Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай жазушысы және философы (772842) Лю Юси (Wade Giles: Liu Yü hsi; ; 772842) - Қытайдағы Танг әулеті кезінде белсенді еңбек еткен очеркші, философ және ақын.
Chinese writer and philosopher (772–842)
Liu Yuxi (Wade Giles: Liu Yü hsi; ; 772–842) was a Chinese essayist, philosopher, and poet active during the Tang dynasty.
Отбасылық жағдайы және білімі
Оның ата-бабалары көшпелі шиоңну халқынан шыққан. "Жеті буын" отбасының басшысы Лю Лянг Солтүстік Вэйдің (386-534) өкілі болды, ол 494 жылы Лоянг қаласында астана құрған император Сяовенге (471-499) ілескен. Үкіметтің синизациялау саясатын ұстанғаннан кейін ол хан болып, тегін Лю деп тіркеді. Сол кезден бастап отбасы Луоянгта тұрды. Лю Юсидің әкесі Ли Сюй Ан Лушан көтерілісінен (755-763) қашу үшін Луяннан кетуге мәжбүр болды және Цзясинге (қазіргі Чжэцзян провинциясының солтүстігінде) барды. Лю Юси Оңтүстік Кореяда туып өскен. Жас кезінде ол Куайдзидегі (қазіргі Шаосинг) екі атақты ақыннан, Чан (Дзен) монахтары Лингче (靈, 746816) және Цзяораннан (然, 730799) оқыған, ал оның кейінгі еңбектері көбінесе буддалық сезімталдықты бейнелеген.
His ancestors were Xiongnu nomadic people. The putative ‘seventh generation’ family head, Liu Liang, was an official of the Northern Wei (386–534), who followed the Emperor Xiaowen (471–499) when he established the capital at Luoyang in 494. Following the government sinification policy, he became Han and register his surname as Liu. From then on the family was based in Luoyang. Liu Yuxi's father, Li Xu, was forced to leave Luoyang to avoid the An Lushan rebellion (755–763) and went to Jiaxing (in the north of present day Zhejiang Province). Liu Yuxi was born and grew up in the south. In his youth he studied with two renowned poets in Kuaiji (now Shaoxing), the Chan (Zen) monks Lingche (靈澈, 746–816) and Jiaoran (皎然, 730–799), and his later works often reflected this Buddhist sensibility.
Философия
Ли Юси өзінің әдебиетші әріптестері Хан Ю және Лю Зонгюаньмен көктің (аспан, әрі табиғи әлем немесе Құдай) және жердің (адам әлемі) екіліктері туралы философиялық пікірталасқа қатысты. Хан Ю конфуцийшіл ретінде көктегі нәрселерді ең басты нәрсе деп қарастырған, ал Лю Зонгюань оларды бөлек сфералар деп қарастырған. Лу Юсидің "Тяньлунь шу" (Tiānlùn shū 天論書) атты эссесінде айтылған көзқарасы бойынша, аспан мен жер (яғни табиғат пен адам) белгілі бір дәрежеде өзара әрекеттеседі. Кейде аспан жер бетінде, кейде жер аспанда болды.
Li Yuxi was involved in a philosophical debate with his fellow literati, the poets Han Yu and Liu Zongyuan, concerning the duality of heaven (the sky, and by extension the natural world or God) and earth (the world of man). Han Yu, as a Confucian, regarded Heaven as paramount, whereas Liu Zongyuan regarded them as separate spheres. Lu Yuxi's view, expressed in an essay called the Tianlun Shu (Tiānlùn shū 天論書), was that heaven and earth (i. e. nature and man) interacted to some degree. Heaven sometimes predominated over earth, and earth sometimes predominated over heaven.