Кіріспе

Көптеген қалампыр тәрізді өсімдіктердің жалпы атауы.

Шамаль (американ ағылшынша) немесе камомиль (британ ағылшынша; орфографиялық айырмашылықтарға назар салыңыз) (/kæməmɑɪl/, /mɪːl/ KAMəmyle немесе KAMəmeel) – Астра тұқымдасына жататын бірнеше Bellis perennis өсімдіктерінің жалпы атауы. Олардың екеуі – Matricaria chamomilla және Chamaemelum nobile – сусындарға арналған шөптік тұнба жасау үшін жиі қолданылады. Шамалды тағамдар мен сусындарда қолданудың медициналық жағдайларды емдеуде тиімділігі туралы шектеулі (бірақ әзірге жеткіліксіз) зерттеулер бар, бірақ венгр тілінде ол «дәрілік шөптердің патшасы» (orvosi székfű) деп аталады. Алғаш рет 13 ғасырда қолданылған, «камомиль» сөзі латынша chamomilla және грекше chamaimelon сөздерімен байланысты. Chamaemelum nobile – римдік, ағылшын немесе бақша ромашкасы; сондай-ақ жиі қолданылады (C. nobile Treneague әдетте ромашкалы газон жасау үшін пайдаланылады).

Көптеген басқа түрлердің де жалпы атауында «камомиль» сөзі кездеседі. Бұл олардың «камомиль» деп аталатын шөптік шайда қолданылатын түрлермен бірдей қолданылатынын білдірмейді. Астра тұқымдасына жататын және жалпы атауында «камомиль» сөзі бар өсімдіктер:

Anthemis arvensis – далалық, иіссіз немесе егістік камомилі
Anthemis cotula – жаман иісті камомиль
Cladanthus mixtus – марокко камомилі
Cota tinctoria – бояушы, алтын, аққалампыр немесе сары камомиль
Eriocephalus punctulatus – Кап камомилі
Matricaria discoidea – жабайы камомиль немесе ананас шөбі
Oncosiphon pilulifer – шар камомилі
Tripleurospermum inodorum – жабайы, иіссіз немесе жалған камомиль.

Қолданылуы

Баджанды тағамдар мен сусындардың хош иісін күшейту үшін, ауыз суы, сабын немесе косметика құрамында қолдануға болады. Баджанды күнге толы, аз қозғалыс болатын жерлерде көгалдандыруға да пайдаланады.

Сәй

Баджан шайы – құрғатылған гүлдер мен ыстық судан жасалған шәйдің бір түрі, ол ұйқы сапасын жақсартуға көмектеседі. Шай жасағанда тек гүлдері ғана қолданылатын болса, баджанның бүкіл өсімдігі сыра және эль жасау үшін пайдаланылады, бұл қолөнер шеберлері мен үй шаруаларының ұнататын ащы дәмдік компонентті қосады.

Зерттеу

Баджан гүлдеріндегі негізгі қызығушылық тудыратын қосылыстар – кумариндер, флавоноидтар және полифенолдар. Қазіргі кезде баджанның қандай да бір медициналық жағдайды емдеуде тиімділігі анық емес.

Дәрілік өзара әсерлесулер

Қамырды қолдану көптеген дәрілік өсімдіктер мен тағайындалған дәрі-дәрмектермен жағымсыз әсерлесуге алып келуі мүмкін және гүл тозаңына аллергияны күшейтеді. Емшек, жұмыртқалық немесе жатыр қатерлі ісігі болған немесе қазіргі уақытта осы аурулармен күресіп жатқан, эндометриоз немесе жатыр фибромасы бар адамдар қамырды қолданбауы керек. Аphis fabae зиянкесі қамыр өсімдіктерін жеп зиян келтіреді, ал Autographa chryson көбелегі жапырақтарының түсуіне себеп болады. Nysius minor жәндігі M. chamomilla гүлдерінің сарғуына әкелді, ал Николас Калпепердің 17 ғасырдағы "The Complete Herbal" кітабында қамыр туралы суреттер мен бірнеше мақалалар бар.

Мәдениетте

Беатрикс Поттердің 1902 жылғы "Питер Қоян туралы әңгіме" кітабында Питердің анасы оған асқазан ауыруын емдеу үшін ромашка шайын береді. Мэри Уэслидің 1984 жылғы "Камомиль шөбі" романында Корнуоллдағы үйдің шөп орнына ромашка егілген көгал бар. 2001 жылы No Doubt тобының "Hey Baby" әнінде Гвен Стефани "I'm just sippin' on chamomile" деп айтады, онда ромашка туралы сөз келеді. Ромашка Ресейдің ұлттық гүлі болып саналады.