Мемуар – авторлық естеліктерге негіделген әдеби жанр. Биографиядан ерекшелігі – өмірдің белгілі бір кезеңіне назар аудару. Жазылуында фактілер маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Автобиографиялық немесе биографиялық жазу түрі – әдеби жанр.
Type of autobiographical or biographical writing
the literary genre
Мемуар ( /mɛm.wɑr/; me. mwaʁ, латынша memoria 'есте сақтау, еске алу') – автордың жеке естеліктеріне негізделген кез келген ғилыми-популярлық жазу. Онда айтылған мәлімдемелер шындыққа сәйкес деп түсініледі. Мемуарлар тарихи тұрғыдан 20-шы ғасырдың соңынан бастап өмірбаянның немесе автобиографияның бір саласы ретінде қарастырылғанмен, жанр формасы бойынша ерекшеленеді, көбінесе адамның өміріндегі немесе мансабындағы нақты бір кезеңге назар аударады. Өмірбаян немесе автобиография "өмірдің" толық баянын береді, ал мемуар көбінесе белгілі бір мансап, оқиға немесе уақыт туралы, мысалы, автор өміріндегі маңызды сәттер мен шешімді кезеңдер туралы айтады. Мемуардың авторы мемуаршы немесе естеліктер жазушы деп аталуы мүмкін.
A memoir ('/m//ɛ//m//.//w//ɑr/; me. mwaʁ, from Latin memoria 'memory, remembrance') is any nonfiction narrative writing based on the author's personal memories. The assertions made in the work are thus understood to be factual. While memoir has historically been defined as a subcategory of biography or autobiography since the late 20th century, the genre is differentiated in form, presenting a narrowed focus, usually a particular time phase in someone's life or career. A biography or autobiography tells the story "of a life", while a memoir often tells the story of a particular career, event, or time, such as touchstone moments and turning points in the author's life. The author of a memoir may be referred to as a memoirist or a memorialist.
Ерте мемуарлары
Ежелгі заманнан бері мемуарлар жазылып келген, мысалы, Юлий Цезарьдың "Commentarii de Bello Gallico", яғни "Галлия соғыстары туралы түсініктемелері" осыны көрсетеді. Бұл еңбекте Цезарь Галлия соғыстарында жергілікті әскерлермен соғысқан тоғыз жыл ішінде болған шайқастарды сипаттайды. Оның екінші мемуары "Commentarii de Bello Civili" (немесе "Азамат соғысы туралы түсініктемелер") – бұл 49 және 48 ж.б.з. Гней Помпей және Сенатқа қарсы азамат соғысында болған оқиғалардың баяны. 314 және 394 жылдар аралығында өмір сүрген белгілі риторика шебері Либаний өзінің өмірбаянын әдеби орацияларының бірі ретінде жазды, оларды жеке зерттемесінде дауыстап оқу үшін арнаған. Бұл түрдәгі мемуарлар көне Грекия мен Римдегі идеяға сілтеме жасайды, онда мемуарлар – "меморандумдар" сияқты, яғни аяқталмаған және жарияланбаған жазбалар, жазушы оларды кейін толыққанды құжат жасау үшін есте сақтау құралы ретінде пайдаланатын. "Сарашина Никки" – Хэйан дәуірінде жазылған ерте жапондық мемуардың мысалы. Осы кезеңде "Ники Бунгаку" деп аталатын кітап жазу жанры пайда болды. Орта ғасырларда Джеффри Вильгардуэн, Жан де Жуанвиль және Филипп де Коммин мемуарлар жазды, ал Ренессанс дәуірінің соңында бұл жанрды Блез де Монлюк және Маргарет де Валуаның еңбектері көрнекті етті, ол – қазіргі стильде мемуар жазған алғашқы әйел. 17-18 ғасырларды қамтитын Ағарту дәуіріне дейін Энтони Эшли Купер, Шафтсберидің 1-ші графы; Францияның Марсилак князі Франсуа де Ла Рошфуко және Луи де Рувруа, Сент-Симон герцогы Ла Ферте-Видам қамалындағы отбасылық үйінде мемуарлар жазды. Сент-Симон әңгімелеу және мінездеме жасау шеберлігі жоғары жазушы ретінде танылса да, оның мемуаршы ретіндегі еңбегі оның өлімінен көп соң ғана танылып, әдеби даңққа ие болды.
Memoirs have been written since the ancient times, as shown by Julius Caesar's Commentarii de Bello Gallico, also known as Commentaries on the Gallic Wars. In the work, Caesar describes the battles that took place during the nine years that he spent fighting local armies in the Gallic Wars. His second memoir, Commentarii de Bello Civili (or Commentaries on the Civil War) is an account of the events that took place between 49 and 48 BC in the civil war against Gnaeus Pompeius and the Senate. The noted Libanius, teacher of rhetoric who lived between an estimated 314 and 394 AD, framed his life memoir as one of his literary orations, which were written to be read aloud in the privacy of his study. This kind of memoir refers to the idea in ancient Greece and Rome, that memoirs were like "memos", or pieces of unfinished and unpublished writing, which a writer might use as a memory aid to make a more finished document later on. The Sarashina Nikki is an example of an early Japanese memoir, written in the Heian period. A genre of book writing, Nikki Bungaku, emerged during this time. In the Middle Ages, Geoffrey of Villehardouin, Jean de Joinville, and Philippe de Commines wrote memoirs, while the genre was represented toward the end of the Renaissance, through the works of Blaise de Montluc and Margaret of Valois, that she was the first woman to write her Memoirs in modern style. Until the Age of Enlightenment encompassing the 17th and 18th centuries, works of memoir were written by Anthony Ashley Cooper, 1st Earl of Shaftesbury; François de La Rochefoucauld, Prince de Marcillac of France; and Louis de Rouvroy, duc de Saint Simon, who wrote Memoirs at his family's home at the castle of La Ferté Vidame. While Saint Simon was considered a writer possessing a high level of skill for narrative and character development, it was not until well after his death that his work as a memoirist was recognized, resulting in literary fame.
XVIII ғасырдан
18 ғасырдың екінші жартысынан 20 ғасырдың ортасына дейін мемуарлар көбінесе өз саласында танымал болған адамдарды қамтыды. Осы авторлар өздерінің қоғамдық істерін жазып, жариялау арқылы өмірбаянын жасауға тырысты. Авторлардың арасында саясаткерлер мен сарайдағы адамдар болды, кейіннен әскери қолбасшылар мен кәсіпкерлер де қосылды. Генри Дэвид Тороның 1854 жылы жарық көрген «Уолден» мемуары осы үлгілерден ерекшеленеді, онда ол Уолден көліне жақын салған шатырында екі жыл бойы өткізген тәжірибесін баяндайды. 20 ғасырдағы соғыс мемуарлары жеке жанрға айналды, оның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыстан Эрнст Юнгердің «Тұманды дала» және Фредерик Мэннингтің «Олардың жеке өмірі» кітаптары бар. Соғыс кезінде нацистік Германияның тұтқындауы туралы құжаттаған мемуарлардың ішінде Примо Левидің «Егер мұндай адам болса» кітабы, онда ол итальяндық қарсылық қозғалысының мүшесі ретінде тұтқындалуы және одан кейін Аушвицтегі тұтқын ретінде өткен өмірі туралы айтады; сондай-ақ Эли Визельдің «Түн» кітабы, ол Аушвиц, Буна Верке және Бухенвальд концлагерьлерінде өткен және оған дейінгі өміріне негізделген.
Over the latter half of the 18th through the mid 20th century, memoirists generally included those who were noted within their chosen profession. These authors wrote as a way to record and publish their own account of their public exploits. Authors included politicians or people in court society and were later joined by military leaders and businessmen. An exception to these models is Henry David Thoreau's 1854 memoir Walden, which presents his experiences over the course of two years in a cabin he built near Walden Pond. Twentieth century war memoirs became a genre of their own, including, from the First World War, Ernst Jünger (Storm of Steel) and Frederic Manning's Her Privates We. Memoirs documenting incarceration by Nazi Germany during the war include Primo Levi's If This Is a Man, which covers his arrest as a member of the Italian Resistance Movement, followed by his life as a prisoner in Auschwitz; and Elie Wiesel's Night, which is based on his life prior to and during his time in the Auschwitz, Buna Werke, and Buchenwald concentration camps.
Бүгінгі мемуарлары
1990 жылдардың басында әдеттегі адамдар жазған естеліктер күрт өсті, себебі көбінесе адамдар өз ата-бабаларының және өздерінің өмірбаяндарының, технологиялық прогрестің мүмкіндіктері мен қызықтыратын жағдайларының салдарынан жоғалып бара жатқанын сезді. Сонымен қатар, психология және басқа да зерттеулер генеалогиямен танысу адамдарға әлемде өз орнын табуға көмектесетінін, ал өмірді саралау өз өтілген күндерімен келісуге көмектесетінін көрсетті. 21-ші ғасырдың басында қолжетімді цифрлық кітап шығару пайда болған кезде, бұл жанр кеңінен тарады. Естеліктер әдеби туынды немесе тарихи құжат ретінде емес, жеке мұраны сақтау мақсатымен жазылып, жеке және отбасылық міндеттілікке айналды. Жеке тарихшылар қауымдастығы – жеке тұлғаларға, отбасыларға және ұйымдарға өмірбаяндарын құжаттауда көмектесетін мамандардың кәсіби бірлестігі болды. Ол 2017 жылы таратылды.
In the early 1990s, memoirs written by ordinary people experienced a sudden upsurge, as an increasing number of people realized that their ancestors' and their own stories were about to disappear, in part as a result of the opportunities and distractions of technological advances. At the same time, psychology and other research began to show that familiarity with genealogy helps people find their place in the world and that life review helps people come to terms with their own past. With the advent of inexpensive digital book production in the first decade of the 21st century, the genre exploded. Memoirs written as a way to pass down a personal legacy, rather than as a literary work of art or historical document, are emerging as a personal and family responsibility. The Association of Personal Historians was a trade association for professionals who assisted individuals, families, and organizations in documenting their life stories. It dissolved in 2017.
Жинақтар
Тарихты оны бастан өткергендердің көзімен сақтау ниетімен, кейбір ұйымдар мемуар жазуға ниеттенгендерге олардың еңбегін аяқтауға көмектеседі. Мысалы, "Ветерандар тарихы жобасы" АҚШ Қарулы Күштерінің кез келген тармағында қызмет еткендердің, әсіресе жауынгерлік қимылдарға қатысқандардың естеліктерін жинақтайды.
With the expressed interest of preserving history through the eyes of those who lived it, some organizations work with potential memoirists to bring their work to fruition. The Veterans History Project, for example, compiles the memoirs of those who have served in a branch of the United States Armed Forces – especially those who have seen active combat.
Терминология
Мемуарлар көбінесе адам өмірінің шын оқиғалары ретінде түсініледі, әдетте балалық шақтан бастап, және француз тіліндегі "мемуар" деген сөзден шыққан, ол "еске түсіру" немесе "жад" деген мағынаны білдіреді. Дегенмен, кейбір туындылар, оларды "еркін мемуарлар" деп атауға болады, есте қалған фактілерге тым қатаң бағынбайды: "Өмірбаяндардың бір түрі – еркін мемуар, бұл фактілер мен сөзбе-сөз дәлдіктен ауытқып, өткенді бейнелейтін ғылыми емес жанр. Осындай шындық пен ойын арасындағы айырмашылық еркін мемуарды нағыз мемуардан ерекшелейді, мұндағы "еркін" сөзі еркін аудармадағыдай, "сөзбе-сөз немесе нақты емес" мағынасын береді."
Memoirs are usually understood to be factual accounts of people's lives, typically from their early years, and are derived from the French term mémoire, meaning "reminiscence" or "memory." However, some works, which may be called free memoirs, are less strictly bound to remembered facts: "One type of life story is the free memoir, a form of nonfiction that, in presenting the past, deviates from factual and literal accuracy. This play of truth distinguishes the free memoir from the memoir per se, the word 'free' meaning what it does in free translation, that is, 'not literal or exact. '”
Академия
"Мемориял" термині кейбір академиялық контексттерде белгілі бір тақырыпты зерттеуге арналған мақалаларды сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, геологиялық карталармен бірге жүретін түсіндірме мәтіндер.
The term 'memoir' is used in some academic contexts to describe an essay on a learned subject. Examples include explanatory texts accompanying geologic maps.