neolithic. Many Roman artifacts have been discovered in the city and its vicinity, as it was near an important Roman road (today called Römerweg) leading from Italy into the Noricum province established in 15 BC. At the time, a mansio named Sanctium was probably located at the hot spring in the present day Warmbad quarter south of the city centre. After the Migration Period and the Slavic settlement of the Eastern Alps about 600 AD, the area became part of the Carantania principality. When about 740 Prince Boruth enlisted the aid of Duke Odilo of Bavaria against the invading Avars, he had to accept Bavarian overlordship. An 878 deed of donation, issued by the Carolingian ruler Carloman of Bavaria, mentioned a bridge (ad pontem Uillach) near the royal court of Treffen, in what is today Villach. In 979 Emperor Otto II enfeoffed Bishop Albuin of Brixen with the Villach manor. After his death, King Henry II in 1007 ceded the settlement to the newly established Bishopric of Bamberg. The bishops also held the adjacent estates along the strategically important route to Italy up to Pontafel, which they retained until 1759 while the surrounding Carinthian ducal lands passed to the Austrian House of Habsburg in 1335. Villach received market rights in 1060, though it was not mentioned as a town in records until about 1240. The parish church dedicated to St. James was first documented in 1136. Emperor Frederick II conferred the citizens the right to hold an annual fair on the feast of 25 July (Jakobitag) in 1222. The 1348 Friuli earthquake devastated large parts of the town; another devastating earthquake occurred in 1690. There were also several fires in Villach, which destroyed many buildings. The first documented mayor took office in the 16th century. From 1526 onwards, many citizens turned Protestant and the Villach parish became a centre of the new faith within the Carinthian estates, which entailed harsh Counter Reformation measures by the ecclesiastical rulers. From about 1600, numerous residents were forced to leave the town, precipitating an economic decline. In 1759 the Habsburg empress Maria Theresa formally purchased the Bamberg territories in Carinthia for a price of one million florins. Villach was incorporated into the "hereditary lands" of the Habsburg monarchy and became the administrative seat of a Carinthian district. During the Napoleonic Wars, the city was occupied by French troops and became part of the short lived Illyrian Provinces from 1809, until it was re conquered by the forces of the Austrian Empire in 1813 and incorporated into the Austrian Kingdom of Illyria by 1816. The city's economy was decisively promoted by a western branch of the Southern Railway line, which finally reached Villach in 1864, providing growth and expansion. By 1880, the town had a population of 6,104. In World War I, Villach near the Italian front was the seat of the 10th Army command of the Austro Hungarian Army. The town obtained statutory city status during the interwar period on 1 January 1932. After the Austrian Anschluss to Nazi Germany in 1938, the mayor of Villach was Oskar Kraus, an enthusiastic Nazi. On 9 November 1938 Villach was a site of the nationwide Kristallnacht pogroms with violent attacks on the Jewish population. A memorial for the 1919 border conflict that led to the Carinthian Plebiscite caused controversy when it was inaugurated in 2002, as Kraus, who had not been especially prominent in the conflict, was the only person named. During World War II, allied forces bombed Villach 37 times. About 42,500 bombs killed 300 people and damaged 85% of the buildings. Nevertheless, the city quickly recovered. Today, Villach is a bustling city with commerce and recreation, yet it retains its historic background.