Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10 ғасырдағы раввин Саадия бен Йосеф Гаон (882/892 – 942) – Аббасид халифатында қызмет еткен көрнекті раввин, гаон, еврей философы және түсіндіруші. Саадия еврей-араб тілінде кең көлемде жазған алғашқы маңызды раввин. Еврей тіл білімі, халах және еврей философиясы саласындағы еңбектерімен танымал, ол "еврей калам" деп аталатын философиялық мектептің өкілі болды. Осы бағытта оның "Наным мен пікірлер кітабы" атты философиялық еңбегі ежелгі грек философиясының элементтерін еврей теологиясымен жүйелі түрде біріктіруге жасалған алғашқы тытыс болды. Саадия раввиндік иудаизмді қорғау мақсатында караиттік иудаизмге қарсы күресте де белсенділік танытты.
10th century rabbi
Saʿadia ben Yosef Gaon (882/892 – 942) was a prominent rabbi, gaon, Jewish philosopher, and exegete who was active in the Abbasid Caliphate. Saadia is the first important rabbinic figure to write extensively in Judeo Arabic. Known for his works on Hebrew linguistics, halakha, and Jewish philosophy, he was a practitioner of the philosophical school known as the "Jewish Kalam". In this capacity, his philosophical work The Book of Beliefs and Opinions represents the first systematic attempt to integrate Jewish theology with components of ancient Greek philosophy. Saadia was also very active in opposition to Karaite Judaism in defense of Rabbinic Judaism.
Ерте өмір
Садия 892 жылы Орта Египеттегі Файюм аймағындағы Дилаз қаласында дүниеге келген. 915 жылы 23 жасында Палестинаға көшіп келді, онда Тиберияда ғалым Әбу Катир Яхья әл Катибтің (иврит тілінде Эли бен Ехуда ха Назир деп аталады) шәкірті болды. 926 жылы Саадия Төменгі Месопотамияға қоныстанды, яһудилерге «Вавилония» деп белгілі, және Сура академиясының мүшесі атанды. Саадия «Sefer ha Galui» еңбегінде өзінің яһуди тегін баса көрсетіп, Яһуда ұлы Шеланың асыл әулетінен шыққандығын, ал ата-бабаларының арасында бірінші ғасырдың әйгілі аскеті Ханина бен Досаның бар екенін айтады. Саадия ұлын Доса деп атау арқылы бұл мәлімдемесін растады; бұл ұлы кейіннен 1012–1018 жылдары Сура академиясының гаоны болып қызмет етті. Саадияның әкесі Жүсіп туралы Аарон бен Мейрдің айтқан сөзі сақталған: ол Мысырдан кетуге мәжбүр болған және Саадияның Киелі жерде ұзақ тұрған кезінде Яффада қайтыс болған. «Nisba al Fayyumi» деген сөз Саадияның туған жері – Файюмға сілтеме жасайды, ол Орта Египетте орналасқан; иврит тілінде ол көбінесе «Питоми» деп аталады, бұл Файумның Библиядағы Питоммен қазіргі замандағы сәйкестігінен туындаған, Саадияның еңбектерінде кездесетін ұғым. Саадия 20 жасында өзінің алғашқы маңызды еңбегін – «Агрон» деп атаған еврей сөздігін жазуға кірісті. 23 жасында Анан бен Давидтің ізбасарларына, әсіресе Соломон бен Йерухамға қарсы poleмикалық жазба жазды, осылайша раввиндік иудаизмді қорғау және караиттік иудаизмге қарсы күрестің маңызды кезеңін бастады. Сол жылы ол Мысырдан Палестинаға көшіп кетті. 921 жылы Саадия палестиналық гаон Аарон бен Мейрдің Тора оқу циклын үш жылдыққа өзгертуіне, сондай-ақ Құрбан айт және Рош Хашана күндерін өзгертуіне қарсы жеңіске жетті. Кейін Саадияның басты қарсыластарының бірі Абу әл Сурри бен Зута болды, оны Ибраһим ибн Езра «Шығу» кітабының 21:24 және «Левиліктер» кітабының 23:15 тарауларына жасаған түсіндірмелерінде еске алады. 928 жылы, отыз алты жасында (немесе қырық алты жасында), Вавилондық яһудилердің басшысы Дэвид бен Заккай Саадиядан гаон құрметті лауазымын қабылдауын өтінді, және ол сол жылы Мата Мехасиядағы Сура академиясының гаоны болып тағайындалды. Ол өліміне дейін 14 жыл осы лауазымда қызмет етті. Саадия екі жылдық оқытудан кейін, Ексилархпен болған дауға байланысты оқытудан бас тартты. Саадияның орнына Натронай бен Хилайдың немересі Жүсіп бен Якуб тағайындалды. Біраз уақыттан кейін Саадия Ексилархпен келісіп, бұрынғы лауазымына оралды, бірақ Жүсіп бен Якуб та гаон ретінде қызметін жалғастырды.
Saadia was born in Dilāẓ in the Faiyum in Middle Egypt in 892. He immigrated to Palestine in 915 at the age of 23, where he studied in Tiberias under the scholar Abu Kathir Yaḥya al Katib (known as Eli ben Yehudah ha Nazir in Hebrew), a Jewish mutakallim or theologian mentioned also by ibn Ḥazm. In 926, Saadia settled permanently in Lower Mesopotamia, known to Jews as "Babylonia", where he became a member of Sura Academy. Saadia, in Sefer ha Galui, stresses his Jewish lineage, claiming to belong to the noble family of Shelah, son of Judah, and counting among his ancestors Hanina ben Dosa, the famous ascetic of the first century. Expression was given to this claim by Saadia in calling his son Dosa; this son later served as gaon of Sura Academy from 1012–1018. Regarding Joseph, Saadia's father, a statement of Aaron ben Meïr has been preserved saying that he was compelled to leave Egypt and died in Jaffa, probably during Saadia's prolonged residence in the Holy Land. The usual nisba al Fayyumi refers to Saadia's native place, the Fayyum, which is located in Middle Egypt; in Hebrew, it is often given as Pitomi, derived from a contemporary identification of Fayum with the Biblical Pithom, an identification found in Saadia's works. At the age of 20, Saadia began composing his first great work, the Hebrew dictionary which he entitled Agron. At 23, he composed a polemic against the followers of Anan ben David, particularly Solomon ben Yeruham, thus beginning the activity which was to prove important in opposition to Karaite Judaism in defense of Rabbinic Judaism. In the same year, he left Egypt and moved to Palestine. In 921, Saadia triumphed over the Palestinian Gaon Aaron ben Meïr over the latter's introduction of a new triennial cycle of Torah reading that also changed the dates of Passover and Rosh Hashanah. Later, one of Saadia's chief disputants was the Karaite by the name of Abu al Surri ben Zuṭa, who is referred to by Abraham ibn Ezra, in his commentary on Exodus 21:24 and Leviticus 23:15). In the year 928, at the age of thirty six (variant: forty six), David ben Zakkai, the Exilarch or head of Babylonian Jewry, petitioned Saadia to assume the honorary title of gaon, where he was appointed that same year the Gaon of Sura Academy at Mata Mehasya, a position which he held for 14 years until his death. After only two years of teaching, Saadia recused himself from teaching because of a dispute that had fallen out between him and the Exilarch. During Saadia's absence, his post was occupied by Joseph ben Jacob, the grandson of Natronai ben Hilai. At length, Saadia was reconciled with the Exilarch and returned to serve in his former position, although Joseph ben Jacob also remained serving in his capacity as Gaon.
Бен Мейрмен айтыс
922 жылы Саадия Вавилонның гаоны болып тағайындалғанға дейін алты жыл бұрын, бүкіл еврей қауымына қауіп төндіретін еврей күнтізбесіне қатысты дау туындады. Хиллель II (шамамен 359 жылы) заманынан бастап күнтізбе ай фазаларын бақылаудың орнына, бірқатар ережелерге (Маймонид кодексінде толық сипатталған) негізделген. Осы ережелердің бірі, егер есептелген айдың жаңа айы түскі уақытта немесе одан кейін болса, Рош-Хашана күнін кейінге жылдыруды талап етті. Палестиналық гаонатының басшысы (сол кезде Рамлада орналасқан) раввин Аарон бен Мейр, түстен кейін сағаттың 642/1080-і (шамамен 35 минут) өткеннен кейін қолданылатын дәстүр бар екенін мәлімдеді. Сол жылы бұл өзгеріс Вавилониядағы ірі еврей қауымдарымен екі күндік келіспеушілікке әкелді: Бен Мейрдің пікірінше, Құрбан айт мейрамының бірінші күні жексенбіде болса, ал қабылданған ереже бойынша сейсенбіде болар еді. Саадия Алеппо қаласында, шығыстан жол жүріп келе жатып, Бен Мейрдің еврей күнтізбесін реттеуі туралы естіді. Саадия оған ескерту жолдады, ал Вавилонда ол өзінің білімі мен қаламын сүргінші Давид бен Заккай мен академия ғалымдарының қызметіне ұсынды, олар еврей диаспорасының қауымдастықтарына жіберген хаттарына өзінің хаттарын қосты (922). Вавилонда ол «Майрамдар кітабы» деп аталатын Sefer haMo'adim еңбегін жазды, онда Бен Мейрдің күнтізбеге қатысты пікірлерін жоққа шығарды және еврей қауымын келіспеушілік қаупінен сақтауға көмектесті.
In 922, six years before Saadia was appointed Gaon of Babylonia, a controversy arose concerning the Hebrew calendar, that threatened the entire Jewish community. Since Hillel II (around 359 CE), the calendar had been based on a series of rules (described more fully in Maimonides' Code) rather than on observation of the lunar phases. One of these rules required the date of Rosh Hashanah to be postponed if the calculated lunar conjunction occurred at noon or later. Rabbi Aaron ben Meïr, head of the Palestinian Gaonate (then located in Ramla), claimed a tradition according to which the cutoff point was 642/1080 of an hour (approximately 35 minutes) after noon. In that particular year, this change would result in a two day schism with the major Jewish communities in Babylonia: according to Ben Meir the first day of Passover would be on a Sunday, while according to the generally accepted rule it would be on Tuesday. Saadia was in Aleppo, on his way from the East, when he learned of Ben Meïr's regulation of the Jewish calendar. Saadia addressed a warning to him, and in Babylon he placed his knowledge and pen at the disposal of the exilarch David ben Zakkai and the scholars of the academy, adding his own letters to those sent by them to the communities of the Jewish diaspora (922). In Babylonia he wrote his Sefer haMo'adim, or "Book of Festivals," in which he refuted the assertions of Ben Meïr regarding the calendar, and helped to avert from the Jewish community the perils of schism.
Гаон қызметіне тағайындалу
Оның Бен Меирмен болған дауы 928 жылы Сураға шақырудың маңызды себебі болды. Экзиларх оны «академия басшысы» Гаон қылып тағайындауға талап етті (бұрын ешбір шетелдік Гаон болған емес) және Сурадағы Реш-Калла Ниссим Нахрванидің кеңесіне қарамастан, ол екі беделді тұлға – Экзиларх Давид пен Саадия арасында қақтығыс болады деп қорқыды. Алайда Ниссим, егер Давид Саадияны осы лауазымға орналастыруға бекініп алса, онда ол Саадияның бірінші ізбасары болуға дайын екенін мәлімдеді. Оның басшылығымен Абба Ариха құрған Сураның ежелгі академиясы жаңа өркендеу кезеңіне енді. Бірақ бұл жаңару Саадия мен Давид арасындағы қақтығыс салдарынан тоқтатылды, дәл Ниссим болжағандай. Саадия Пумбедита Гаоны қол қойғанмен, ол теріс деп есептеген елден қуылған патшаның үкіміне қол қоюдан бас тартты. Экзилархтың ұлы Саадияның бойына зорлық көрсетіп, оның бағынуын талап еткенде, Саадияның қызметшісі оны қатысты ұрып-соғып, екеуінің арасында ашық соғыс басталды. Әрқайсысы қарсыласын лағып, оны қызметтен шеттетуге шақырды. Давид бен Заккай Сураның Жозеф бен Якуб Гаоны тағайындады, ал Саадия Давидтің інісі Хасанға (Иосия; 930) экзилархтық құқығын берді. Хасан қашуға мәжбүр болды және Ұлы Хорасанда жер аударылып қайтыс болды, ал Вавилондық яһудийлерді бөліп тұрған келіспеушіліктер жалғасты. Саадияға экзиларх және оның жақтасы, жас бірақ білімді Арон ибн Саргадо (кейін Пумбедита Гаоны, 943-960) шабуыл жасады. Олардың жазған еврей үндеулерінің үзінділерінде экзиларх пен оның жақтастарының жек көрушілігі көрінеді, олар тіпті қарапайымдықтан да тартынбады. Саадия оған жауапсыз қалмады.
His dispute with Ben Meir was an important factor in the call to Sura that he received in 928. The Exilarch insisted on appointing him as Gaon "head of the academy" despite the weight of precedent (no foreigner had ever served as Gaon before) and against the advice of the aged Nissim Nahrwani, a Resh Kallah at Sura, who feared a confrontation between the two strong willed personalities, Exilarch David and Saadia. Nissim declared, however, that if David was determined to see Saadia in the position, then he would be ready to become the first of Saadia's followers. Under his leadership, the ancient academy of Sura founded by Abba Arikha entered upon a new period of brilliancy. This renaissance was cut short, though, by a clash between Saadia and David, much as Nissim had predicted. In a probate case, Saadia refused to sign a verdict of the exilarch which he thought unjust although the Gaon of Pumbedita had subscribed to it. When the son of the exilarch threatened Saadia with violence to secure his compliance and was roughly handled by Saadia's servant, open war broke out between the exilarch and the gaon. Each excommunicated the other, declaring that he deposed his opponent from office. David ben Zakkai appointed Joseph ben Jacob Gaon of Sura and Saadia conferred the exilarchate on David's brother Hasan (Josiah; 930). Hasan was forced to flee and died in exile in Greater Khorasan, and the strife that divided Babylonian Judaism continued. Saadia was attacked by the exilarch and by his chief adherent, the young but learned Aaron ibn Sargado (later Gaon of Pumbedita, 943 960), in Hebrew pamphlets, fragments of which show a hatred on the part of the exilarch and his partisans that did not shrink from scandal. Saadia did not fail to reply.
Ықпал
Саадияның Йемен яһудилеріне әсері ерекше зор болды, себебі Саадияның көптеген қолжазбалары осы қауымда сақталған және олармен кеңінен қолданылған. Йемендік сидурдың (тикляль) негізі Саадия бастапқыда өңдеген дұға үлгісіне негізделген. Йемен яһуди қауымы Саадия Йом Кипур күні үшін жазған он үш тәуба айту өлеңін, сондай-ақ Суккот мерекесінің жетінші күні Хошана Раббаға арналған оның литургиялық өлеңдерін де қабылдады.
Saadia's influence upon the Jews of Yemen has been exceptionally great, as many of Saadia's extant works were preserved by the community and used extensively by them. The basis for the Yemenite Siddur (Tiklāl) is founded upon the prayer format edited originally by Saadia. The Yemenite Jewish community also adopted thirteen penitential verse written by Saadia for Yom Kippur, as well as the liturgical poems composed by him for Hoshana Rabbah, the seventh day of Sukkot.
Маңыздылығы
Саадия Гаон өзі еңбек еткен салаларда пионер болды. Оның ең маңызды жұмысы – Киелі кітап; оның маңыздылығы, ең алдымен, Киелі кітаптың мазмұнын рационалды түрде зерттеумен және киелі мәтіннің тілін ғылыми білумен сипатталатын, Киелі кітапты түсіндірудің жаңа мектебін құруына байланысты. Саадияның Тораның араб тіліне аудармасы өркениет тарихы үшін маңызды; ол Иудаизмнің үлкен бөлігінің арабтануының өнімі, ол ғасырлар бойы еврей рухын араб мәдениетімен сіңдірудің күшті факторы ретінде қызмет етті. Сондықтан, бұл тұрғыдан алғанда, ол ежелгі грек тіліндегі Киелі кітап аудармасымен және Моисей Мендельсонның Pentateuch-тің неміс тіліне аудармасымен бір қатар тұруы мүмкін. Саадияның аудармасы, діни білім беру құралы ретінде, Киелі жазбаларды тіпті білімі жоқ адамдарға да түсінікті және дәйекті түрде ұсынды. Оның герменевтикалық жүйесі жекелеген үзінділерді түсіндірумен ғана шектелмей, Киелі кітаптың әрбір кітабын тұтас қарастырып, олардың өзара байланысын көрсетті. Автордың өзінің Pentateuch аудармасына жазған кіріспесінде айтқандай, бұл түсіндірмеде мәтіннің нақты түсіндірілуі ғана емес, сонымен қатар еретиктердің оған қарсы келтірген шағымдарын жоққа шығару да бар. Бұдан әрі, ол ақыл-парасатқа негіделген бұйрықтардың негіздерін және аян арқылы келген бұйрықтардың сипаттамасын келтірді. Біріншісі үшін автор философиялық тұжырымдамаларға жүгінді, ал екіншісі үшін – дәстүрге. Ибрахим ибн Эзраның "Мознаим" кітабының кіріспесіндегі еврей грамматиктерінің ең көне тізімінде Саадияға берілген орын, соңғы тарихи зерттеулерде де күшін жойған жоқ. Ол бұл саланың да пионері болды; оның қазір жоғалып кеткен грамматикалық еңбегі Испаниядағы одан әрі зерттеулерге шабыт берді, олар ең жарқын және ұзақ нәтижелерге қол жеткізді, және ол еврей тілінің грамматикалық зерттеуін дамытуға бағытталған категориялар мен ережелерді жасады. Оның сөздігі, қарапайым және тек практикалық болғанымен, еврей лексикографиясының негізі болды, ал ол таңдаған және, әлдебір, өзі жасаған "Агрон" (жинақ) атауы ұзақ жылдар бойы еврей сөздіктерін атау үшін қолданылып келді, әсіресе караиттердің арасында. Саадия арабтардың арасында кездесетін риторикалық категорияларды алғаш рет Киелі кітаптың стиліне қолданды. Ол сондай-ақ, салыстырмалы тіл білімінің негізін қалаушылардың бірі болды, бұл оның бұрын айтылған "Жеті сөз кітабы" арқылы ғана емес, сонымен қатар еврей сөздерін араб тілімен түсіндіру арқылы, әсіресе Киелі кітап сөздерін арабша сөздермен аудару арқылы көрінді. Саадияның еңбектері Берахья сияқты кейінгі еврей жазушыларына, оның энциклопедиялық философиялық еңбегі "Сефер Хахиббур" (Жинақтау кітабы) үшін шабыт пен негіз болды. Саадия, сонымен қатар, Нақыл сөздер 30:31 (Douay–Rheims Bible) -дегі "беліне белдік байлаған әтеш" бейнесін көптеген басқалардың эстетикалық түсіндірмелерінен гөрі, "олардың мінез-құлқының адалдығы мен табысы" деп анықтады, осылайша осы діни және рухани мақсат пен қолдану схемасының ішінде діни ыдыстың рухани мақсатын анықтады.
Saadia Gaon was a pioneer in the fields in which he toiled. The foremost object of his work was the Bible; his importance is due primarily to his establishment of a new school of Biblical exegesis characterized by a rational investigation of the contents of the Bible and a scientific knowledge of the language of the holy text. Saadia's Arabic translation of the Torah is of importance for the history of civilization; itself a product of the Arabization of a large portion of Judaism, it served for centuries as a potent factor in the impregnation of the Jewish spirit with Arabic culture, so that, in this respect, it may take its place beside the Greek Bible translation of antiquity and the German translation of the Pentateuch by Moses Mendelssohn. As a means of popular religious enlightenment, Saadia's translation presented the Scriptures even to the unlearned in a rational form which aimed at the greatest possible degree of clarity and consistency. His system of hermeneutics was not limited to the exegesis of individual passages, but treated also each book of the Bible as a whole, and showed the connection of its various portions with one another. The commentary contained, as is stated in the author's own introduction to his translation of the Pentateuch, not only an exact interpretation of the text, but also a refutation of the cavils which the heretics raised against it. Further, it set forth the bases of the commandments of reason and the characterization of the commandments of revelation; in the case of the former the author appealed to philosophical speculation; of the latter, naturally, to tradition. The position assigned to Saadia in the oldest list of Hebrew grammarians, which is contained in the introduction to Abraham ibn Ezra's "Moznayim," has not been challenged even by the latest historical investigations. Here, too, he was the first; his grammatical work, now lost, gave an inspiration to further studies, which attained their most brilliant and lasting results in Spain, and he created in part the categories and rules along whose lines was developed the grammatical study of the Hebrew language. His dictionary, primitive and merely practical as it was, became the foundation of Hebrew lexicography; and the name "Agron" (literally, "collection"), which he chose and doubtless created, was long used as a designation for Hebrew lexicons, especially by the Karaites. The very categories of rhetoric, as they were found among the Arabs, were first applied by Saadia to the style of the Bible. He was likewise one of the founders of comparative philology, not only through his brief "Book of Seventy Words," already mentioned, but especially through his explanation of the Hebrew vocabulary by the Arabic, particularly in the case of the favorite translation of Biblical words by Arabic terms having the same sound. Saadia's works were the inspiration and basis for later Jewish writers, such as Berachyah in his encyclopedic philosophical work Sefer Hahibbur (The Book of Compilation). Saadia likewise identifies the definitive trait of "a cock girded about the loins" within Proverbs 30:31 (Douay–Rheims Bible) as "the honesty of their behavior and their success", rather than the aesthetic interpretations of so many others, thus identifying a spiritual purpose of a religious vessel within that religious and spiritual instilling schema of purpose and use.
Мистикамен байланысы
Саадия "Сефер Йецира" туралы түсініктемесінде осы эзотерикалық еңбектің мазмұнын философия мен ғылыми білімнің көмегімен, әсіресе өзі жасаған еврей фонетикасы жүйесі арқылы анық әрі түсінікті етуге тырысты. Ол бұл түсініктемесінде өзінің негізгі еңбектерінде маңызды рөл атқаратын Каламның теологиялық спекуляцияларына ықпал етуге жол бермеді. "Сефер Йецираның" жаратылыс теориясын ұсына келіп, ол Құдайдан жаратылғандығы туралы Киелі кітаптағы есеп пен, онда жаратылыс процесі сипатталмаған, "Сефер Йецирада" сипатталған процесс (сөз арқылы нысандардың қалыптасуы) арасындағы айырмашылықты көрсетеді. "Сефер Йецираның" космогониясы тіпті оның "Китаб әл Аманат вал И'тихадат" атты ең басты еңбегінде жаратылыс туралы талқылаудан да шығарылып тасталады. Кітаптың аталық Ибрайымға жатқызылуына қатысты, ол кітаптағы идеялар көне заманнан келіп пайда болғанын мойындайды. Дегенмен, ол бұл еңбекті терең зерттеуге лайық деп есептейді және Саадия пайғамбарлық туралы теориясын талқылағанда "Китаб әл Аманат вал И'тихадат" кітабында "Сефер Йецираның" космогониясының іздері көрінеді.
In his commentary on the "Sefer Yetzirah", Saadia sought to render lucid and intelligible the content of this esoteric work by the light of philosophy and scientific knowledge, especially by a system of Hebrew phonology which he himself had founded. He did not permit himself in this commentary to be influenced by the theological speculations of the Kalam, which are so important in his main works. In introducing "Sefer Yetzirah"'s theory of creation he makes a distinction between the Biblical account of creation ex nihilo, in which no process of creation is described, and the process described in "Sefer Yetzirah" (matter formed by speech). The cosmogony of "Sefer Yetzirah" is even omitted from the discussion of creation in his magnum opus "Kitab al Amanat wal I'tiḳadat." Concerning the supposed attribution of the book to the patriarch Abraham, he allows that the ideas it contains might be ancient. Nonetheless, he clearly considered the work worthy of deep study and echoes of "Sefer Yetzirah"'s cosmogony do appear in "Kitab al Amanat wal I'tiḳadat" when Saadia discusses his theory of prophecy.
Халахи жазбалар
Яһуди заңдарының мәселелері жүйелі түрде баяндалған қысқа монографиялар. Бұл араб трактаттарынан тек атаулары мен үзінділері ғана белгілі, ал "Китаб аль Мауарит" кітабында ғана олардың біршама ұзын фрагменттері сақталған. Рабби Исмаилдың он үш ережесіне түсіндірме, тек Нахум Маарабидің еврей тіліне аудармасында ғана сақталған. Азулай Талмудтың араб методологиясын Саадияның "Келале ха Талмуд" атты еңбегі ретінде айтқан. Сұрақ-жауаптар. Бұл жауаптардың көпшілігі тек қана еврей тілінде сақталған, олардың кейбіреуі, мүмкін, сол тілде жазылған. Саадия Гаонның сидуры (Китаб жамиʿ ал-салават вал-тасабих), онда дұға мәтіндері, араб тіліндегі түсіндірмелер және түпнұсқа синагога поэзиясы бар. Осы синагога поэзиясының ең маңызды бөлігі – 613 міндетке арналған "Ажарот", онда автордың аты "Саид ибн Жүсіп" деп көрсетілген, одан кейін "Алуф" аталымы келеді, бұл поэмалардың ол гаон болмас бұрын жазылғандығын көрсетеді.
Short monographs in which problems of Jewish law are systematically presented. Of these Arabic treatises, little but the titles and extracts is known, and it is only in the "Kitab al Mawarith" that fragments of any length have survived. A commentary on the thirteen rules of Rabbi Ishmael, preserved only in a Hebrew translation by Nahum Ma'arabi. An Arabic methodology of the Talmud is also mentioned, by Azulai, as a work of Saadia under the title "Kelale ha Talmud". Responsa. With few exceptions these exist only in Hebrew, some of them having been probably written in that language. The Siddur of Saadia Gaon (Kitāb jāmiʿ al ṣalawāt wal tasābīḥ), containing the texts of the prayers, commentary in Arabic and original synagogal poetry. Of this synagogal poetry the most noteworthy portions are the "Azharot" on the 613 commandments, which give the author's name as "Sa'id b. Joseph", followed by the title "Alluf," thus showing that the poems were written before he became gaon.
Дін философиясы
Эмунот ве Деот (Kitāb al amānāt wa al iʿatiqādāt), сенімдер мен пікірлер кітабы: Бұл еңбек алғаш рет 933 жылы жинақталған, кейіннен бірнеше рет қайта қаралып, соңғы редакциясы жасалған. Еврей дәстүрін философиялық ілімдермен жүйелі түрде біріктірудің алғашқы әрекеті болып саналады. Саадияға дейін мұндай синтезді жасаған жалғыз яһуди – Фило. Саадияның мақсаты – бір жағынан, Израиль халқына Құдай тарапынан аян арқылы жеткен шындықтар мен, екінші жағынан, рационалдық бақылау арқылы да қол жеткізілетін қажетті тұжырымдар арасындағы параллельдікті көрсету болды. Оның философиялық кітаптарындағы идеялар Саадияның жаратылыс туралы айтқан әңгімесінде анық көрінеді, әсіресе теологиялық мәселелерді талқылағанда, мысалы, Ескері кітабының 4:24 аятында: «Раббың, Құдайың – жеңіп алатын от». Бұл аятты қарапайым мәтін бойынша түсіну мүмкін емес, оны Құдай өзгеретін емес және Оған денелік нәрселер жата алмайды деген анық білімге қайшы келмейтіндей етіп түсіну керек. Tafsīr Kitāb al Mabādī, Sefer Yetzirah-тың араб тіліне аудармасы және түсіндірмесі, авторы Мысырда (немесе Израильде) тұрғанда жазылған және ғаламның қалай пайда болғанын ғылыми тұрғыдан түсіндіру мақсатын көздеген. Тілдік жағынан Саадия әріптер мен олардың қасиеттері (мысалы, дыбыстар), сондай-ақ осымен байланысты тілдік мәселелер бойынша пікір таластарын біріктіреді.
Emunoth ve Deoth (Kitāb al amānāt wa al iʿatiqādāt), the Book of Beliefs and Opinions: This work, first compiled in 933 CE, of which several revisions were made until its final redaction, is considered to be the first systematic attempt to synthesize the Jewish tradition with philosophical teachings. Prior to Saadia, the only other Jew to attempt any such fusion was Philo Saadia's objective here was to show the parallelism between the truths delivered to the people of Israel by Divine revelation, on the one side, and the necessary conclusions that can also be reached by way of rational observation, on the other. The effect of these ideas expressed in his philosophical books are clearly reflected in Saadia's story of creation, especially when he comes to deal with the theological problems, such as in the verse of Deuteronomy 4:24: “For the LORD your God is a devouring fire,” which constitutes an example of a verse that cannot be understood in its plain context, but should rather be understood in such a way as not to contradict one's definite knowledge that God does not change, nor can anything corporeal be associated with him. Tafsīr Kitāb al Mabādī, an Arabic translation of and commentary on the Sefer Yetzirah, written while its author was still residing in Egypt (or Israel), and intended to explain in a scientific manner how the universe came into existence. On the linguistic aspect, Saadia combines a debate on the letters and on their attributes (e. g. phonemes), as well as a debate on related linguistic matters.