Бельгияның екінші патшайымы: Лилиан Рети принцессасы
Lilian, Princess of Réthy
Бельгия королі Леопольд III-тің екінші әйелі – Рети принцессасы Лилиан. Соғыс жылдары ерлік көрсетіп, үш бала тәрбиелеген. Тарихы мен өмірі туралы оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бельгияның Леопольд III-нің екінші әйелі (1916–2002)
Second wife of Leopold III of Belgium (1916–2002)
Бельгияның ханшайымы Лилиан, Рети ханшайымы (туған Мэри Лилиан Анриетт Люси Жозефина Гислен Бельс; – 2002 жылдың 6-ы) Бельгияның королі Леопольд III-нің екінші әйелі болды. Ұлыбританияда туып, Бельгияда өскен ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бельгия және Франциядан жараланғандарды Брюгге қаласындағы ауруханаға жеткізетін көлік жүргізушісі болып ерікті жұмыс істеді. Лилиан 1941 жылы король Леопольд III-ге үйленді және Бельгия монархының жұбайы атанды. Олардың үш баласы болды. Ол сонымен қатар Леопольд III-нің Астрид патшайымынан туған балаларының анасы болды және өгей ұлы Бадуин патшаның билігінің алғашқы тоғыз жылында Бельгияның "бірінші ханымы" болды. Оның қайырымдылық қызметі медицина және кардиология салаларына бағытталған еді.
Princess Lilian of Belgium, Princess of Réthy (born Mary Lilian Henriette Lucie Josephine Ghislaine Baels; – df=yes 2002 06) was the second wife of King Leopold III of Belgium. Born in the United Kingdom and raised in Belgium, she became a volunteer as a car driver that transported wounded Belgian and French to the hospital in Bruges during World War II. Lilian married King Leopold III in 1941 and became consort of the Belgian monarch. The couple produced three children. She was also a stepmother to Leopold III's children from Queen Astrid and became the "first lady" of Belgium during the first nine years of her stepson King Baudouin's reign. Her charity work revolved around medicine and cardiology.
Ерте өмір және білім
Мэри Лилиан Бейлс Англияның Лондон қаласындағы Хайбериде дүниеге келді. Лилиан Брюссельдегі Қасиетті Жүрек институтында француз тілін оқуын жалғастырды.
Mary Lilian Baels was born in Highbury, London, England, Lilian continued her studies in French at the Institute of the Sacred Heart in Brussels.
Бельгиядағы Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы
Нацистер Бельгияға басып кіргеннен кейін Лилианның анасы Бельгия және одақтас әскерлерінің басқыншыларға қарсы әскери науқаны кезінде Қызыл Крест қызметіне өз өзін арнады. Лилиан анасына осы жаңа қызметінде белсенді көмек көрсетті, жараланған бельгиялықтар мен француздарды Брюггедегі Сент-Джон ауруханасына көлікпен жеткізіп, сондай-ақ Аальстағы, соғыс аймағында орналасқан пансионаттан қарттарды эвакуациялауға көмектесті. Осы уақытта оның әкесі, губернатор Бейлс, басып алынған провинциясының халқының ауыр жағдайын жеңілдетуге тырысты. 18 мамырда Анри Бейлс Францияға, ішкі істер министрінің маңызды жарлыққа қол қоюы үшін іздеуге кетті, өйткені ол Францияға кеткен деп есептеген. Алайда, сапар барысында губернатор Бейлс жол апатына ұшырап, аяқтарына жарақат алды. Ол Ле-Хавр қаласындағы ауруханаға түсті. Бельгиядағы әскери жағдай нашарлағанда, оның әйелі қыздарын Францияға, қауіпсіз жерге әкелуге шешім қабылдады, ал Лилиан отбасылық машинамен сапарға шықты. Губернатор Бейлстің әйелі мен қыздары Пуатьедегі ауруханада оны кездейсоқ кездестірді. Кейіннен Бейлс Францияға қашып кеткені үшін, губернаторлық лауазымын негізсіз тастап кеткені үшін айыпталды. Алайда, ол 1940 жылдың 28 мамырында бельгиялық әскер капитуляцияға тап болғаннан кейін және корольдің немістермен Лейкен қамалында тұтқынға алынғаннан кейін корольмен кездесуге мүмкіндік алды. Бейлс және оны кездесуге апарған қызы Лилиан Бельгиядан кетуінің нақты жағдайларын түсіндірді, соның нәтижесінде губернатор ақталды. Содан кейін Лилиан әкесімен бірге Францияға оралып, Анжель аймағында бельгиялық босқындарға көмектесумен айналысты. Бельгия азат болғаннан кейін Анри Бейлс Францияда тұрған кезінде нацистермен ынтымақтастық жасады деген айып тағылды. Бірақ король Лилианға Бельгия ханшайымы, сондай-ақ Рети ханшайымы атағын берді. Корольдің жаңа некесінен туған ұрпақтары Бельгияның ханзадалары/ханшайымдары деп аталатын болды, бірақ таққа мұрагерлік құқығынан алынды. Леопольд пен Лилиан соғыс аяқталғаннан кейін және Бельгия азат болғаннан кейін ресми, азаматтық некелерін өткізуді жоспарлаған, бірақ осы уақытта 1941 жылдың 11 қыркүйегінде Лейкен қамалындағы шіркеуде, король Леопольдтің анасы Елизавета патшайымы, Лилианның әкесі Анри Бейлс, кардинал ван Рой (Мехелен архиепископы және Бельгия приматы) және корольдің ескі достарының бірінің қатысуымен құпия діни той өтті. Лилиан үйлену кезінде Елизавета патшайымының киімін киді. Бұл Бельгия заңнамасына қайшы келді, себебі діни некеге азаматтық некеден бұрын түсу қажет еді. Лилиан мен Леопольд бастапқыда азаматтық некелерін соғыс аяқталғанға дейін кейінге шегергісі келген, бірақ Лилиан жақын арада бірінші баласын күтіп жүргендіктен, 1941 жылдың 6 желтоқсанында азаматтық некеге тұру қажет болды. Азаматтық неке Лилианды автоматты түрде Бельгия ханшайымы етті. Лилиан корольға адал әйел болды және оның бірінші әйелі Астридтен туған балаларына мейірімді және көңілді ана болды. Леопольд пен Лилианның азаматтық некесі 1941 жылдың желтоқсан айында Бельгия шіркеулерінде оқылған кардинал ван Ройдің пасторлық хатында жарияланды, бұл Бельгияда әртүрлі реакцияға ие болды. Кейбіреулер жаңа жұпқа көңіл білдіріп, Лейкендегі сарайға гүлдер мен құттықтау хаттарын жіберді. Бельгияның жетекші газеттерінің бірі король Леопольдты былай деп сынады: "Сіздің қайғырып, бізге қараған жүзіңізді біз ойладық, егерміз. Бірақ сіз оны әйелдің иығына тығып қойдыңыз". Король Астридтің ата-анасы, Швеция ханзадасы Карл мен ханшайым Ингеборг король Леопольдтың қайтадан үйленуіне қатысты қиын позицияны қабылдамады. Ханшайым Ингеборг бельгиялық журналиске Бельгиядағы корольдің екінші некесіне қарсы ашу-ызаны түсінбейтінін айтты, жас адамның мәңгілікке жалғыз қалуы табиғи емес екенін айтты. Ол күйеуінің жаңа некесіне қуанғанын, оның және немерелерінің игілігі үшін қуанғанын айтты.
Following the Nazi invasion of Belgium, Lilian's mother put herself at the service of the Red Cross during the Belgian and Allied military campaign against the invaders. Lilian helped her mother actively in her new role, transporting wounded Belgian and French to the hospital of St. John in Bruges by car and helped to evacuate the elderly from an asylum in Aalst, which was inside the combat zone. Meanwhile, her father, Governor Baels, attempted to alleviate the plight of his invaded province. On 18 May, Henri Baels went in search of the Minister of the Interior, thinking he had left for France, to obtain his signature for an important relief measure. On his journey, however, Governor Baels had a car accident and injured his legs. He was admitted to a hospital in Le Havre. As the military situation in Belgium headed towards disaster, his wife decided to bring her daughters to safety in France, and Lilian drove the family car on the trip. Governor Baels' wife and daughters met him again, by pure chance, in a hospital in Poitiers. Baels was subsequently accused of having abandoned his post as Governor without justification by fleeing to France. He succeeded, however, in obtaining an audience with the King following the capitulation of the Belgian army on 28 May 1940 and the King's own imprisonment by the Germans at Laeken Castle. Baels and his daughter Lilian, who drove him to the audience, explained the real circumstances of his departure from Belgium, and the Governor was thereby vindicated. Subsequently, Lilian and her father returned to France and occupied themselves with the care of Belgian refugees in the region of Anglet. After Belgium's liberation, Henri Baels was accused of collaborating with the Nazis during the war, while he lived in France. Instead, the King gave Lilian the title Princess of Belgium, a. k. a. Princess of Réthy, with the style Royal Highness. It was agreed that descendants of the King's new marriage would be titled Prince/Princess of Belgium with the style Royal Highness but excluded from succession to the throne. Leopold and Lilian initially planned to hold their official, civil marriage after the end of the war and the liberation of Belgium, but in the meantime, a secret religious marriage ceremony took place on 11 September 1941, in the chapel of Laeken Castle, in the presence of King Leopold's mother Queen Elisabeth, Lilian's father Henri Baels, Cardinal van Roey (who worked as the Archbishop of Mechelen and primate of Belgium) and one of the King's old friends. Lilian was wearing Queen Elisabeth's bridal veil during her wedding. This actually contravened Belgian law, which required that the religious wedding be preceded by the civil one. Although Lilian and Leopold had originally planned to postpone their civil marriage until the end of the war, Lilian was soon expecting her first child, necessitating a civil marriage, which took place on 6 December 1941. The civil marriage automatically made Lilian a Belgian princess. Lilian proved a devoted wife to the King and an affectionate and vivacious stepmother to his children by his first wife, Queen Astrid. When the civil marriage of Leopold and Lilian was made public in a pastoral letter by Cardinal van Roey read throughout Belgian churches in December 1941, there was a mixed reaction in Belgium. Some showed sympathy for the new couple, sending flowers and messages of congratulations to the palace at Laeken. One of the leading Belgian newspapers rebuked King Leopold: "Sire, we thought you had your face turned towards us in mourning. Instead you had it hidden in the shoulder of a woman." Queen Astrid's parents, Prince Carl and Princess Ingeborg of Sweden, did not take the hard line against King Leopold's remarriage. Princess Ingeborg told a Belgian journalist that she couldn't understand all the animus in Belgium against the king's second marriage, that it was perfectly natural for a young man not to want to remain alone forever. She said she was happy about her son in law's new marriage, both for his own sake and for the sake of her grandchildren.
Нацистік Германияға жер аударылу
1944 жылы Бельгия патшалық отбасы нацистік Германияға жер аударылды, онда олар 70 SS офицерінің қатаң күзетуінде, қиын жағдайларда ұсталды. Отбасы нашар тамақтанудан зардап шекті және одақтастардың жеңісі (қазірге ақынды бола бастады) оларды ашуландырғандықтан, нацистердің кек алу актісі ретінде түрме сақшылары тарапынан қырғынға ұшырауымыз мүмкін деген үнемі қорқынышта өмір сүрді, немесе одақтас күштері мен оларды ұстағандар арасындағы шайқаста олардың тұтқындалған орнында соңғы қарсылық көрсетуге тырысуы мүмкін деген қорқынышта болды. Отбасының қорқынышы негізсіз емес еді. Бір күні нацистік шенеунік оларға цианид беріп, бұл тұтқындардың нашар тамақтануын толықтыру үшін витаминдердің қоспасы дейді. Алайда, Лилиан мен Леопольд дұрыс күдіктенді және дәрілерді ішпеді немесе балаларына бермеді. Германияда (кейін Австрияда) тұтқында болған кезеңде Леопольд пен Лилиан патшалық балаларды бірлесіп үйде оқытты. Патша ғылыми пәндерді оқытса, оның әйелі өнер мен әдебиетті оқытты. 1945 жылы Бельгия патшалық отбасы генерал-лейтенант Александр Патч басқаратын американдық 106-шы атқыштар полкі тарапынан босатылды, ол кейін король Леопольд пен принцесса Лилианның жақын досы болды және 2 айдан кейін қайтыс болды. Өгей ұлының билік құрған алғашқы тоғыз жылында Лилиан Бельгияның «бірінші ханымы» рөлін атқарды. Сол кезде Лилиан сонымен қатар үйдің аға әйелі де болды. Король Леопольд пен принцесса Лилиан 1960 жылы Бадуиннің донья Фабиола де Мора и Арагонға үйленгенге дейін Лейкендегі патша сарайында өмір сүруді жалғастырды.
In 1944, the Belgian royal family was deported to Nazi Germany, where they were strictly guarded by 70 members of the SS, under harsh conditions. The family suffered from a deficient diet and lived with the constant fear that they would be massacred by their jailers, as an act of revenge on the part of the Nazis, angered at their defeat (by now becoming increasingly certain) by the Allies, or that they would be caught in the cross fire between Allied forces and their captors, who might try to make a desperate last stand at the site of the royal family's internment. The family's fears were not unfounded. At one point, a Nazi official tried to give them cyanide, pretending it was a mixture of vitamins to compensate for the captives' poor diet during their imprisonment. Lilian and Leopold, however, were rightly suspicious and did not take the pills or give them to their children. During their period of captivity in Germany, (and later Austria), Leopold and Lilian jointly homeschooled the royal children. The King taught scientific subjects; his wife, arts and literature. In 1945, the Belgian royal family was released by the American 106th Cavalry Regiment under the command of Lieutenant General Alexander Patch, who thereafter became a close friend of King Leopold and Princess Lilian until he died 2 months later. During the first nine years of her stepson's reign, Lilian acted as "first lady" of Belgium. At the same period, Lilian also became the senior lady of the household. King Leopold and Princess Lilian continued to live in the royal palace at Laeken until Baudouin's marriage to Doña Fabiola de Mora y Aragón in 1960.
Аржентьейдегі өмір және қайырымдылық жұмысы
1960 жылы король Бадуиннің үйленуінен кейін Леопольд пен Лилиан патша сарайынан Бельгиядағы Аргентейль иелігіне көшіп барды. Лилиан түрлі дизайнерлерді шақырып, иеліктегі тозығы жеткен үйді бұрынғы король үшін әсем әрі сәнді резиденцияға айналдырды. Аргентейль Леопольд пен Лилианның қолдауымен мәдени орталыққа айналды, олар көптеген белгілі жазушылар, ғалымдар, математиктер және дәрігерлермен достық қарым-қатынас орнатты. Леопольд пен Лилиан да әлемді кеңінен аралап шықты. Принцесса Лилиан операция жасату үшін АҚШ-қа баруға мұқтаж болған бірнеше бельгиялық баланың шығындарын жеке қаржыландырды. Сондай-ақ ол: «Менің әйелім мен мен Аргентейльде тыныштықта өмір сүруден басқа тілек көре алмаймыз және өзімізді қызықтыратын ғылыми, қайырымдылық және әлеуметтік қызметтерге арнауды қалаймыз» деген қорытынды жасады.
In 1960, following the marriage of King Baudouin, Leopold and Lilian moved out of the royal palace to a government property, the estate of Argenteuil, Belgium. Lilian employed various designers to transform the dilapidated mansion on the property into a distinguished and elegant residence for the ex King. Argenteuil became a cultural centre under the auspices of Leopold and Lilian, who cultivated the friendship of numerous prominent writers, scientists, mathematicians, and doctors. Leopold and Lilian also travelled extensively all over the world. Princess Lilian also personally financed a number of Belgian children who needed to go to the United States for operations. He also concluded that "My wife and I wish for nothing more than to dwell in peace at Argenteuil, and devote ourselves to scientific, philanthropic and social activities in which we take a deep interest."
Өлім
Лилиан ханшайым Бельгияның Ватерлоо қаласындағы Аржентейль иелігінде қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін ол Аржентейльде жерленгісін тілеген еді. Бірақ оның өтініші қабылданбады, ол Бельгияның Лейкен қаласындағы Біздің ханым шіркеуінің патшалық мазарында король Леопольд пен оның бірінші әйелі королева Астридпен бірге жерленді. Королева Фабиола және Лилианның балалары, Лилианның ұлы Александр мен қызы Мари Эсмеральда да жерлеу рәсіміне қатысты. Лилианның көптен бері жақын болмаған қызы Мари Кристин қатыспады.
Princess Lilian died at the Domaine d'Argenteuil in Waterloo, Belgium. Before her death, she had expressed the desire to be buried at Argenteuil. Her wish was denied, however, and she was buried in the royal crypt of the Church of Our Lady, Laeken, Belgium, with King Leopold and his first wife, Queen Astrid. Queen Fabiola and Lilian's stepchildren attended the funeral, as did Lilian's son Alexandre and her daughter Marie Esmeralda. Lilian's long estranged daughter Marie Christine did not attend.
Қасиет-қасиеттері мен беделі
Лилиан өзін өте қатаң және талапшыл әйел ретінде танымал болды, соның салдарынан, басқаларға да аса қатал болатын. Король Леопольдтың соғыс кезіндегі әрекеттері мен әсіресе екінші некесіне байланысты дау-дамайлардың тууынан Лилиан Бельгияда кеңінен ұнатпады. Дегенмен, оның жақын достары да болды, олар оны ең сұлу, әдемі, ақылды, әсем, мінезі мықты, мейірімді, жомарт, қызық әңгімешіл және мәдениетті әйел деп білді. Олар оған Патшалық мәселесі кезінде де, одан кейінгі ондаған жылдар бойында да жеке шабуылдарға батыл және қадір-қасиетпен қарсы тұрғаны үшін құрмет көрсетті. Королева Елизаветаның күтімшісінің айтуынша, Лилиан – "шынайы ханшайым" еді.
Lilian was known as a woman who was terribly strict and demanding towards herself, and, a result, as one who could be excessively severe with others as well. Due to the controversy surrounding King Leopold's wartime actions, and, in particular, his second marriage, Lilian was widely unpopular in Belgium. However, she also had a circle of close friends, who saw her as a woman of great beauty, charm, intelligence, elegance, strength of character, kindness, generosity, humor and culture. They admired her for the courage and dignity with which she faced a long series of personal attacks, both during the Royal Question and for decades afterwards. According to Queen Elisabeth's lady in waiting, Lilian was "a true princess in the full sense of the term."
Мода
Жаклин Кеннеди, Джон Ф. Кеннедидің әйелі ретінде АҚШ-тың бірінші ханымы, принцесса Лилианды өзінің сән үлгісінің шабыты деп атады. Лилианның киім-кешегі мен әшекейлерінің жиынтығы 2003 жылы Sotheby's аукционында сатылды.
Jacqueline Kennedy, First Lady of the United States as wife of John F. Kennedy, cited Princess Lilian as a fashion inspiration. Lilian's wardrobe and jewelry collection were auctioned by Sotheby's in 2003.
Қайырымдылық
Лилиан ханшайымның қазасынан кейін кардиологиялық конференция ұйымдастырылды, онда ДеБейки сияқты және тағы да көптеген белгілі дәрігерлер мен хирургтар Кардиологиялық қор арқылы Лилианның кардиологияға қосқан үлесіне құрмет көрсетті.
Following Princess Lilian's death, a cardiological conference was organised and prominent doctors and surgeons such as DeBakey and many others rendered an homage to Lilian and her contributions to cardiology through Cardiological Foundation.