Кіріспе

Вьетнамның археологиялық мәдениеті Донг Сон мәдениеті немесе Лạc Việt мәдениеті (соңғы кездегі ауыл Đông Sơn, Вьетнамдағы Тан Хоадағы ауыл) ежелгі Вьетнамдағы қола дәуіріндегі мәдениет болды. Бұл мәдениет Вьетнамның солтүстігіндегі Қызыл өзен аңғарында б.з.б. Вьетнамдық тарихшылар мәдениетті Ван Ланг және Ау Ланг мемлекеттеріне жатқызады. Оның ықпалы шамамен б.з.д. 1000-1 ж.ж. аралығында Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа бөліктеріне, соның ішінде теңіздік Оңтүстік-Шығыс Азияға тарады. Донг Сон халқы күріш өсіру, су бұқалары мен шошқаларды бағу, балық аулау және ұзын қайықтармен жүзуде шебер болды. Олар қола құюда да шебер болған, бұған Солтүстік Вьетнам мен Қытайдың Гуанси аймағында кеңінен таралған Донг Сон барабаны дәлел. Дун Сон мәдениетінің оңтүстігінде прото-Чамдардың Са Хуинь мәдениеті болды.

Жеке тұлға

Донг Сон мәдениетінің адамдары австроазиялық немесе солтүстік тай тілдерінде сөйлеген; немесе австроазиялық тілдерде сөйлейтіндер тай тілдерімен елеулі байланыс пен араласумен болды. Археогенетика Доң Сон кезеңінен бұрын Қызыл өзен дельтасының тұрғындары негізінен австроазиялық болғандығын көрсетті. Вьетнамның Фунг Нгуен мәдениетінің Ман Бок жерлеу орнындағы генетикалық деректер қазіргі австроазиялық тілде сөйлейтіндерге, мысалы, кхмерлер мен малабрилерге жақын екенін көрсетті; бұл арада Дунг Сон мәдениетінің Нуи Ниг орнындағы "қоспа генетикасы" "Қытайдан Дай, Тай Кадай тілінде сөйлейтіндер Таиландтан және Вьетнамнан австроазиялық тілдерде сөйлейтіндерге, соның ішінде Вьеттерге" жақын екенін көрсетті. Ферлус (2009) Đông Sơn мәдениетінің басты ерекшелігі болып табылатын жабысқақ күріш пісіру үшін шүберек, елек және табаны жасау солтүстік вьет тілінде (ViệtMường) және орталық вьет тілінде (Cuoi Toum) осы өнертабыстар үшін жаңа лексикалар құруға сәйкес келетінін көрсетті. Бұл өнертабыстарды білдіретін жаңа сөздіктер лексикалық заттарды қарыз алудың орнына бастапқы етістіктердің туындылары екені дәлелденді. Қазіргі уақытта Солтүстік Вьет тілі Донг Сон мәдениетінің аймағына сәйкес келеді. Осылайша Ферлус Донгсондар мәдениеті Вьет тегіне тән және олар қазіргі вьетнамдықтардың тікелей ата-бабалары болған деген қорытындыға келеді. Қола барабандар соғыста, "басшы рудың жауынгерлерін барабан соғу арқылы шақырады", жоқтау кезінде және мейрамдарда пайдаланылды. "Дон Сонның басшылары қола құюшыларды қолға алған" деп жазылған. Жоғалған балауыз құю Қытай негізін қалаушыларға негізделген, бірақ сахналар жергілікті, соның ішінде домбырашылар мен басқа музыканттар, жауынгерлер, күріш өңдеу, құстар, бұғылар, соғыс кемелері және геометриялық үлгілер.