Кіріспе

2006 жылы Солтүстік Кореяда зымыран сынағы зымыран сынағы 2006 жылы 5 шілдеде Солтүстік Кореяның зымыран сынағының екі кезеңі өткізілді. Корея Халық Демократиялық Республикасы (КХДР немесе Солтүстік Корея) кем дегенде жеті түрлі зымыран атқан. Бұлардың ішінде бір ұзақ қашықтықтағы "Тэподонг-2" зымыраны және қысқа қашықтықтағы "Скад" зымырандары, соның ішінде кеңейтілген "Нодонг" зымыраны бар. "Тэподонг-2" зымыранын АҚШ-тың барлау қызметі Аляскаға дейін ұшырауға қабілетті деп есептеген, бірақ бұл зымыран 42 секунд ұшып кеткеннен кейін сәтсіз аяқталды. Солтүстік Корея сынақтарды алғаш рет 6 шілдеде сыртқы істер министрлігі арқылы "жетістікке жеткен" және "өзін-өзі қорғауды күшейту үшін тұрақты әскери жаттығулардың" бөлігі деп сипаттап, оны жасауға заңды құқы бар деп мәлімдеді. Егер халықаралық қауымдастық қысым көрсетер болса, ел "күшті физикалық әрекеттер" туралы ескертті. 8 шілдеде CNN телеарнасы АҚШ-тың Жетіінші флотының бас қонысы болып табылатын Йокосука портына басқарылатын зымыранмен жабдықталған USS Mustin жойғыш кемесін жібергенін хабарлады. Оның айтуынша, бұл сынақ атыспен байланысты емес, ол бұрын жоспарланған.

Шолу

Ракеталар Мусуданри зымыран сынақ қондырғысынан ұшырылды және барлық зымырандар Жапония теңізінде, Хоккайдоның солтүстік жапон аралынан батысқа қарай 500-600 шақырым жерде, Ресейдің Владивосток және Находка қалаларынан оңтүстікке қарай 100 шақырым жерде халықаралық суларда құлады. Сондай-ақ екі зымыран Ресейдің аумақтық суларына түскені хабарланды. Тек "Тэподонг-2" кемесі ғана Мусудан риден ұшырылған. Скадтар мен Нодонгтар Гитдаэриунг, Анбюн және Кангвондодан ұшырылды. Ракетаның қашықтығы 6000 км деп бағаланып, Аляскаға дейін жету мүмкіндігі бар. Алайда Оңтүстік Кореядағы сарапшылар оның қашықтығы 2 400 мильден аспайтынын айтады. Бұл АҚШ мүддесіне байланысты, зымыран Гуамға немесе Алеут аралдарының аз қоныстанған батыс шетіне жетуі мүмкін дегенді білдіреді. Шығыс Азияның қор нарықтары бұл бастамаларға қатты таңғалды, инвесторлар мұндай қадамдар Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Азия аймақтарында болашақтағы қақтығыстарға әкелуі мүмкін деп алаңдаушылық білдірді. Сонымен қатар, зымыран сынақтарынан кейін шикі мұнай бағасы да өсті. Көптеген сарапшылар 5 шілдеде Кореяда таңертеңгі сағат, бірақ 4 шілдеде АҚШ-та түскі уақытта, Discovery ғарыш айлағының ұшып кетуімен, Америка Құрама Штаттарының назарын аудару үшін және мүмкін, Солтүстік Кореяның ядролық мүмкіндіктері туралы алты тараптық келіссөздер емес, бір-бірімен сөйлесуге тырысу үшін жасалған деп санайды. Сол кезде батыс көздері Тайподонг-2 сынағын зымыран сынағы деп қарағанмен, бұл көзқарас кейін өзгерді. 2012 жылы АҚШ Қорғаныс министрлігі "Тэподонг-2" зымыраны ретінде қолданылмаған деп бағалады. Тэподонг-2 - Unha ғарыш зымыран тасығышының технологиялық базасы, және оның үлкен тұрақты жердегі ұшыру дайындық уақытының ұзақтығына байланысты ICBM технологиясы ретінде қарастырылмаған.

Өмірбаян

Сондай-ақ қараңыз АҚШ-тың Солтүстік Кореямен қарым-қатынасы, Солтүстік Корея және жаппай қырып-жою қарулары, Valiant Shield Солтүстік Корея өзінің алғашқы ядролық қару сынағын 2006 жылы өткізді, және ол Оңтүстік Кореяға қарсы артиллерия арқылы жеткізілетін химиялық қарудың едәуір арсеналына ие деп есептеледі. Солтүстік Корея 2003 жылы ядролық қаруды таратпау туралы келісімнен шықты. Жақында "Алты жақты келіссөздер" барысында Солтүстік Корея өзара қарым-қатынасты қалыпқа келтіру шараларының кешенді топтамасының бір бөлігі ретінде ядролық қару бағдарламасын тоқтатуға келісті. Солтүстік Кореядағы жағдайды шешудегі дипломатиялық күш-жігер аймақтағы елдердің әртүрлі мақсаттары мен мүдделерімен күрделілендіріледі. Екі тараптың ешқайсысы да ядролық қаруды Солтүстік Кореяға тигізуді қаламайды, ал Жапония мен Оңтүстік Корея Солтүстік Кореяға қарсы әскери іс-қимыл жасалса, Солтүстік Кореяның қарсы соққылары туралы қатты алаңдайды. Қытай мен Оңтүстік Корея да осы жағдайдан кейін ҚХДР үкіметінің құлдырауының экономикалық және әлеуметтік салдары туралы қатты алаңдайды. 2003 жылдың 10 қаңтарында Солтүстік Корея ядролық қаруды таратпау туралы келісімнен шықты. 2003 жылдың қаңтар айының соңында Жапония қорғаныс агенттігінің директоры Шигеру Ишиба журналистерге "егер Солтүстік Корея Жапонияға шабуыл жасауға дайындықты бастаса, мысалы, оның зымырандарына отын құйып, біз КХДР-дің әскери шабуыл жасағанын қарастырамыз" және алдын ала КХДР-дегі зымырандар базаларына шабуыл жасаймыз деп мәлімдеді. 2003 жылдың 24 сәуірінде АҚШ, Қытай және Солтүстік Корея Пекинде үшжақты келіссөздер өткізу үшін кездесті. АҚШ Солтүстік Кореяға қарсы санкциялармен қорқытты, Солтүстік Корея бұл "соғыс жариялау" болып саналатынын айтты. 2003 жылы 12 мамырда Солтүстік Корея өзінің оңтүстік көршісімен 1992 жылғы келісімді күшін жойғанын жариялады, ол АҚШ-тың жаушылығы оның егемендігіне қауіп төндіретінін айтып, Корея түбегін ядролық қарудан азат етуге келісті. Оңтүстік Корея келісімді күшіне енген деп санайды. 2003 жылы 28 тамызда Солтүстік Корея Пекинде өткен алты ел арасындағы келіссөздер барысында "өзін ядролық қарулы мемлекет ретінде ресми түрде жариялауға" дайын екенін және ядролық қаруды жеткізуге мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. Солтүстік Корея делегациясы сондай-ақ, ел өзінің ядролық қабілеттілігін көрсету үшін жуырда ядролық сынақ өткізетінін айтады. 2005 жылы 10 ақпанда КХДР ядролық қаруды өзін-өзі қорғау үшін жасап шығарғанын және алты тараптық келіссөздерге қатысуын тоқтатқандығын мәлімдеді. 2005 жылдың 19 қыркүйегінде алтыжақты келіссөздер нәтижесінде Солтүстік Корея экономикалық ынтымақтастық пен көмек үшін ядролық қару бағдарламасынан бас тартуға келісті, "ядролық энергияны бейбіт мақсатта пайдалану" құқығын қайталады, ал АҚШ Солтүстік Кореяның егемендігін мойындады және оған шабуыл жасау ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Ядролық жеңіл су реакторының ұсынысы "орынды уақытта" талқыланатын болады; АҚШ пен Солтүстік Корея бұл қашан болуы керектігі туралы бірден келіспеді. 2006 жылдың 17 қаңтарында Иран Солтүстік Кореяның "Нодун Б" зымыранын сынақтан өткізді. 2006 жылдың сәуірінде Солтүстік Корея егер АҚШ Макаодағы банктегі Солтүстік Кореяның жуырда мұздатылған қаржы активтерін босатып берсе, келіссөздерді қайта бастауды ұсынды. Бұл қаражат есірткі және жалған АҚШ ақшасын сату арқылы жиналды. 2006 жылдың маусым айының ортасында Солтүстік Корея өзінің кейбір "Тэподун-2" зымырандарына отын құюды бастады. 2006 жылдың 14 маусымында АҚШ Әскери-әуе күштері Minuteman III континентаралық баллистикалық зымыранын Ванденберг әуе әскерлерінің базасынан Маршалл аралдарына сәтті сынақтан өткізді, шамамен 30 минутта шамамен 7700 шақырым ұшты. 2006 жылғы 23 маусымда АҚШ пен Жапония баллистикалық зымыранға қарсы технологияны бірлесіп өндіру және КХДР баллистикалық зымыран сынағын өткізген жағдайда маңызды деректер жинау үшін қадағалау және қадағалау операцияларын жүргізу туралы келісімге қол қойды. АҚШ Окинаваны қорғау үшін бірнеше Патриот PAC 3 зымыранын жіберуге келісті. 2006 жылдың 30 маусымы Буш пен Жапонияның премьер-министрі Джуничиро Коидзуми екі күндік саяси келіссөздерінен кейін Грейслендке барды. 2006 жылдың 4 шілдесі Ғарыш шаттлының Discovery миссиясы STS 121 ұшырылады, кейбір Солтүстік Корея бақылаушылары бұл кездейсоқтық емес дейді. АҚШ-тың 230 жылдығы да атап өтіледі. Valiant Shield - 2006 жылы маусым айында Тынық мұхитында АҚШ әскері жүргізген үлкен әскери ойын....

Халықаралық жауап

Бұл сынақ Солтүстік Корея, Қытай, Жапония, Ресей, Оңтүстік Корея және АҚШ арасындағы алтыжақты келіссөздер басталғаннан кейін жасалды. Азия қорлары мен валюталары Еуропа мен АҚШ қорларымен бірге құлдырады, ал алтын, күміс және мұнай Солтүстік Кореяның зымырандары туралы жаңалықтардың арасында көтерілді. Ешбір ел сынақ оқ-дәрісіне қарсы әскери іс-қимыл жасауды ұсынған жоқ. Барлық іс-қимылдар дипломатиялық немесе экономикалық тұрғыдан жасалды.

Қытай

2006 жылдың 5 шілдесінде Қытай Сыртқы істер министрлігі Солтүстік Кореяның зымыран сынақтары туралы алаңдаушылық білдірді. Сыртқы істер министрлігінің өкілі Лю Цзяньчао "барлық тараптарды" тыныштық пен ұстамдылыққа шақырды. Ол барлық тараптарды Корея түбегіндегі жағдайды одан әрі қиындататын кез келген әрекеттерден аулақ болуға шақырды. Нью-Йоркте Қытайдың БҰҰ-дағы елшісі Солтүстік Кореяның зымыран сынақтары "өкінішті" деп мәлімдеді.

Жапония

Премьер-министр Юничиро Коидзумиге 5 шілде күні жергілікті уақыт бойынша таңғы сағат 3:52 атыс туралы хабарланды. Жапонияның жоғары лауазымды адамдары, соның ішінде бас министрлік хатшысы Синдзо Абэ мен Қорғаныс агенттігінің басшысы Фукусиро Нукага, әрқайсысына бір уақытта хабарланды. Таңғы сағат 4:50-де олар премьер-министрдің ресми резиденциясында жиналып, жапондықтардың жауабын талқылады. Джуничиро Койдзуми өзінің кеңсесіне таңғы сағат 6:30-да кірді, ал АҚШ елшісі Дж. Томас Шиффер жиырма минуттан кейін талқылау үшін келді. Осы арада Жапонияның сыртқы істер министрі Таро Асо өзінің американдық әріптесі Кондолиза Райспен телефон арқылы сөйлесіп, олар бұл мәселені БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне көтеруді мақұлдады. Кейіннен Абэ Жапонияның ұшыру мәселесін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жеткізетіні туралы мәлімдеді. Ракета ұшырудан бірнеше сағат өткен соң Жапония Солтүстік Кореяға қарсы экономикалық санкцияларды бастады. Солтүстік Кореяның ресми адамдарына, кеме экипаждарына, чартерлік рейстерге және екі ел арасындағы жалғыз тікелей жолаушылар қатынасына, Mangyongbong 92 паромға кіруге тыйым салды. Жапонияның ауыл шаруашылығы министрі Шоичи Накагава Жапонияның Солтүстік Кореяға азық-түлік көмегін бермейтінін және екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы саудасына шектеулер енгізілетінін мәлімдеді. Жапондық өзін-өзі қорғау күштерінің барлық бөлімдері жоғары сақтық режимінде тұрды. Абе Синдзо мен Асо Таро кейіннен Жапонияның шетелдегі базаларға шабуыл жасау туралы нұсқасы туралы ашық сөйледі, бұл "алдын ала" шабуыл жасау жоспары ретінде хабарланды және Оңтүстік Корея мен Қытай оны тез арада соғыс бастаған деп айыптады.

Ресей

Ресейдің Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Михаил Камининнің айтуынша, сынақ "провокация актісі" болып табылады, ол алтыжақты келіссөздерге кедергі келтіреді және "Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасы бойынша күрделі жағдайды" одан әрі қиындатады. Алайда, президент Путиннің айтуынша, сынақ атқылаудан көңілі қалды, бірақ Солтүстік Кореяның мұндай сынақтарды жүргізуге заңды құқығы бар деген сөзі дұрыс.

Оңтүстік Корея

Біріктіру министрі Ли Чон Сёк зымыран ұшырудың мақсатын анықтау үшін шұғыл кездесу өткізді, бұл АҚШ пен оның одақтастарын Солтүстік Кореяға қарсы экономикалық санкциялар сияқты қатаң жазалау шараларын қолдануға итермелейді деп күтілуде, деп хабарлады министрлік өкілдері. Алайда, 2006 жылдың 17 шілдесінде "Чосунилбо" басылымы хабарлағандай, егер қосымша сынақтар жүргізілмесе, үкімет ешқандай шараларды жоспарламайды, өйткені оның барлық экономикалық қолдауы БҰҰ санкцияларының аясында. Оңтүстік Корея азаматтарының шағын топтары Солтүстік Кореяның туларына және Солтүстік Корея көшбасшысы Ким Чен Ылының суретін өртеп жіберді.

Америка Құрама Штаттары

Президент Буш бұл оқиға туралы сағат 16.40-да (Контакттық уақыт бойынша 21.40-да) хабардар болды. Ол 2006 жылдың 5 шілдесінде Овалдық кабинетте сынақтар туралы сөйлеп, сынақтар тек "Кореяны оқшаулады" деп мәлімдеді. Буш Америка Солтүстік Кореямен жеке келіссөздерге түспей, алты жақты келіссөздерге қолдау көрсетуді жалғастыратынын айтты. 2006 жылдың 5 шілдесінде Шығыс Азия мен Тынық мұхит аймағына АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысының көмекшісі Кристофер Хилл сапар шегеді. Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Стивен Хэдли сынақтарды "провокациялық мінез-құлық" деп сипаттады. Джордж Буш Стивен Хэдлимен, қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдпен және мемлекеттік хатшы Кондолиза Райспен сынақтар кезінде кездесті. NORAD соңғы екі аптада жоғары сақтық режимінде болды және АҚШ-тың зымыраннан қорғаныс агенттігі CNN-ге Солтүстік Кореяның зымыраннан бұрын Калифорнияда баллистикалық зымыранды тосқауылдайтын екі зымыран іске қосылғанын айтты.

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 2006 жылдың 5 шілдесіне, сәрсенбіге, шұғыл отырыс өткізеді. Кеңес мүшелері зымыран сынағына қатысты бірдеңе жасау керектігін және Кеңес қарары шығару мүмкіндігін талқылау үшін кейіннен қайта кездесу керектігін келісті. Жапония АҚШ пен Ұлыбританияның қолдауымен елдердің Солтүстік Кореяға қаржы, материал немесе технология беруіне шектеу қоятын шараны енгізді. Ресей мен Қытай, вето құқығымен, бұрыштамаға қарсылық білдіріп, баспасөзге мәлімдеме жасалуы керек деп мәлімдеді. Бейресми баспасөз конференциясында Ресейдің БҰҰ-дағы елшісі Виталий И. Чуркин санкциялардың орнына БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің президенті үшін 1998 жылы Солтүстік Кореяның зымыранды атқаннан кейін жасалғанға ұқсас айыптау мәлімдемесін шығаруы орындырақ болуы мүмкін деп мәлімдеді.

Аргентина

Аргентинаның сыртқы істер министрлігі "ракета сынағын өткізуге қатты алаңдаушылық білдіретін" және Солтүстік Кореяны "дипломатиялық диалогты жаңартып, ядролық қаруды таратпау туралы келісімге қайта оралуға" шақыратын коммюнике шығарды. Аргентинаның БҰҰ-дағы елшісі және оның БҰҰ Қауіпсіздік кеңесіндегі өкілі Сесар Майораль ракета сынақтары "әлемдік бейбітшілік пен қауіпсіздікке қауіп төндіреді" деп есептеді. Алайда Аргентина үкіметі экономикалық санкцияларды қолдану мүмкіндігінен бас тартуын білдірді, керісінше, қақтығысқа дипломатиялық шешім табуға деген ықыласын атап өтті.

Біріккен Корольдік пен Еуропалық Одақ

Ұлыбритания Солтүстік Кореяның әрекеттерін "жоуапсыздық" деп атады. Сыртқы істер министрі Маргарет Беккет: "Бұл сынақтар - бұл провокация және аймақтағы шиеленісті арттырады" деді. Қазіргі Еуропалық Одақ президенті "провокациялық" зымыран сынағын айыптап отыр. Оның айтуынша, сынақ аймақтық тұрақтылыққа қосымша қысым жасайды "Корей түбегіндегі шешілмеген ядролық мәселе өзара сенімділікті арттырады".

Австралия

Австралияның премьер-министрі Джон Ховард сынақты "өте қозғайды" деп атады және "Мен Солтүстік Кореяның әрекеті тек Австралия мен Жапонияның ғана емес, сондай-ақ алты держава тобындағы басқа елдердің де қозғайды деп айыптайтынына үміттенемін" деп мәлімдеді. Сыртқы істер министрі Александр Даунер Солтүстік Кореяның Австралиядағы елшісі Чон Чжэ Хонға наразылығын білдірді. Австралия жаңалықтардың салдарынан Солтүстік Кореяға жоспарланған дипломатиялық сапарын тоқтатты.

Чехия

Чехияның Сыртқы істер министрлігі сынақтарға "өте алаңдаулы" екенін білдіріп, оларды "халықаралық қауымдастыққа төнген қауіпті" деп сипаттады. Ол Солтүстік Кореяны алтыжақты келіссөздерге қайта оралуға шақырды.

Малайзия

Малайзияның сыртқы істер министрі Сайед Хамид Альбар өз елінің сынақтарға "өте алаңдаулы" екенін білдіріп, барлық тараптарды сабырлылық танытып, келіссөздерді қайта бастауға шақырды.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияның премьер-министрі Хелен Кларк Біріккен Ұлттар Ұйымын Солтүстік Кореяның жер асты ядролық сынағын өткізгенін мәлімдегеннен кейін оған қарсы күшін толық жұмсауды талап етті. Кларк сынақты айыптап, "БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қандай шешім қабылдаса да, оны қолдайтынын" айтты. Жаңа Зеландияның сыртқы істер министрі Уинстон Петерс өзінің үкіметі атынан Солтүстік Кореяның зымыран сынақтарын айыптап, оларды халықаралық қоғамдастықтың алдын ала берген ескертулеріне "қасақана немкеттілік" көрсеткенін сипаттады. Ол Солтүстік Корея "бұдан әрі асығыс қадам жасамаса" және келіссөздерді қайта бастаса деген үмітін білдірді.

Норвегия

Сыртқы істер министрі Йонас Гахр Стор сынақтарды "өте өкінішті" деп айыптап, олардың аймақтық шиеленісті одан әрі күшейте түсетініне сенетінін айтты. Ол Норвегия "солтүстік Кореяның ядролық қару бағдарламасына қатты алаңдайтынын" мәлімдеді.

Филиппин

Президент Глория Макапагал Арройо сынақтарды айыптап, "әлемде жаппай қырып-жою қару-жарақтары жетерлік" деп, оқшауланған мемлекетті бірден алты партиялық келіссөздерді қайта бастауға шақырды. Сонымен қатар, филиппиндік әскерилер мен қорғаныс қызметкерлері Солтүстік Кореяның филиппиндік жерге қарсы зымырандық шабуыл жасауы мүмкін екенін айтып, филиппиндік әскерилерді тез арада жаңғыртуды талап етті.

Сингапур

Сингапур өкілдері сыртқы істер министрлігі арқылы Солтүстік Кореяның билік өкілдерін зымыран ұшырулары үшін қатты сөгіп, оны "провокациялық әрекет" деп атады. Ол бірнеше күн бұрын болған оқиғаға ұқсас кез келген болашақ қадамдар тұрақтылықтың орнына Азия аймағында қиындықтарға әкелетінін ескертті және Ким Чен Ылды бірден алты тараптық келіссөздерге қайта оралуға шақырды.

Швеция

Сыртқы істер министрі Ян Элиассон Швеция үкіметінің өкініш білдіргенін және Стокгольмдегі КХДР елшісін Швецияның "ракеталық сынақтар мен Шығыс Азияда ядролық қарулану жарысының қаупі туралы" алаңдаушылығын тыңдау үшін Сыртқы істер министрлігіне шақырғанын атап өтті.

Тайланд

Таиландтың сыртқы істер министрі Кантати Супхамонгхон сәрсенбіде Солтүстік Кореяның ұзақ қашықтықтағы зымыран сынағына алаңдаушылық білдіріп, бұл шара аймақтағы сенімсіздікке әкеліп соғатынын және әлемдік бейбітшілікке қауіп төндіретінін ескертті. Ол бұл мәселені АҚШ-тағы әріптесімен келесі аптаның басында талқылауды жоспарлап отыр. Кантахи коммунистік елді алты партиялық келіссөздерге оралуға шақырды. Тайланд негізгі тараптар - Солтүстік Корея, Оңтүстік Корея, Жапония, Қытай, Ресей және АҚШ арасындағы келіссөздердің ілгерілеуіне ықпал ету үшін бейресми рөл атқарады.