Кіріспе
Грек сөзі (ἀοιδός; көпше: / ἀοιδοί) классикалық грек әншісіне қатысты. Қазіргі заманғы Гомерлік шәкірттерде оны "Илиада" мен "Одиссея" (рапсодамен салыстыру) деп саналатын дәстүрдегі шебер ауызша эпостық ақынның техникалық термині ретінде қолданады.
"Илиада" мен "Одиссея"дағы ән мен поэзия
Классикалық грек тілінде "жыршы" сөзі - "жырлау" етістігінен алынған агент есім. Ол Илиада мен Одиссеяда поэзияға қатысты әртүрлі формада бірнеше рет кездеседі: Илиада 18.490496 (Ахилл қалқаны): торбалар, лиралар мен билермен бірге гименей, үйлену тойы Одиссея 23.133135: әнші Фемиус бастаған бимен бірге үйлену тойы: үйлену тойы жоқ, бірақ Одиссей күйеулерді өлтіріп жатқанда мерекелік әсер қалдырғысы келеді. Илиада 18.567572 (Ахилл қалқаны): бала ән шырқап, лира ойнайды. Ән - линос Илиада 18.593606 (Ахилл қалқаны туралы): жас ерлер мен әйелдер ән биіне қатысады, Одиссея 8.250385: жас ерлер мен әйелдер әнге қатысады; Демодок ән салады және лира ойнайды; оның әні Арес пен Афродитаның махаббатқа қатысты. Илиада 22.391393: Ахиллдің жас жауынгерлері Гектордың денесін өз кемелеріне сүйретіп бара жатқанда, мадақтау немесе өзін-өзі мадақтау әнін жырлайды. 24.720761: Трояда әншілер Гектордың денесі мен әйелдер олар үшін қайғырады;
Iliad 18.490–496 (on the Shield of Achilles): a wedding song, hymenaios, with pipes, lyres, and dancing
Odyssey 23.133–135: a wedding song with dancing, led by the singer Phemius: there is no wedding but Odysseus wants to create the impression of festivity while he is killing the suitors
Iliad 18.567–572 (on the Shield of Achilles): a child sings and plays the lyre to accompany the vintage. The song is the linos
Iliad 18.593–606 (on the Shield of Achilles): young men and women take part in a singing dance,
Odyssey 8.250–385: young men and women take part in a ; Demodocus sings and plays the lyre; his song is about the love affair of Ares and Aphrodite
Iliad 22.391–393: Achilles' young warriors sing a paieon, a song of praise or self praise, as they drag Hector's body back to their ships
Iliad 24.720–761: in Troy, singers lead the lament over Hector's body and women mourn after them; the three women who perform laments individually are Andromache, Hecuba and Helen
Iliad 19.301–338: in the Greek camp, over the body of Patroclus, Achilles sings first, then Briseis followed by the women, then Achilles again followed by the old men
Odyssey 24.58–62: in the Greek camp (as described by Agamemnon's ghost) the sea nymphs lament over Achilles's body and the Muses respond, followed by all the Greeks
Iliad 9.186–191: Achilles "pleases his mind and sings of the fame of men", accompanying himself on the lyre; his only audience is Patroclus
Odyssey 1.150–340: Phemius sings for the suitors, after dinner, a narrative song of the Return from Troy
Odyssey 8.73–75: Demodocus sings for Alcinous and his guests, after dinner, a narrative song of the quarrel of Odysseus and Achilles
Odyssey 8.536–538: Demodocus begins to sing for Alcinous and his guests, after dinner, a narrative song of the Wooden Horse.
Әнші мамандығы
Бұл өлеңдерде сипатталған әлемде жазу мүлдем белгісіз (бірақ оның қолданылуы Беллерофонттың оқиғасында айтылған); барлық поэзия "күй", ал ақындар "күйшілер". Кейіннен, V және IV ғасырларда эпикалық поэзияны орындау рапсодия деп аталды, ал оның орындаушысы рапсодос, бірақ бұл сөз ерте эпостарда немесе қазіргі лирикалық поэзияда кездеспейді, сондықтан Гесиод пен Iliad және Odyssey ақындары өздерін рапсодос деп санайтын бола ма, жоқ па, белгісіз (ол Уолтер Беркерттің пікірінше, және кейбір соңғы ғалымдар рапсодос белгілі бір, жазбаша мәтінді орындаушы деп қабылдады және шығармашылық ауызша ақын емес). Тіпті ауызша эпостық поэзияның авторлары қаншалықты маманданығаны белгісіз. Фемь мен Демодок "Одиссеяда" эпикалық емес әндерді де, эпикалық әндерді де орындайды. Алайда, Одиссеядағы кейіпкер Евмейдің кәсіптері болды, ол әншілер, емшілер, көрушілер мен қолөнершілерді қонақ ретінде қабылдауға болады, ал қайыршылар жоқ; Гомер сипаттаған әлемнен тыс, Гесиод кәсіби қызғаныш туралы мақал-мәтел түрінде ұқсас тізім береді: құмырашы құмырашыны жек көреді және қолөнерші қолөнершіні жек көреді; Қайыршы қайыршыдан қызғанады, әнші әншінің әншісі. "Илиада" мен "Одиссея" жырлары бойынша әншілер өздерінің рухын Музалардан алған. Гесиод Музалардың Геликон тауында қой баққан кезде оған қалай келгенін және оған осы рухты бергенін, болашақ пен өткенді әндетуге мүмкіндік бергенін айтады. "Илиада"дағы Тамирис туралы анекдот Музалардың өздері берген нәрселерін алып кететінін көрсетеді. Басқа мәдениеттердегідей, соқыр адамдар кейде әншіге айналады: "Одиссеядағы" Демодок соқыр, ал "Илиада" мен "Одиссеяның" аңызды авторы Гомер соқыр болған деп жиі айтылады. Орындаудың көрермендері жанр мен жағдайларға байланысты әртүрлі болды (жоғарыдағы тізімді қараңыз). "Илиада" да әйелдер қатысып, кейде егістікке алып барады. Сапфоның көптеген өлеңдері әйелдерге арналған және әйелдер аудиториясын болжайды. Аңыздық (эпикалық) поэзия үшін кейде аудитория тек ер адамдар болған деп айтылады; бұл тым көп (мысалы, Пенелопа Одиссеяда суреттелген бір спектакльді тыңдайды және үзіп тастайды), бірақ ертедегі Грекиядағы әйелдердің оқшаулануына байланысты бұл негізінен дұрыс.
Potter hates potter and craftsman hates craftsman;Beggar is jealous of beggar, singer of singer. According to the Iliad and Odyssey singers gained their inspiration from the Muses. Hesiod describes how the Muses visited him while he tended his sheep on Mount Helicon and granted him this inspiration, permitting him to sing of the future as well as the past. An anecdote in the Iliad about Thamyris shows that the Muses could take away what they had given. As in certain other cultures, blind men sometimes became singers: Demodocus in the Odyssey is blind, and the legendary creator of the Iliad and Odyssey, Homer, was often said to have been blind. The audience for performances by varied depending on the genre and circumstances (see list above). Women participated in, and sometimes led, laments, according to the Iliad. Many of the poems of Sappho are addressed to women and seem to assume an audience of women. For narrative (epic) poetry it is sometimes said that the audience was exclusively male; this is an exaggeration (for example, Penelope listens to, and interrupts, one performance depicted in the Odyssey) but it is probably largely true owing to the seclusion of women in early Greece.
"Илиада" мен "Одиссея" шығармаларын
Ауызша айтылатын шығармаларды салыстырмалы зерттеулер арқылы "Илиада" мен "Одиссея" (сонымен қатар Гесиодтың еңбектері) ауызша айтылатын эпостық дәстүрден шыққандығы дәлелденді. Ауызша айтылатын дәстүрлерде мәтіндердің нақты берілуі болмайды; керісінше, әңгімелер бір ұрпақтан екіншісіне көптеген жолдарды есте сақтауға көмектесетін формулаларды қолданатын бардтар арқылы беріледі. Бұл ақындар ертедегі гректер ауызша эпостық дәстүрінің өкілдері болды, бірақ олар туралы аз мәлімет бар. Жазу қай уақытта орын алса да (көп жағдайда б.з.д. 750 және 600 жылдар аралығы ұсынылады), кез келген замандас ақын мен жазушылар бұл оқиғаны байқамаған немесе ақынның атын атамаған. Грек жазбаларының классикалық деректеріне сүйенсек, Гомер осы екі поэма жазылмай тұрып өмір сүрген.