Кіріспе

Грузияның Мцхета қаласында орналасқан православиелік христиан соборы Светицховели соборы (, svet'icxovlis sak'atedro t'adzari; сөзбе-сөз тірі тірек соборы) Грузияның Тбилиси қаласының солтүстік-батысында орналасқан Грузияның Мцхета қаласында орналасқан православиелік христиан соборы. Ерте және жоғары орта ғасырлардың шедеврі Светицховели ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы болып танылған. Қазіргі уақытта ол Грузиядағы Киелі Үштік соборынан кейінгі екінші үлкен шіркеу ғимараты болып табылады. Бұл жерді Мәсіхтің шапанының жерленген жері деп атайды. Ғасырлар бойы собор патшалардың жерленген жері ретінде қызмет етті. Қазіргі төртбұрышты крестті 1010 және 1029 жылдар аралығында ортағасырлық грузин сәулетшісі Арсукидзе аяқтады, бірақ сайттың өзі төртінші ғасырдың басына жатады. Собордың сыртқы аркатурасы 11 ғасырдағы әдеттегі безендірулердің жақсы сақталған үлгісі болып табылады. Светицховели жойылып бара жатқан мәдени ескерткіш болып саналады; ол әр түрлі қиындықтардан аман қалды, ал оның көптеген баға жетпес фрескалары Ресей империясының билігімен ағартудан кейін жоғалып кетті. Ол Грузия православие әлемінің төрт Ұлы соборларының бірі болып саналады.

Ерте тарих

Бастапқы шіркеу біздің заманымыздың 4-ші ғасырында Картлидің (Иберия) Мириан III билігі кезінде салынған. Әңгімеде айтылғандай, Киелі Нино Грузияның алғашқы шіркеуін орнату үшін Мтквари (Кура) және Арагви өзендерінің қосылған жерін таңдаған. Грузин агиографиясына сәйкес, б. з. б. 1-ғасырда Грузияның Мцхетадан келген еврей Элиас Исаны айқышқа шегелеген кезде Иерусалимде болған. Ілияс Исаның киіміне Галгофадан Рим сарбазының бірінен сатып алып, Грузияға алып келді. Ол туған қаласына оралғанда, оны сіңлісі Сидония қарсы алды, ол киімді ұстағаннан кейін киелі заттың тудырған сезімдерінен бірден қайтыс болды. Оның қолынан киімді алып тастау мүмкін болмады, сондықтан онымен бірге жерленді. Сидонияның киімімен бірге жерленген жері соборда сақталған. Кейін оның қабірінен үлкен кедр ағашы өсіп шықты. Киелі Нино шіркеуді салу үшін кедрді кесіп тастауға бұйрық беріп, оның іргетасын қалау үшін жеті бағана жасатты. Алайда, жетінші бағананың табиғаттан тыс қасиеттері бар еді және ол өздігінен ауаға көтерілді. Ол жер бетіне Киелі Ниноның түні бойы дұға еткеннен кейін қайтып келді. Олар бұл суды жеті бағанға бөліп, сол бақанның ішінде құйылған қанға айналдырып, оны жұртқа таратты. Грузин тілінде sveti - "баған", tskhoveli - "өмір беретін" немесе "өмір сүретін" дегенді білдіреді, сондықтан собордың аты содан шыққан. Бұл оқиғаны бейнелейтін таңбаша кіреберісінің сол жағындағы үшінші бағанда көрінеді. Бұл суретте Сидонияның мәйіті кедр ағашының түбіне қойылып, періште бағананы көкке қарай көтеріп отырғаны бейнеленген. Алдыңғы бетке - әулие Нино: оң және сол жақта Мириан патша мен оның әйелі Нана патшайым. Шығыс қасбеттің екі биік және терең нишасы айналадағы жарық қабырғалармен айқын қарама-қайшылықта. Әрбір терезе декоративті жолақтармен және сәнді тырнақпен қоршалған. Сол сияқты шығыс нишалардың жоғарғы бөлігінде де осындай әшекейлер бар. Шығыс қасбеттің терезелерінің үстіндегі жазуда шіркеуді katolikos Melchisedek салған деп жазылған. Оның үстінде екі төменгі рельеф, ашық қанаты бар бүркіт және оның астында арыстан, шатыр астындағы үш соңғы қосымша терезеден оңтүстікке қарай орнатылған. Ғимараттың батыс жоғарғы жағының көп бөлігін үлкен терезе алып жатыр. Бұл мүсінде Исаның көкке көтерілуі бейнеленген. Бұл үшбұрышты орнату кәрниздің үшбұрышы мен оның астындағы аркаға үйлесімді келеді. Қабырғадағы бастапқы мүсін сақталмаған, бірақ бірнеше рет қалпына келтірілді, соңғысы 19 ғасырда.