Кіріспе

Заңды мүдделерді куәландыратын құқықтық құжат Корпоративтік құқықта акциялар сертификаты (акциялар сертификаты немесе акциялар сертификаты деп те аталады) - белгілі бір акциялардың (немесе АҚШ-тағы Бірыңғай коммерциялық кодекстің 8-бабына сәйкес бағалы қағаздар құқығы немесе алмастырылатын көлемдегі пропорционалды үлесі) немесе корпорация акцияларының заңды мүдделерін (бірнеше заңды құқықтың жиынтығы) куәландыратын құқықтық құжат.

Тарих

Акциялар сертификаты - белгілі бір акциялардың (немесе Бірыңғай коммерциялық кодекстің 8-бабына сәйкес бағалы қағаздар құқығы немесе алмастырылатын акцияның пропорционалды үлесі) немесе корпорацияның акцияларының заңды мүддесін (бірнеше заңды құқықтың жиынтығы) куәландыратын құқықтық құжат. Мұндай аспаптар алғаш рет 1606 жылы Нидерландыда, ал 1800 жылы АҚШ-та қолданылды. АҚШ-та жалпы саудаға шығарылатын 7000-нан астам бағалы қағаздың 420-дан астамы, 6% -ы, игілік иелеріне қағаз сертификаттарын бермейді. Мысалы, Нью-Йорк қор биржасында акциялардың ауысу көлемі уақыт өте келе өсті; 1938 жылы күнделікті көлем 1 миллион акция болды, ал 1954 жылы 2 миллион акцияға жетті. 2011 жылы АҚШ-тың бағалы қағаздар орталық депозитарийі, DTC, 1,6 миллион қағаз акциялар сертификатын ұстады және қағаз акциялар сертификаттарын жоюға бағытталған күш-жігерді алға тартты, бұл процесс дематериалдандыру деп аталады, ол кем дегенде 1960 жылдан бері салада мақсат болып табылады. 2012 жылы Сэнди даулымынан су DTC-дегі сейфті су басып, акциялар мен облигациялар сертификаттарына 1 миллиардтан астам доллар зиян келтірді. Брокерлер қағаз сертификатын беру үшін 500 долларға дейін ақы алады, бірақ кейбіреулер нөлді (мысалы, The Walt Disney Company) немесе тек кішігірім ақыны алады, ал бұл ақыны көше атауындағы акцияларды ұстау арқылы болдырмауға болады (АҚШ-та көше атауының бағалы қағаздары - қаржы институтының серіктестігі (мысалы, брокер немесе банк немесе бағалы қағаздардың орталық депозитарийі) тарапынан қағаз сертификаты түрінде, мұнда бенефициарлық меншік иесі тек банктік есептік жазбаға ұқсас есептік жазбаны алады) немесе тікелей акцияларды тіркеу арқылы қорды беру агентіне тікелей тіркеліп, сертификатты беруі мүмкін. Қағаз түріндегі және электрондық тіркеудің тағы бір баламасы - қағаз түріндегі эквивалентті электрондық қор сертификаттарын пайдалану. 47 штат "жазбаша" электрондық қолтаңбалар үшін теңдікті ресмилендіретін Бірыңғай электрондық транзакциялар туралы заңға сәйкес келетін заңнаманы қабылдады. Бұл, сертификаттарға "факсимильді" қолтаңбаларды қолдануға рұқсат беретін заңнаманың қабылдануымен бірге (мысалы, Делавэрдің жалпы корпорациялық заңының 158 бабында), жеке компаниялар үшін қағаз эквивалентіндегі электрондық қор сертификаттарын құру, шығару және басқару үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді қызмет технологиясы ретінде пайда етті. Швецияда 1990 жылдан бастап қор биржасында сауда-саттық жасалатын акциялар үшін акциялар сертификаттары негізінен алынып тасталды, оның орнына адамдар электрондық акциялар (акция иесінің немесе акциялар иесінің брокерінің атына тіркелген) қолданады. Швецияда акция сертификаттары болуы мүмкін, бірақ егер акциялар Швецияның бірде-бір қор биржасында тіркелген болмаса ғана. Кейде акциялар сертификаты бар акционер басқа адамға осы акцияларға дауыс беруге рұқсат беру үшін өкілеттік бере алады. Сол сияқты, акция сертификаты жоқ акционер басқа адамға осы акцияларға дауыс беруге рұқсат беру үшін өкілеттік бере алады. Дауыс беру құқығы корпорацияның жарғысында және корпоративтік заңда айқындалады. Акция сертификаттары әдетте екі түрге бөлінеді: тіркелген акциялар сертификаттары және алып келушіге акциялар сертификаттары. Тіркелген акциялар сертификаты, әдетте, тек меншік құқығын дәлелдейтін құжат болып табылады, ал акциялар иелерінің нақты жазбалары корпорацияның акционерлік тізілімінде болады. Ауыстырушы акциялар сертификаты, оның атауынан көрінетіндей, бұл - жеткізушіге арналған құжат, ал сертификаттың физикалық иеленуі оның иесіне акциялармен байланысты барлық заңды құқықтарды жүзеге асыруға құқық береді. Ауыспалы акциялар сертификаттары жиі кездеспейді: олар оффшорлық юрисдикцияларда олардың құпиялылығы үшін танымал болды. Халықаралық бастамалар оффшорлық юрисдикцияларда акциялар сертификаттарын қолдануды шектеді және тек құрлықтағы қаржы орталықтарында ғана қол жетімді болады, бірақ олар іс жүзінде сирек кездеседі.

Қор сертификатының құқықтық сипаттамасы

Акция сертификаты - эмитент корпорацияның жалпы акцияларына (жалпы қор мағынасында) немесе активтеріне заңды меншік мүддесін білдіреді. Сертификат эмитентке қарсы іс-әрекетте дивидендтерді жинау үшін және әдетте эмитенттің жарғысы мен ережелеріне сәйкес дауыс беру арқылы эмитентке ықпал ету үшін таңдалғандығын дәлелдейді, олар көбінесе сертификаттың бетінде терминдер ретінде сілтеме арқылы немесе кіріктіріледі. Акционерлердің құқықтары эмитенттің жалпы кредиторларының төлем қабілеттілігі талаптарына және акциялар сертификатының бетінде нақты акционер мен эмитент арасындағы жалпы келісімнің бөлігі болып табылатын кез келген шарттарға және шарттарға бағынады. Акциялар сертификаттары саудаға шығарылатын немесе квази-саудаға шығарылатын құралдар ретінде кепілдік беру және жеткізу арқылы беріледі, ал эмитент жарғылары, әдетте, трансферттер эмитентке тіркелуі керектігін талап етеді (әдетте эмитенттің трансферт агенті арқылы), ал сатып алушы корпорацияның мүшесі ретінде қосылуы керек. Ауыстыруды тіркеу - бұл жаңалаудың бір түрі.