Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эзоп соғыстары - 17 ғасырдың екінші жартысында Нью-Йорк штатының Ольстер округіне қарасты Эзоп тайпасы мен Нью-Нетдерланд отаршылары арасындағы екі қақтығыс. Бірінші шайқасты қоныс аударушылар бастады; екінші соғыс - Езоп тайпасының өшпенділігінің жалғасы болды.
The Esopus Wars were two conflicts between the Esopus tribe of Lenape Natives (Delaware) and New Netherlander colonists during the latter half of the 17th century in Ulster County, New York. The first battle was instigated by settlers; the second war was the continuation of a grudge on the part of the Esopus tribe.
Өмірбаян
Еуропалық отарлаудан бұрын Кингстон аймағында 1600 жылы шағын ауыл қауымдастықтарында тұратын 10 000-ға жуық адам тұратын Ленапе тайпасы Есопус халқы өмір сүрді. 1609 жылы Генри Хадсон өз есімімен аталған өзенді зерттеді, бұл Эзопус халқы мен еуропалықтар арасындағы алғашқы байланысқа әкелді. Голландиялық қоныс аударушылар 1614 жылы Нью-Йорк штатының Кингстон қаласында факторий (сауда-саттық пункті) салды. Есопус тайпасы жерді егіншілікке пайдаланған, олар бекетті қиратып, қоныстанушыларды оңтүстікке қарай қуып жіберді. Колонистер 1652 жылы Кингстонда жаңа қоныс құрды, бірақ Эзоп оларды қайтадан қуып жіберді. 1658 жылы қоныс аударушылар жерді егіншілікке жарамды деп есептегендіктен, тағы да оралды. Олар ауылды қорғау үшін қамал (at) салды және колонияны Вильтвик деп атады. Қақтығыстар жалғасты, бірақ Эзоптар қоныс аударушыларды қуып шыға алмады, олар ақыр соңында оларға жер берді. Колонисттер саны жағынан аз болды және күшпен жеңуге үміті аз болды, бірақ олар ұстап тұрып, кейбір кішігірім шабуылдарды жасады, соның ішінде жергілікті тұрғындардың егістіктерін аштықтан өлімге ұшырату үшін өртеп жіберді. Олар Жаңа Амстердамнан көмек алды. Соғыс 15 шілдеде аяқталды, 1660 жылы жергілікті тұрғындар азық-түлік үшін жерді айырбастауға келісті. Алайда, Эзоп пен қоныс аударушылар арасындағы шиеленістер сақталып, ақыр соңында екінші соғысқа әкелді.
Before European colonization, the Kingston area was inhabited by the Esopus people, a Lenape tribe which was estimated to number around 10,000 people living in small village communities by 1600. In 1609, Henry Hudson explored the river which was named after him, leading to the first contact between the Esopus people and Europeans. Dutch settlers built a factorij (trading post) in Kingston, New York in 1614. The Esopus tribe used the land for farming, and they destroyed the post and drove the settlers back to the south. Colonists established a new settlement in 1652 at Kingston, but the Esopus drove them out again. The settlers returned once again in 1658, as they believed the land to be good for farming. They built a stockade (at ) to defend the village and named the colony Wiltwijck. Skirmishes continued, but the Esopus were not able to repel the settlers, and they eventually granted the land to them. The colonists were outnumbered and had little hope of winning through force, but they managed to hold out and make some small attacks, including burning the Natives' fields to starve them out. They received reinforcements from New Amsterdam. The war concluded July 15, 1660, when the Natives agreed to trade land for food. Tensions remained between the Esopus and the settlers, however, eventually leading to the second war.
Екінші Эзоп соғысы
1663 жылы 5 маусымда колониядан келген елшілер тайпамен байланысып, келісімге келу үмітімен кездесуді өтінді. Эзоптар бейбітшілік туралы келіссөздерді қарусыз және ашық түрде жүргізу олардың әдет-ғұрпы екенін, сондықтан қоныстанушылар Вильтвикке кіретін қақпаларды ашық ұстайды деп жауап берді. 7 маусымда "Эзопус" кемелері көптеп келіп, көбісі өнім сатамыз деп, қалаға шымшыл ретінде кіріп кетті. Осы арада Эзоптың жауынгерлері Вильтвик қаласындағы отаршылдарға белгісіз түрде көршілес Нью-Дорп (Харли, Нью-Йорк) ауылын толығымен қиратты. Эзоптың тыңшылары қалаға таралып, кенеттен өз шабуылдарын бастады. Олар қоныс аударушыларды толығымен таңғалдырды және көп ұзамай қаланың көп бөлігін бақылауға алды, қоныс аударушылар қуып шығарғанға дейін үйлерді өртеп, әйелдерді ұрлап кетті. Шілде айында отаршылдар "Эзопус" өлтіру жолын барлап шықты. Олар бір тайпаны екіншісінен ажырата алмады, сондықтан олар Ваппингер тайпасының кейбір саудагерлерін тұтқындады, олардың бірі оларға көмектесуге келісті. Ол оларға жергілікті әскерлер туралы ақпарат берді және даладағы нұсқаушы ретінде қызмет етті. Оның көмегіне қарамастан отаршылар партизандық тактиканы қолданатын және орманға оңай жоғала алатын Эзоппен тығыз байланыс жасай алмады. Бірнеше рет нәтижесіз шайқасқаннан кейін отаршылар мохауктердің көмегін алуға тырысты, олар нұсқаушы, аудармашы және жауынгер ретінде қызмет етті. Шілде айының соңында отаршылар солтүстікке қарай тауларда орналасқан Езоп бекінісіне қарай аттануға жеткілікті күш-жігер алды. Алайда олардың ауыр жабдықтары алға жылжуды баяулатты, ал жер қиындай түсті. Олар өздерінің кемшіліктерін мойындап, Азоптың күштеріне тікелей шабуыл жасаудың орнына, оларды аштықтан өлтіру үмітімен қоршаған далаларды өртеп жіберді. Келесі айда барлаушылар Эзоптың егістігін өртеп жіберді, бірақ басқа шайқастар көп болмады. Қыркүйек айының басында тағы бір отаршылдар өз аумақтарында Эзоптарға қарсы шабуыл жасауға тырысты, бұл жолы сәтті болды. Соғыс бас әмірші Папекванаехен мен тағы бірнеше адамның өлімімен аяқталды. Эзоптар қашып кетті, ал капитан Мартин Крежер бастаған отаршылар олардың бекінісін тонап, кейін шегінді, азық-түлік пен тұтқындарды алып кетті. Бұл соғыс аяқталды, бірақ бейбітшілік бұзылды. Келесі екі онжылдықта Эзопустың жерлері сатып алынды және жергілікті тұрғындар бейбіт түрде көшіп кетті, ақырында Шавангунг тауларының солтүстігінде Мохоктарға бас сауғалады.
Emissaries from the colony contacted the tribe on June 5, 1663 and requested a meeting in hopes of making a treaty. The Esopus replied that it was their custom to conduct peace talks unarmed and in the open, so the settlers kept the gates open into Wiltwijck. The Esopus arrived on June 7 in great numbers, many claiming to be selling produce, thereby infiltrating deep into the town as scouts. Meanwhile, Esopus warriors completely destroyed the neighboring village of Nieu Dorp (Hurley, New York) unbeknownst to the colonists in Wiltwijck. The Esopus scouts had spread themselves around the town and suddenly began their own attack. They took the settlers completely by surprise and soon controlled much of the town, setting fire to houses and kidnapping women before being driven out by the settlers. Throughout July, colonial forces reconnoitered the Esopus Kill. They were unable to distinguish one tribe from another, and they captured some traders from the Wappinger tribe, one of whom agreed to help them. He gave them information about various Native forces and served as a guide in the field. In spite of his help, the colonists were unable to make solid contact with the Esopus, who used guerilla tactics and could disappear easily into the woods. After several unproductive skirmishes, the colonists managed to gain the help of the Mohawk, who served as guides, interpreters, and warriors. By the end of July, the colonists had received sufficient reinforcements to march for the Esopus stronghold in the mountains to the north. However, their ponderous equipment made progress slow, and the terrain was difficult. They recognized their disadvantage and burned the surrounding fields in the hope of starving them out, rather than making a direct attack on the Esopus force. For the next month, scouting parties went out to set fire to the Esopus fields but found little other combat. In early September, another colonial force tried to engage the Esopus on their territory, this time successfully. The battle ended with the death of Chief Papequanaehen and several others. The Esopus fled, and the colonists led by Captain Martin Cregier pillaged their fort before retreating, taking supplies and prisoners. This effectively ended the war, although the peace was uneasy. Over the course of the next two decades, Esopus lands were bought up and the Natives moved out peacefully, eventually taking refuge with the Mohawks north of the Shawangunk mountains.