Кіріспе

Грек әліпбиінің жиырмасыншы әрпі

грек үпсилоны

Үпсилон (/US/'/ʌ//p//s//ɪ/,/l//ɒ//n//, /'/(//j//)//uː//p// //, // //l//ən/, /UK//(//j//)//uː//p/'/s//aɪ//l//ən//, //ʊ//p// //, // //l//ɒ//n/; үлкен әріп Ү, кішкенә әріп υ; ýpsilon ) немесе ипсилон /I//p// /

Айтуға

Ертедегі аттик грек тілінде (б.з.д. 6 ғасыр) ол ағылшын тіліндегі "ұзын оо" дыбысына ұқсас (жақын, артқы, дөңгеленген дауысты) айтылған. Классикалық грек тілінде ол 1030 жылға дейін (жақын, алдыңғы, дөңгеленген дауысты) айтылған. Қазіргі грек тілінде ол ; диграфтарда және , ретінде немесе ; және диграфта ретінде айтылады. Ежелгі грек тілінде ол ұзын және қысқа түрлерде кездесетін, бірақ қазіргі грек тілінде ұзындық бойынша ешқандай айырмашылық жоқ. Классикалық грек тілінде бастапқы әріп ретінде ол әрқашан қатты тыныс алуды (h дыбысына тең) алып жүрген, бұл грек тілінен алынған көптеген ағылшын сөздерінде де көрінеді, мысалы, hyper және hypo сөздерімен басталатындары. Бұл қатты тыныс алу, бұрынғыда ысқырық дыбысы қолданылған айтылудан пайда болған; ал ысқырық дыбысы латын тілінде жойылмаған, соның нәтижесінде гипер үшін super және гипо үшін sub сияқты сөздер туындаған. Упсилон құлаушы екі дауыстының екінші бөлігі ретінде қатысқан, олар кейіннен әртүрлі жолдармен дамыған.

Латын Y-мен хат алмасу

Y-дің латын тілінде қолданылуы б.з.б. I ғасырға дейін жетеді. Ол грек тілінен алынған сөздерді транскрипциялау үшін пайдаланылды, сондықтан латын тілінің туа біткен дыбысы емес еді және әдетте немесе деп айтылды. Соңғы айтылу Классикалық кезеңде ең көп таралған және көбінесе білімі жоқ адамдар қолданды. Рим императоры Клавдий латын әліпбиіне жаңа әріп енгізуді ұсынды, ол «sonus medius» (ерін дауыстылары алдындағы қысқа дауыс) деп аталады, бірақ жазуларда жаңа әріп кейде грек ү әрпінің орнына қолданылды. Латын әліпбиінің төрт әрпі одан пайда болды: U, Y және кейін V және W. Кирилл әліпбиінде U (У, у) және изжица (Ѵ, ѵ) әрпі одан пайда болды. Кейбір тілдерде, неміс және португал тілдері сияқты, «upsilon» (неміс тілінде Ypsilon, португал тілінде ípsilon) атауы латын Y әрпіне де, грек Y әрпіне де қолданылады. Тағы басқа тілдерде (латын) Y әрпін «грек I» (испан тілінде i griega, француз тілінде i grec) деп атайды, оның грек текті екенін де көрсетеді.

Ұқсас көрінісі

Осыған ұқсас символ (Unicode ♈ U+2648) Арыс зодиак белгісін білдіреді.

Символизм

Упсилон Пифагордың әрпі немесе Самос әрпі деп аталады, себебі Пифагор оны жақсылық немесе жамандық жолының белгісі ретінде пайдаланған. Римдік жазушы Персий Сатира III-те былай жазған:

Лактанций, ерте христиан авторы (шамамен 240 – шамамен 320 жж.) осы туралы айтады: