Кіріспе

Француз ақыны Морис Скев (шамамен 1501–1564), – француз ақыны, Ренессанс дәуірінде Лион қаласында қызмет еткен. Ол Платон мен Петраркадан ішінара алынған рухани махаббат теориясын дамытқан лиондық котерияның орталығы болды. Бұл рухани махаббат, сондай-ақ Антуан Хероедің "Амие" (1543) шығармасына да ықпал еткен, Платонның еңбектерін аударған және түсіндірген флоренциялық Марсилио Фичиноға көп қарызды. Скевтің негізгі шығармалары: "Délie, objet de plus haulte vertu" (1544); бес анатомиялық блязон; "Арион" элегиясы (1536) және "Ла Саулса" эклогы (1547); сондай-ақ адамның күнәға іркілуінен басталатын энциклопедиялық поэма – "Микрокосм" (1562). 19-ғасырдың соңынан бері сыншылардың қызығушылығын жаңартқан Скевтің эпиграммалары оның замандастарына да қиындық тудырған, бірақ Дю Белай, Ронсар, Понт де Тиар және Де Атель Скевті француз поэзиясын жаңа, жоғары эстетикалық деңгейге көтергені үшін мақтады. Скев 1560 жылдан кейін қайтыс болды, бірақ оның нақты қайтыс болған күні белгісіз.

Өмір

Скев 1501 жылы туған деп саналады. Оның әкесі лиондық заңгер және қалалық қызметкер болған, Франсуа I таққа отырғанда Лион қаласының сарайға елшісі ретінде қызмет еткен, бұл отбасына қалада беделді әлеуметтік жағдай сыйлады. Скев басшылық еткен Лион мектебіне оның досы Клод де Тайлемон, Бартелеми Анео, дәрігер Пьер Толе, сондай-ақ әйел ақындар Жанна Гейлард (Клемент Маро оны Кристин де Пизанмен бірдей деңгейде санайтын), Пернетт дю Гюйе, Луиза Лабе, Клеменс де Бурж және ақынның қарындастары Клодин мен Сибил Скев кірген.

Жұмыс

Скевтің ақын ретінде алғашқы танымалдылығы 1535 жылы болды, ол Мароға "Le Blason du Beau Tétin" шығармасына жауап ретінде екі блязон жібергенде. "Көзік" (Le Sourcil) және "Көз жасы" (La Larme) Мароның Феррарадағы жер аударылғанда ұйымдастырған байқаудың бөлігі ретінде ұсынылды; біріншісі жеңімпаз деп танылды, бұл Скевке Франция мен Италияда атақ әкелді. Бұл екі өлең 1536 жылы байқаудан алынған басқа өлеңдермен бірге жарияланды. 1539 жылғы басылымда тағы үш Скев блязоны ("Маңдай" - Le Front, "Жұтқыншақ" - La Gorge және "Сарқылу" - Le Soupir) жарық көрді. Скевтің ең танымал туындысы – "Дели", ол 449 десяйдан (10 таралғыш өлең) тұрады, ал оған сүйіктісіне арналған 8 таралғыш өлең ("А са Дели") кіріспе болады. Атауы кейде "идея" (l'idée) сөзінің анаграммасы деп түсіндіріледі. "Дели" – француздық "канцониер" немесе поэзия жинағы, ол Петрарканың өте танымал "Канцониерінен" үлгі алған, ол әйелге арналған махаббат өлеңдерінен тұрады. Скев 1535 жылы Джованни Боккаччодан шабыттанған Хуан де Флорестің "Грималте и Градисса" романын "Фламеттің қайғылы соңы" (La Déplorable fin de Flamète) деп аударған. Скев – жақсы музыкант болған, сонымен қатар ақын да болды; ол қолданған сөздердің музыкалық құндылығына ерекше мән берді, осы және оның білімі арқасында ол Маро мектебі мен Плеяда арасындағы байланыс құрады.

Ағылшынша аудармасы

Тілеңнің белгілері: Морис Скевтің "Дели" еңбегінен таңдамалар, Ричард Сибюрт, редактор және аудармашы. (Пенсильвания университетінің баспасы, 2002 жыл)