Уильям Штейниц: Алғашқы Әлем Чемпионы және Шахмат Теориясының Негізін Салушысы
Wilhelm Steinitz
Вильгельм Штейниц – австриялық-американдық шахматшы, алғашқы ресми әлем чемпионы (1886-1894). Шахмат теориясына үлкен үлес қосып, жазушы ретінде де танылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық-американдық шахматшы (1836–1900)
Austrian American chess player (1836–1900)
Вильгельм Штайниц (туған Вильгельм Штайниц; 14 мамыр 1836 – 12 тамыз 1900) – богемиялық-австриялық, кейіннен американдық шахматшы. 1886 жылдан 1894 жылға дейін ол бірінші әлем чемпионы атанды. Ол сонымен қатар өте ықпалды жазушы және шахмат теориясының маманы болды. 1850 жылдардан бергі шахмат тарихын талқылау кезінде, комментаторлар Штайницті одан да ертерек, мысалы 1866 жылдан бастап чемпион деп санауға бола ма екені жөнінде пікірталас жүргізді. Штайниц 1894 жылы Эммануэль Ласкерге титулын жоғалтты және 1896–97 жылдары өткен қайта матчта жеңіліске ұшырады. Статистикалық рейтинг жүйелері Штайницке әлем чемпиондары арасында төмен рейтинг береді, себебі ол жарысқа қатысудан бірнеше рет ұзақ үзіліс жасады. Дегенмен, осы рейтинг жүйелерінің біріне негізделген талдау, оның шахмат тарихындағы ең күшті ойыншылардың бірі болғанын көрсетеді. Штайниц 1862 жылдан 1894 жылға дейін 32 жыл бойы матчтарда жеңіліссіз өтті. Штайниц 1860 жылдары кең таралған шабуыл стилімен жеңіске жетіп, «әлемдегі бірінші» болғанымен, 1873 жылы жаңа ойын стилін ұсынды және оның бұрынғы стилден артық екенін көрсетті. Оның жаңа стилі даулы болды, тіпті кейбіреулер оны «қорқақ» деп атады, бірақ Штайництің көптеген ойындары оның ескі мектептің шабуылдарындай күшті шабуылдар жасауға қабілетті екенін көрсетті. Штайниц шахмат туралы көптеген еңбектердің авторы болды және өзінің жаңа идеяларын қызу қорғады. Бұл пікір таласы соншалықты қызып, кейде тіпті ұятсызға дейін барды, осыдан оны «Қалам соғысы» деп атады. 1890 жылдардың басында Штайництің тәсілі кеңінен қабылданды, ал келесі буынның жетекші ойыншылары оған, әсіресе әлем чемпионы лауазымын одан кейін иеленген Эммануэль Ласкерге алғыстарын білдірді. Штайництің мінез-құлқы туралы дәстүрлі айтылымдар оны ызалы және агрессивті деп сипаттайды, бірақ соңғы зерттеулер оның кейбір ойыншылармен және шахмат ұйымдарымен ұзақ және достық қарым-қатынаста болғанын көрсетті. Атап айтқанда, 1888 жылдан 1889 жылға дейін ол Америка шахмат конгресімен болашақ әлем чемпионаттарын өткізу ережелерін анықтау жобасы бойынша бірлесіп жұмыс істеді. Штайниц ақшаны басқаруда шебер болмады және өмірі бойы кедейлікте өтті.
William Steinitz (born Wilhelm Steinitz; May 14, 1836 – August 12, 1900) was a Bohemian Austrian and, later, American chess player. From 1886 to 1894, he was the first World Chess Champion. He was also a highly influential writer and chess theoretician. When discussing chess history from the 1850s onwards, commentators have debated whether Steinitz could be effectively considered the champion from an earlier time, perhaps as early as 1866. Steinitz lost his title to Emanuel Lasker in 1894, and lost a rematch in 1896–97. Statistical rating systems give Steinitz a rather low ranking among world champions, mainly because he took several long breaks from competitive play. However, an analysis based on one of these rating systems shows that he was one of the most dominant players in the history of the game. Steinitz was unbeaten in match play for 32 years, from 1862 to 1894. Although Steinitz became "world number one" by winning in the all out attacking style that was common in the 1860s, he unveiled in 1873 a new style of play, and demonstrated that it was superior to the previous style. His new style was controversial and some even branded it as "cowardly", but many of Steinitz's games showed that it could also set up attacks as ferocious as those of the old school. Steinitz was also a prolific writer on chess, and defended his new ideas vigorously. The debate was so bitter and sometimes abusive that it became known as the "Ink War". By the early 1890s, Steinitz's approach was widely accepted, and the next generation of top players acknowledged their debt to him, most notably his successor as world champion, Emanuel Lasker. Traditional accounts of Steinitz's character depict him as ill tempered and aggressive, but more recent research shows that he had long and friendly relationships with some players and chess organizations. Most notably from 1888 to 1889 he co operated with the American Chess Congress in a project to define rules governing the conduct of future world championships. Steinitz was unskilled at managing money, and lived in poverty all his life.
Ерте өмір
Штайнциц 1836 жылы 14 мамырда Праганың (қазіргі Чехияның астанасы; сол кезде Австрия империясының бір бөлігі болған Богемияда) еврей геттосында дүниеге келді. Ол тігіншінің он үш баласының арасындағы ең кішісі еді, олардың ішінде тірі қалғандарының саны осылай болды, және ол 12 жасында шахмат ойнауды үйренді. Прагадан 1857 жылы Венаға математиканы оқуға кеткеннен кейін, жиырма жасында шахматты қанағаттандыра ойнай бастады. Ол университетте екі жыл оқыды.
Steinitz was born on May 14, 1836, in the Jewish ghetto of Prague (now capital of the Czech Republic; then in Bohemia, a part of the Austrian Empire). The youngest of a tailor's thirteen sons to survive, he learned to play chess at age 12. He began playing serious chess in his twenties, after leaving Prague in 1857 to study mathematics in Vienna, Steinitz spent two years at the university.
Шахматтық мансабы (1881 жылға дейін)
Штайнцит 1850-ші жылдардың соңында шахматта үлкен прогресс жасады, 1859 жылғы Вена қалалық чемпионатында үшінші орыннан бастап, 1861 жылы 30/31 ұпаймен бірінші орынға жетті. Бұл жетістік оның Австриядағы ең күшті шахматшы болғанын көрсетті.
Steinitz improved rapidly in chess during the late 1850s, progressing from third place in the 1859 Vienna City championship to first in 1861, with a score of 30/31. This achievement meant that he had become the strongest player in Austria.
Халықаралық дебют
Содан кейін Штайнциц 1862 жылы Лондон шахмат турниріне Австрия атынан жіберілді. Ол алтыншы орын алды, бірақ Аугуст Монгредиенді жеңгені үшін турнирдің ең көрнекті ойыны деп танылды. Ол дереу бесінші орын алған қарсыласы, мықты итальяндық шебер Серафино Дюбуаға матч ұсынды, және Штайнциц жеңіске жетті (бес жеңіс, бір тең, үш жеңіліс). Содан кейін Штайнциц матчтарда Ұлыбританияның бірнеше жетекші ойыншыларын жеңді: 1863 жылы Фредерик Диконды және жоғарыда аталған Монгредиенді, ал 1864 жылы Валентин Гринды. Рейтингте өсудің де құны болды: 1863 жылғы наурыз айында Штайнциц Игнац Колишке қарызды қайтара алмағаны үшін кешірім сұрады, себебі Штайнциц Блэкбернді жеңіп жатқанда, Дэниел Харвиц Лондон шахмат клубындағы Штайнцицтің клиенттерінің барлығын "өз пайдасына өткізіп алды", олар Штайнцицтің негізгі табыс көзі болған еді. Осы матчтағы жеңісінен кейін Штайнциц әлемдегі ең үздік ойыншы деп есептелді.
Steinitz was then sent to represent Austria in the London 1862 chess tournament. He placed sixth, but his win over Augustus Mongredien was awarded the tournament's brilliancy prize. He immediately challenged the fifth placed contestant, the strong veteran Italian Master Serafino Dubois, to a match, which Steinitz won (five wins, one draw, three losses). Steinitz then beat some leading UK players in matches: Frederick Deacon and the aforementioned Mongredien in 1863 followed by Valentine Green in 1864. This charge up the rankings had a price: in March 1863 Steinitz apologized in a letter to Ignác Kolisch for not repaying a loan, because while Steinitz had been beating Blackburne, Daniel Harrwitz had "taken over" all of Steinitz's clients at the London Chess Club, who had provided Steinitz's main source of income. As a result of this match victory, Steinitz was generally regarded as the world's best player.
Ойынның табысты жалғасы
Андерсенді жеңгеннен кейінгі жылдары Штайнци 1866 жылы Генри Бердті жеңді (жеті жеңіс, бес жеңіліс, бес тең түсу). Ол 1872 жылы Йоханнес Цукертортты да жеңіске жеткізді (жеті жеңіс, төрт тең түсу, бір жеңіліс; Цукерторт 1871 жылы Андерсенді үлкен есеппен жеңіп, өзін элитаның бірі екенін көрсеткен). Оның күшті турнирдегі алғашқы жеңісі 1872 жылы Лондон қаласында болды, онда ол Блэкберн мен Цукерторттан озып шықты; бұл 2007 жылғы бағамен шамамен 4800 фунт стерлингке бағаланды.
In the years following his victory over Anderssen, Steinitz beat Henry Bird in 1866 (seven wins, five losses, five draws). He also comfortably beat Johannes Zukertort in 1872 (seven wins, four draws, one loss; Zukertort had proved himself one of the elite by beating Anderssen by a large margin in 1871). His first victory in a strong tournament was London 1872, ahead of Blackburne and Zukertort; this was equivalent to about £4,800 at 2007 values).
Шахмат журналисі
Оның орнына Штайнциц шахмат журналисі ретінде жұмыс істеді, әсіресе Ұлыбританияның жетекші спорт журналы "The Field" үшін. Штайнцицтің кейбір түсіндірмелері қызу пікірталастар тудырды, әсіресе Цукерторт пен Леопольд Хоффердің "Шахмат айлығында" (олар 1879 жылы құрған). Бұл "Қалам соғысы" 1881 жылы күрт күшейді, Штайнциц 1881 жылғы Берлин конгресінде (Блэкберн Зукерторттан бұрын жеңіске жетті) Хоффердің ойынды талдауын аяусыз сынағанда. Штайнциц аналитикалық тартыстарды Цукертортқа қарсы екінші матч арқылы шешуге құштар болды, бірақ Цукерторттың ойнауға құлықсыздығы Штайнцицтің ашуын тудырды. 1882 жылдың ортасында Джеймс Мейсон, тұрақты түрде күшті ойыншы, Штайнцицке матчқа шақырды және Штайнциц Цукертортпен мәселені бірінші кезекте шешуді талап еткенде, оны қорқақтықпен айыптады. Штайнциц Мейсонды матч үшін жеткілікті жоғары сомада ставка қоюға шақырды, кем дегенде ойыншы басына 150 фунт стерлинг (1882 жылғы 150,0 соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең), бірақ Мейсон 100 фунт стерлингтен артық ставка қоюға дайын болмады. Кейін Мейсон Цукертортпен 100 фунт стерлингтен ставка қойып матч өткізуге келісті, бірақ көп ұзамай бұл матчты "кейінге шегерді", "жағдайлардың мен үшін өте қолайсыз болуына байланысты" деп жазды.
Instead, Steinitz concentrated on his work as a chess journalist, notably for The Field, which was Britain's leading sports magazine. Some of Steinitz's commentaries aroused heated debates, notably from Zukertort and Leopold Hoffer in The Chess Monthly (which they founded in 1879). This "Ink War" escalated sharply in 1881, when Steinitz mercilessly criticized Hoffer's annotations of games in the 1881 Berlin Congress (won by Blackburne ahead of Zukertort). Steinitz was eager to settle the analytical debates by a second match against Zukertort, whose unwillingness to play provoked scornful comments from Steinitz. In mid 1882 James Mason, a consistently strong player, challenged Steinitz to a match, and accused Steinitz of cowardice when Steinitz insisted the issue with Zukertort should be settled first. Steinitz responded by inviting Mason to name a sufficiently high stake for a match, at least £150 per player (150.0 in 1882 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), but Mason was unwilling to stake more than £100. Mason later agreed to play a match with Zukertort for a stake of £100 per player, but soon "postponed" that match, writing that "circumstances having arisen that make it highly inconvenient for me to proceed "
Зукертортпен бәсекелестік
Штайництің ұзақ үзілісінен кейін, кейбір комментаторлар Зукертортты, өте маңызды турнирлерде жеңіс одны болған шахматшыны, әлем чемпионы деп санау керек екенін айтты.
Steinitz's long lay off caused some commentators to suggest that Zukertort, who had scored some notable tournament victories, should be regarded as the world chess champion.
АҚШ-қа сапар
Штайнциц 1882 жылдың желтоқсанынан 1883 жылдың мамырына дейін АҚШ-қа, негізінен Филадельфия аймағына сапар жасады. Ол құлшыныспен қарсы алынды. Штайнциц бірнеше көрмелер, көптеген бейресми ойындар ойнады және бай әуесқоймен 50 фунт стерлингтік ставкасы бар жекпе-жек өткізді. Ол сондай-ақ екі жаңа әлемнің кәсіби шахматшыларымен – Александр Сельманмен (Штайнциц екеуін де жеңді) және Куба чемпионы Селсо Голмайо Зупидемен тағы үш маңызды жекпе-жекте жеңіске жетті. Голмайомен болған матч Штайнциц көшбасшылық етіп тұрғанда (сегіз жеңіс, бір тең, бір жеңіліс) тоқтатылды. Оның үй иелері тіпті Пол Морфи тұрған Нью-Орлеанға сапар ұйымдастырды. Штайнциц үшінші орын алған Блэкберннен 2½ ұпайға көп алды. Цукерторттың жеңісі кейбір сарапшыларды Цукертортты әлем чемпионы деп санауға итермеледі, ал басқалары бұл мәселені Штайнциц пен Цукерторттың жекпе-жегімен ғана шешуге болатынын айтты. Нью-Йоркте өткен бес ойыннан кейін Цукерторт 4–1 есебімен алға шықты, бірақ соңында Штайнциц 12½–7½ есебімен (он жеңіс, бес тең, бес жеңіліс) шешулі жеңіске жетіп, 29 наурызда алғашқы ресми әлем чемпионы атанды. Соңғы 15 ойынның тек бірінде ғана жеңіске жеткен Цукерторттың сүрінуі «әлем чемпионаты тарихындағы ең айқын тағдыр өзгерісі» деп сипатталды. Штайнциц әлі ресми түрде американдық азамат болмаса да, матч кезінде АҚШ туының өзінің жанында орналасуын қалады. Ол 1888 жылдың 23 қарашасында АҚШ азаматы болды, Нью-Йоркте бес жыл тұрғаннан кейін және өзінің Вильгельм есімін Уильям деп өзгертті. Матч 1889 жылдың қаңтар-ақпанында Гаванада өтті және Штайнциц жеңіске жетті (он жеңіс, бір тең, алты жеңіліс).
Steinitz visited the US, mainly the Philadelphia area, from December 1882 to May 1883. He was given an enthusiastic reception. Steinitz played several exhibitions, many casual games, and a match for stakes of £50 with a wealthy amateur. He also won three more serious matches with two New World professionals, Alexander Sellman (Steinitz won both) and the Cuban champion Celso Golmayo Zúpide. The match with Golmayo was abandoned when Steinitz was leading (eight wins, one draw, one loss). His hosts even arranged a visit to New Orleans, where Paul Morphy lived. Steinitz finished 2½ points ahead of the third placed competitor, Blackburne. Zukertort's victory again led some commentators to suggest that Zukertort should be regarded as the world chess champion, while others said the issue could only be resolved by a match between Steinitz and Zukertort. After the five games played in New York, Zukertort led by 4–1, but in the end Steinitz won decisively by 12½–7½ (ten wins, five draws, five losses), becoming the first official world champion on March 29. The collapse by Zukertort, who won only one of the last 15 games, has been described as "perhaps the most thoroughgoing reversal of fortune in the history of world championship play." Though not yet officially an American citizen, Steinitz wanted the United States flag to be placed next to him during the match. He became a US citizen on November 23, 1888, having resided for five years in New York, and changed his first name from Wilhelm to William. Whatever the status of the match, it was played in Havana in January to February 1889, and won by Steinitz (ten wins, one draw, six losses).
Нью-Йорк 1889 жылғы турнир
Америка шахмат конгресінің соңғы ұсынысы 1889 жылы Нью-Йоркте өтетін турнирдің жеңімпазы уақытша әлем чемпионы деп есептелуі керек еді, бірақ екінші немесе үшінші орын алған қарсыласы бір ай ішінде оған шақырғанға дайын болуы тиіс болды. Турнир сәтті өткізілді, бірақ нәтижелер күткендей болмады: Михаил Чигорин мен Макс Вайс бірінші орынды бөлісті; олардың плей-оф матчы төрт тең нәтижемен аяқталды, ал Вайс Ротшильд банкіндегі жұмысына қайта оралып, титулды Чигоринге ұсынып берді. Дегенмен, үшінші орын алған Исидор Гансберг чемпиондық атақ үшін күресуге дайын еді. 1890 жылы Нью-Йоркте Штайниц пен Гансберг арасында матч өтті, ол Штайництің 10½–8½ есебімен аяқталды. Америка шахмат конгресінің тәжірибесі қайталанбады, ал Штайництің соңғы үш матчы ойыншылардың жеке келісімдері бойынша ұйымдастырылды. Бастапқыда Ласкер әр тараптан 5000 доллар төлеуді ұсынды, матч 3000 доллардан өтті, бірақ Ласкер ақша табуда қиындықтарға тап болғанда Штайниц төлемдерді азайтуға келісті, соңғы сома әрқайсысына 2000 доллар болды, бұл Штайництің бұрынғы матчтарына қарағанда аз болды (4000 долларлық жалпы сома 2016 жылғы бағамен шамамен 114 000 долларға бағаланды). Бұл Штайництің спорттық әрекеті ретінде мақталып, бірақ Штайниц бұрын күмәнсіз жеңіске жететінін мәлімдеген еді, сондықтан Ласкердің алғашқы ойында жеңіске жеткеніне таңқалды. Штайниц екінші ойында жеңіске жетіп, алтыншы ойынға дейін тепе-теңдікті сақтап тұрды. Алайда Ласкер жетінші ойыннан он бірінші ойынға дейін барлық ойындарда жеңіске жетті, ал Штайниц бір апта демалыс сұрады. Матч қайта басталғанда, Штайниц жақсырақ көрінді және 13-ші және 14-ші ойындарда жеңіске жетті. Ласкер 15-ші және 16-шы ойындарда қайта шабуыл жасады, ал Штайниц матчтың ортасындағы шығындарын өтеуге тырысты. Нәтижесінде Ласкер он жеңіс, бес жеңіліс және төрт тең нәтижемен жеңіске жетті. Кейбір сарапшылар Штайництің маңызды жарыстарда "эксперименттік" жүргізістер жасауы оның жеңілісіне себеп болды деп санайды. Бұл 11 жылға созылған соңғы әлем чемпионаты матчы еді. Матчтан кейін көп ұзамай Штайниц психикалық күйзеліске ұшырады және 40 күнге Мәскеудегі санаторияға жатты, онда ол пациенттермен шахмат ойнады. 1894 жылғы сәуір айында Британдық шахмат журналы Штайницті "28 жыл бойы әлемнің шахмат чемпионы" деп сипаттады. Алайда, 1866 жылы ол өзінің титулына талапкер болғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ 1880-ші жылдары Андерсенді жеңгеннен кейін чемпион болғанын мәлімдеді. Пауль Морфи тірі болғанда Штайниц мұндай талаптарды жасай алмаған деген пікір бар. Морфи 1858 жылы Андерсенді 8–3 есебімен жеңген, бірақ 1859 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін шахмат жарысынан бас тартты және 1884 жылы қайтыс болды. 1886 жылғы Штайниц пен Цукерторт арасындағы матч әлем чемпионаты үшін өткен алғашқы ресми матч болды, бірақ Говард Стаунтон мен Пауль Морфи 19-шы ғасырдың ортасында бейресми түрде "Әлем шахмат чемпионы" деп аталды. Шын мәнінде, 1851 жылғы Лондон халықаралық турнирінің ұйымдастырушыларының бірі бұл жарыстың "әлемдік шахмат чемпионының таяғын" алу үшін өткізілгенін айтты, ал 1840-шы жылдардың ортасында Людвиг Бледоу Тассило фон Хейдебранд пен дер Ласаға Германияда әлем чемпионаты турнирін ұйымдастыруды ұсынған хат жазды. Кейбір комментаторлар Штайницті 1872 жылы Цукертортқа қарсы жеңіске жеткеннен кейінгі жылдары "чемпион" деп сипаттады. 1870-ші жылдардың соңы мен 1880-ші жылдардың басында кейбіреулер Штайницті чемпион деп санады, ал басқалары Йоханнес Цукертортты қолдады, ал 1886 жылғы матч әлем чемпионы атағын құру ретінде емес, титулға қатысты қайшылықтарды шешу ретінде қарастырылды. Екінші жағынан, Джордж Алкок МакДоннелл Жозеф Блэкбернді 1881 жылы Берлин турнирінде жеңіске жеткені үшін "Әлем чемпионы" деп атады, Джордж Генри Маккензиді 1887 жылы "Әлемнің шахмат чемпионатында жеңіске жеткені" үшін, ал Исидор Гансбергті 1888 жылы "Брэдфорд Плейс" турнирінде жеңіске жеткеннен кейін "әлем чемпиондарының қатарында" деп атады. Алайда Штайниц Г. А. МакДоннеллді "менің ең қатал және жалған қуғыштарымның бірі" деп есептеді.
The American Chess Congress's final proposal was that the winner of a tournament to be held in New York in 1889 should be regarded as world champion for the time being, but must be prepared to face a challenge from the second or third placed competitor within a month. The tournament was duly played, but the outcome was not quite as planned: Mikhail Chigorin and Max Weiss tied for first place; their play off resulted in four draws, and Weiss then wanted to get back to his work for the Rothschild Bank, conceding the title to Chigorin. However, the third prize winner Isidor Gunsberg was prepared to play for the title. A Steinitz Gunsberg match was played in New York in 1890 and ended in a 10½–8½ victory for Steinitz. The American Chess Congress's experiment was not repeated, and Steinitz's last three matches were private arrangements between the players. Initially, Lasker wanted to play for $5,000 a side, and a match was agreed at stakes of $3,000 a side, but Steinitz agreed to a series of reductions when Lasker found it difficult to raise the money, and the final figure was $2,000 each, which was less than for some of Steinitz's earlier matches (the final combined stake of $4,000 would be worth about $114,000 at 2016 values). Although this was publicly praised as an act of sportsmanship on Steinitz's part, Steinitz had previously declared he would win without doubt, so it came as a shock when Lasker won the first game. Steinitz responded by winning the second, and was able to maintain the balance until the sixth. However, Lasker won all the games from the seventh to the 11th, and Steinitz asked for a one week rest. When the match resumed, Steinitz looked in better shape and won the 13th and 14th games. Lasker struck back in the 15th and 16th, and Steinitz was unable to compensate for his losses in the middle of the match. Hence Lasker won with ten wins, five losses and four draws. Some commentators thought Steinitz's habit of playing "experimental" moves in serious competition was a major factor in his downfall. This was the last world chess championship match for eleven years. Shortly after the match, Steinitz had a mental breakdown and was confined for 40 days in a Moscow sanatorium, where he played chess with the inmates. In April 1894 the British Chess Magazine described Steinitz as holding "the chess championship of the world for 28 years". However, there is no evidence that he claimed the title for himself in 1866, although in the 1880s he claimed to have been the champion since his win over Anderssen. It has been suggested that Steinitz could not make such a claim while Paul Morphy was alive. Morphy had defeated Anderssen by a far wider margin, 8–3, in 1858, but retired from chess competition soon after he returned to the US in 1859, and died in 1884. The 1886 Steinitz vs. Zukertort match was the first that was explicitly described as being for the World Championship, but Howard Staunton and Paul Morphy had been unofficially described as "World Chess Champion" around the middle of the 19th century. In fact one of the organizers of the 1851 London International tournament had said the contest was for "the baton of the World's Chess Champion", and in mid 1840s Ludwig Bledow wrote a letter to Tassilo von Heydebrand und der Lasa suggesting they should organize a world championship tournament in Germany. Some commentators described Steinitz as "the champion" in the years following his 1872 match victory against Zukertort. In the late 1870s and early 1880s some regarded Steinitz as the champion and others supported Johannes Zukertort, and the 1886 match was not regarded as creating the title of World Champion, but as resolving conflicting claims to the title. On the other hand George Alcock MacDonnell hailed Joseph Blackburne as "World Champion" for his win in the 1881 Berlin Tournament, George Henry Mackenzie as having "won the Chess Championship of the World" in 1887, and Isidore Gunsberg as "among the champions of the world" following his win at "Bradford Place" in 1888. However, Steinitz regarded G. A. MacDonnell as "one of my bitterest and most untruthful persecutors".
Жеке өмір
Штайнциц 1860 жылдары Каролина Голдермен (1846 жылы туған) бірге өмір сүрді, ал олардың жалғыз қызы Флора 1866 жылы дүниеге келді. Флора 1888 жылы 21 жасында, ал Каролина 1892 жылы қайтыс болды. 1897 жылдың ақпан айында «Нью-Йорк Таймс» газеті Нью-Йорктегі психиатриялық ауруханада оның қайтыс болғаны туралы бұрмаланған хабар таратты. Кейбір авторлар оның сифилиспен ауырғанын, бұл оның соңғы жылдары бастан өткерген психикалық күйзелістеріне себеп болуы мүмкін деп санайды. Өліміне дейін соңғы айларда нашарлаған психикалық денсаулығына байланысты ол бірнеше мекемеде жатты. Оның шахматтық қызметі оған айтарлықтай қаржылық табыс әкелмеді, ол 1900 жылдың 12 тамызында Манхэттен мемлекеттік ауруханасында (Уордс аралы) жүрек талмасынан қайтыс болды. Штайнциц Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Евергринс зиратында жерленген. Оның екінші әйелі мен екі кішкентай баласы ол қайтыс болған кезде әлі тірі еді. Штайнциц теориялық ойшыл және жазушы ретінде жоғары бағаланады; ол шеберлікпен жазады және қалағанда көркем тіл қолдана алады. Ол достарына да, жауларына да әділ болуға тырысады, бірақ кейде осы тұрғыдан басқалармен бірдей екенін байқамайды. Зерек ақыл-ойы мен шахматқа деген шексіз сүйіспеншілігінің арқасында ол басқа барлық мәселелерді, адамдарды және істерді ұмытып кетуге бейім. Шахмат – оның өмірі мен жаны, ол үшін өмір сүретін жалғыз нәрсе.
Steinitz lived with Caroline Golder (born 1846) in the 1860s, and their only daughter Flora was born in 1866. Flora died in 1888 at the age of 21, and Caroline died in 1892. In February 1897, The New York Times prematurely reported his death in a New York mental asylum. Some authors claim that he contracted syphilis, which may have been a cause of the mental breakdowns he suffered in his last years. In the months prior to his death, he spent some time in institutions as a result of his failing mental health. His chess activities had not yielded any great financial rewards, and he died a pauper in the Manhattan State Hospital (Wards Island) on August 12, 1900, of a heart attack. Steinitz is buried in the Cemetery of the Evergreens in Brooklyn, New York. His second wife and their two young children were still alive at the time of his death. Mr. Steinitz stands high as a theoretician and as a writer; he has a powerful pen, and when he chooses can use expressive English. He evidently strives to be fair to friends and foes alike, but appears sometimes to fail to see that after all he is much like many others in this respect. Possessed of a fine intellect, and extremely fond of the game, he is apt to lose sight of all other considerations, people and business alike. Chess is his very life and soul, the one thing for which he lives.
Ойынға әсер ету
Штайнциттің 1872 жылға дейінгі ойыны замандастарының ойынына ұқсас болды: өткір, агрессивті және құрбандыққа толы. Осы стильде ол 1866 жылы Адольф Андерсенді жеңіп, «әлемдегі бірінші» атанды және 1872 жылы Зукертортты жеңіп, 1872 жылғы Лондон халықаралық турнирінде жеңіске жетті (Зукерторт 1871 жылы Андерсенді жеңіп, екінші орын алған еді). Штайництің әлемдік чемпиондық орнын басып алған Эммануэль Ласкер жаңа стильді былай түйіндеді: «Ойынның басында комбинацияларды іздеуден аулақ болыңыз, қатал қимылдар жасамай, кішкентай артықшылықтарға ұмтылыңыз, оларды жинақтаңыз, және осы мақсатқа жеткен соң ғана комбинация іздеңіз – содан кейін барлық ерік-жігеріңіз бен ақылыңызды жұмылдырып, өйткені сонда комбинация табылуға тиіс, қаншалықты жасырылған болса да». Штайництің ойыны күрт өзгергенімен, ол бірнеше жыл бойы осындай ойлармен жүргенін айтты: «1862 жылғы Лондон конгресінде Паульсен ойнаған ойындар менің өз пікірімнің өзгеруіне күшті серпіліс берді, ол содан бері дамыды, және мен шахмат генийінің бастапқы тепе-теңдік бұзылғаннан кейін ғана терең әрі жарқын аяқталумен шектелмейтінін, сонымен қатар тепе-теңдікті сақтау үшін немесе өз пайдаңа бұзу үшін ерекше қабілеттерді де талап ететінін түсіндім». 1889 жылы ол Нью-Йорк 1889 жылғы ірі турнирдің кітабын редакциялады (жеңімпаздары Михаил Чигорин мен Макс Вайс болды), онда ол қатыспады, себебі турнирдің мақсаты оның мұрагерін анықтау болды. Бірақ 1886 жылы Йоханнес Цукертортқа қарсы өткен әлем чемпионатының алғашқы матчында Штайництің мүлдем басқа деңгейде ойнағаны байқалды. Цукерторт шабуылдық ойынға қатысты Штайницке тең болғанымен, Штайниц оны позициялық принциптерді қолдану арқылы оңай жеңіп шықты. 1890-91 жылдардағы Гунсбергке қарсы матчы кезінде кейбір комментаторлар Штайництің теориясын түсініп, бағалай бастады. 1894 жылғы Эммануэль Ласкермен өткен матчтан аз уақыт бұрын тіпті Нью-Йорк Таймс газеті, оның ойыны мен мінез-құлқына қарсы шабуылдар жариялаған болатын, оның ойын тәжірибесіне, теорияларының маңыздылығына және оның спорттық әдеп-сақталғандығына құрмет көрсетті, өйткені ол зейнетке шығу ниетіне қарамастан, карьерасындағы ең қиын матчқа келісім берді. Карьерасының соңында Штайниц ойыншы емес, теоретик ретінде жоғары бағаланды. Хастингс 1895 шахмат турнирінің кітабындағы оған қатысты пікірлер оның теориялары мен жазбаларына бағытталған.
Steinitz's play up to and including 1872 was similar to that of his contemporaries: sharp, aggressive, and full of sacrificial play. This was the style in which he became "world number one" by beating Adolf Anderssen in 1866 and confirmed his position by beating Zukertort in 1872 and winning the 1872 London International tournament (Zukertort had claimed the rank of number two by beating Anderssen in 1871). Steinitz's successor as world champion, Emanuel Lasker, summed up the new style as: "In the beginning of the game ignore the search for combinations, abstain from violent moves, aim for small advantages, accumulate them, and only after having attained these ends search for the combination – and then with all the power of will and intellect, because then the combination must exist, however deeply hidden." Although Steinitz's play changed abruptly, he said he had been thinking along such lines for some years: <blockquote>Some of the games which I saw Paulsen play during the London Congress of 1862 gave a still stronger start to the modification of my own opinions, which has since developed, and I began to recognize that Chess genius is not confined to the more or less deep and brilliant finishing strokes after the original balance of power and position has been overthrown, but that it also requires the exercise of still more extraordinary powers, though perhaps of a different kind to maintain that balance or respectively to disturb it at the proper time in one's own favor. and in 1889 he edited the book of the great New York 1889 tournament (won by Mikhail Chigorin and Max Weiss), in which he did not compete as the tournament was designed to produce his successor as World Champion. But when he contested the first World Championship match in 1886 against Johannes Zukertort, it became evident that Steinitz was playing on another level. Although Zukertort was at least Steinitz's equal in spectacular attacking play, Steinitz often outmaneuvered him fairly simply by the use of positional principles. By the time of his match in 1890–91 against Gunsberg, some commentators showed an understanding of and appreciation for Steinitz's theories. Shortly before the 1894 match with Emanuel Lasker, even the New York Times, which had earlier published attacks on his play and character, paid tribute to his playing record, the importance of his theories, and his sportsmanship in agreeing to the most difficult match of his career despite his previous intention of retiring. By the end of his career, Steinitz was more highly esteemed as a theoretician than as a player. The comments about him in the book of the Hastings 1895 chess tournament focus on his theories and writings,
Оның ойыны мен жазбаларының нәтижесінде Штайниц, Пол Морфимен бірге, көптеген шахмат комментаторларының пікірінше, қазіргі заманғы шахматтың негізін қалаушы деп есептеледі. Штайництен чемпиондық атауын алған Ласкер: «Мен оны жеңгендіктен, оның ұлы жетістіктері мен теорияларына әділдік орнатуым керек, сондай-ақ оның бастан өткерген қиындықтарын өшіруім керек» деп жазды.
As a result of his play and writings Steinitz, along with Paul Morphy, is considered by many chess commentators to be the founder of modern chess. Lasker, who took the championship from Steinitz, wrote, "I who vanquished him must see to it that his great achievement, his theories should find justice, and I must avenge the wrongs he suffered."