Кіріспе

Француз жазушысы (1810–1857)

Альфред Луи Шарль де Муссе Патай (ал. фʁɛd də my. sɛ; 11 желтоқсан 1810 – 2 мамыр 1857) – француз драматургі, ақын және романист. Ол өлеңдерімен қатар, «Ғасыр баласының мойындауы» атты автобиографиялық романымен де танымал. Осы кезеңде ол 1840 жылғы Рейн дағдарысы кезінде француз премьер-министрі Адольф Тьерс тудырған пікір таластарына қатысты. Тьер Францияның Рейннің сол жағалауын (Францияның «табиғи шекарасы» деп сипатталған) иеленуін талап етті, бұл Наполеон заманында болғандай, аумақтағы неміс халқына қарамастан. Бұл талаптар неміс әндері мен өлеңдерімен, соның ішінде Николаус Беккердің «Rheinlied» өлеңімен қабылданбады, онда былай делінген: «Sie sollen ihn nicht haben, den freien, deutschen Rhein» («Олар бостандық неміс Рейнін алмайды»). Муссе өзінің өлеңімен жауап берді: «Nous l'avons eu, votre Rhin allemand» («Сіздің неміс Рейніңіз бізде бар»). 1833–1835 жылдардағы Жорж Санмен болған махаббат оқиғасы.

Санмен арақатынасынан бөлек, ол бордельдерде белгілі бір тұлға болды және автор және куртизан Селест де Шабрильянды (сонымен қатар Ла Могадор деп танылған) ұрып-соққан және қорлаған анонимді клиент ретінде кеңінен танылды. Муссе 1848 жылғы төңкерістен кейін жаңа министр Ледру Роллин тарапынан кітапханашы лауазымынан босатылды. Алайда, 1853 жылы ол Мемлекеттік білім министрлігінің кітапханашысы болып тағайындалды. 1845 жылдың 24 сәуірінде Муссе Балзакпен бірге Легион д’Онер орденімен марапатталды және 1848 және 1850 жылдары жасаған екі сәтсіз әрекеттен кейін 1852 жылы Француз академиясына сайланды. Альфред де Муссе 1857 жылы Парижде ұйықтағанда қайтыс болды. Қайтыс болу себебі – жүрек жеткіліксіздігі, алкоголизм мен ұзақ жылдар бойы аорталық жеткіліксіздік. Оның інісі байқаған бір белгі – пульстің күшеюі салдарынан басының иығынан қозғалуы; кейін бұл де Муссе белгісі деп аталды. Ол Париждегі Пер-Лашез зиратында жерленген.

Қабылдау

Француз ақыны Артур Рембо Мусседің шығармаларын қатаң сынады. Рембо өзінің "Көргеннің хаттары" (Lettres du Voyant) еңбегінде Муссеттің ештеңеге қол жеткізбегенін, себебі ол "көздерін жұмған" деп жазды (Пол Демениге жазған хат, 1871 жылдың мамыры). Жан Ренуардың "Ойын ережесі" ("La règle du jeu") фильмі Мусседің "Марианнаның құлқылары" пьесасынан шабыттанды. Генри Гервекстің 1878 жылғы "Ролла" картинасы Де Муссе өлеңіне негізделген. Ол Париж салонының төрешілер алқасы тарапынан әдепсіздік үшін қабылданбады, себебі ол өлеңдегі бір көріністе ұсынылған ишаратты метафоралар, клиентімен қарым-қатынас жасағаннан кейін жалаңаш әйел бейнесін көрсетеді, бірақ осы дау Гервекс мансабына көмектесті. Жан Ануилдің "Евридика" (1941) пьесасы Мусседің "On ne badine pas avec l'amour II.5" (1834) пьесасынан, "Пердиканның тирадасы" деген мәнді цитатаны пайдаланады. Винсент пен Евридиканың анасы бұрынғы актерлік өмірінің жарқын күндерін және өздерінің махаббаттарын қайта жаңғыртады, бір кезде ол Пердиканның тирадасын сахнада орындағанда, олардың гримеркадағы алғашқы махаббат көрінесіне себеп болды.

Цитаталар

"Қандай құрметті де, қандай қасіретті ерекшелікке ие болу!" "Адам – шәкірт, ал қыналыс – оның ұстазы." "Шындық – жалаңаш."

Романдар

La Confession d'un enfant du siècle (The Confession of a Child of the Century, 1836) [Делакроның студиясындағы Джордж Сэнд, Муссе, Бальзак және Шопен] перулік суретші Герман Браун Веганың 2004 жылы Францияның Шатору музейлерінің тапсырысымен, Джордж Сэндтің туғанына 200 жыл толуына орай жасаған туындысы. Суретші түсіндірмесінде Браун Вега Муссе мен Джордж Сэнд арасындағы қарым-қатынасты айтады. Сурет алғаш рет 2004-2005 жылдары Франциядағы Шатору қаласындағы Корделье монастырында көрмеге қойылды.