Кіріспе

Көне грек алфавитінің әрпі, көне кириллица символы. Коппа немесе қоппа (Ϙ, ϙ; қазіргі заманғы сан белгісі ретінде: ϟ) – грек алфавитінің ерте нұсқаларында қолданылған, финикиялық қофтан (𐤒) шыққан әріп. Бұл әріп бастапқыда белгілі бір дыбысты білдірген, бірақ кейіннен алфавиттік таңба ретінде қолданылмай қалды да, оның орнына Каппа (Κ) қолданыла бастады. Грек сандары жүйесінде 90 санын білдіретін сан белгісі ретінде, бірақ өзгеше пішінде қолданылуын жалғастырды. Коппа – латын әрпі Q-ның, сондай-ақ осы аттас кириллицалық сан белгісінің (Коппа) бастауы.

Әліппелік

Финикия тілінде qoph [айтылған]; грек тілінде мұндай дыбыс болмағандықтан, оның орнына Ο, Υ және Ω кері дауыстыларының алдында қолданылды. Осы функцияда ол италиялық алфавиттерге және соңында латынға қарыз алынды. Дегенмен, [дыбыс] екі артық жазылуға ие болғандықтан, коппа грек тілінде каппа (Κ) арқылы ауыстырылды. Ол б.з.б. 5 ғасырға дейін кейбір дорилік аймақтарда әріп ретінде қолданылып келді. Коппа Коринф қаласының символы ретінде қолданылды, оның ертедегі жазылуы Ϙόρινθος болған.

Сандық

Коппа Милезиялық грек сандары жүйесінде қолданылып келді, онда оның мәні 90-ды білдірді. Ол осы функцияда қазіргі уақытқа дейін қолданылып келеді, бірақ оның пішіні уақыт өте келе өзгерді. Грек тіліндегі ағымдағы жазуда үстіңгі жағында жабық шеңбермен (қолмен жазылғанда ) Q тәрізді пішін жиі бүйірінен немесе үстіңгі жағынан бөлінетін. Осы пішіндер сондай-ақ ерте кириллицаға (Ҁ) және готикаға ( ) қарыз алынып, екі жағдайда да бірдей сандық функцияны сақтады. Қазіргі шіркеу славян тілінде бұрынғысына орнына ұқсас бірақ байланысы жоқ Ч әрпі қолданылады. Сол сияқты, копт жазуында да бірдей көрінетін ϥ белгісі 90 санын білдіреді, бірақ әріп ретінде оның ешқандай байланысы жоқ дыбыс мәні бар, ол египеттік демотикадан алынған. Кейіннен, кішкентай әріптермен жазуда пішін қарапайым зигзаг сызығына (, ) айналды.

Типографиялық

Коппа сандарының қазіргі заманғы типографиясы көбінесе Z пішіндес таңбаның әртүрлі нұсқаларын қолданады. Ол бірнеше түрде кездесуі мүмкін: қарапайым геометриялық найзағай пішіні; жоғарғы бөлігі оңға қарай иілген, бастапқы унциалдық пішінге едәуір ұқсас; еврей әрпі Ламедке ұқсайтын, солға қарай сәл иілген қысқа жоғарғы сызығы бар пішін; немесе Ламед пішіні кері бұрылған түрде. Ескі басылымдарда жиі кездесетін басқа нұсқалардың арасында ашық унциалдық пішінге негізделген пішіндер де бар (, ). Кейде бұл пішіндер басқа шрифттердегі Стигма сияқты басқа грек сандарынан ажырату қиын болуы мүмкін. Коппа кейде латынның кіші әрпі "q", айналдырылған үлкен әрпі "P" немесе кері бұрылған "5" санымен алмастырылған. Стигма (дигамма) және Сампи сандарының қолданылымындағыдай, қазіргі типографиялық тәжірибеде сандық коппа үшін үлкен және кіші әріптер арасында ешқандай айырма жасалмайды.

Компьютерлік кодтау

Unicode таңба кодтау стандартында бастапқыда (1993 жылғы 1.1 нұсқасынан бастап) Koppa үшін тек бір код нүктесі болды, ол үлкен әріп деп белгіленді және шрифт дизайнына байланысты эпиграфикалық немесе сандық глиф ретінде қолданылуы мүмкін еді. Кіші әріпті түрі 3.0 нұсқасында (1999 ж.) кодталды. 3.2 нұсқасында (2002 ж.) түпнұсқадағы жабық эпиграфикалық пішінге арналған екінші кодтар жұбы енгізілді. Оның коппасына ұқсас, сызықталған нұсқасы Unicode код кестелеріндегі сілтемелік глиф ретінде қабылданды, сонымен қатар, ауыр қисық қолдары мен өткір бұрыштары бар кіші әріпті түрі де болды. Кейбір қазіргі Unicode қаріптері осы жаңа пішіндерді қабылдады, ал көптеген қаріп дизайнерлері дәстүрлі глифтердің, оның ішінде унциалдық және ламед пішінді глифтердің біріне бейімделді.