Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд инженері және жол салушы (1756–1836)
Scottish engineer and road builder (1756–1836)
Қазіргі заманғы жол құрылысы әлі де МакАдамның ықпалын көрсетеді. Кейінгі жақсартулардың ең маңыздысы – жол бетінің тастарын байланыстыру үшін қара шайырды (алғашқыда көмір шайыры) қолдану болды, осыдан "тармақ" (Тар МакАдам) деген атау пайда болды.
Modern road construction still reflects McAdam's influence. Of subsequent improvements, the most significant was the introduction of tar (originally coal tar) to bind the road surface's stones together, "tarmac" (for Tar Macadam.)
Ерте өмір
МакАдам Шотландияның Айр қаласында дүниеге келген. Ол он баланың ең кішісі және Уотерхед баронының екінші ұлы болды. Әлі бала кезінде Карсфэирн маңындағы Лагвинге әжесі мен атасымен бірге тұруға көшіп келді. Отбасының тегі дәстүрлі түрде Макгрегор болған, бірақ Джеймс VI патшалық кезінде саяси себептермен МакАдамға өзгертілді (Киелі кітаптағы Адамнан таратынын мәлімдеп). Ол 1770 жылы Нью-Йоркке көшіп, Америка революциясы кезінде саудагер және жеңіс сыйлығын иеленуші ретінде ағасы Уильям МакАдамның кеңсесінде жұмыс істеп байлық жинады. 1783 жылы Шотландияға оралып, Айрширдегі Саукриде қоныс сатып алды.
McAdam was born in Ayr, Scotland. He was the youngest of ten children and second son of the Baron of Waterhead. He moved to Lagwine at Carsphairn when still a child to live with his grandparents. The family name was traditionally McGregor, but was changed to McAdam (claiming descent from the Biblical Adam) for political reasons in James VI's reign. He moved to New York in 1770 and, as a merchant and prize agent during the American Revolution, made his fortune working at his uncle William McAdam's counting house. He returned to Scotland in 1783 and purchased an estate at Sauchrie, Ayrshire.
Мансап
1783 жылы МакАдам Айршир жолының қамқоршысы болды және келесі 10 жылда күнделікті жол құрылысына белсенді қатысты. 1802 жылы ол Англияның Бристоль қаласына көшіп, 1804 жылы Бристоль корпорациясының бас инженері болды. Ол өзінің идеяларын 1810, 1819 және 1823 жылдарғы Парламенттік сауалдарға жазбаша түсіндірмелер арқылы ұсынды. Жолды ортасынан сәл дөңгелентіп жасау арқасында, жаңбыр суы жолдың негізіне сіңіп, зақымдаудың орнына жылдам ағып кететін болды. Бұл құрылыс әдісі, римдік дәуірден бері жол салудағы ең маңызды жаңалық, «макадамдау» деп аталды, немесе жай ғана «макадам» деп те аталатын. Макадам әдісі әлем бойынша тез тарады. Солтүстік Америкадағы алғашқы макадам жолы – Ұлттық жол 1830 жылдары салынды, ал 19 ғасырдың соңына қарай Еуропадағы басты жолдардың көпшілігі МакАдам әдісімен жаңартылды. МакАдамға Бристоль жолы үшін 5000 фунт стерлинг төленді және 1820 жылы ол «Метрополитен жолдарының бас инженері» қызметіне тағайындалды, бірақ кәсіби өшпенділік салдарынан 1827 жылы Ұлыбритания Парламенті берген 5000 фунттық шығын гранты 2000 фунтқа дейін төмендетілді. Оның тиімді жол салу және басқару жұмысы жол төлемін заңсыздықпен пайдаланған сенімсіз жолдарды әшкереледі, олардың көпшілігі жоғары төлемдерге қарамастан, қасақана зиянға ұшырады.
McAdam became a trustee of the Ayrshire Turnpike in 1783 and became increasingly involved with day to day road construction over the next 10 years. In 1802 he moved to Bristol, England and he became general surveyor for the Bristol Corporation in 1804. He put forward his ideas in evidence to Parliamentary enquiries in 1810, 1819 and 1823. A camber, making the road slightly convex, ensured rainwater rapidly drained off the road rather than penetrate and damage the road's foundations. This construction method, the greatest advance in road construction since Roman times, became known as "macadamisation", or, more simply, "macadam". The macadam method spread very quickly across the world. The first macadam road in North America, the National Road, was completed in the 1830s and most of the main roads in Europe were subject to the McAdam process by the end of the nineteenth century. Although McAdam was paid £5,000 for his Bristol Turnpike Trust work and made "Surveyor General of Metropolitan Roads" in 1820, professional jealousy cut a £5,000 grant for expenses from the Parliament of the United Kingdom to £2,000 in 1827. His efficient road building and management work had revealed the corruption and abuse of road tolls by unscrupulous turnpike trusts, many of which were run at a deliberate loss despite high toll receipts.
Өлім және ұрпақтар
МакАдам Дамфрисширдегі Моффат қаласында, Шотландияға жыл сайынғы жазғы сапарынан оралғанда, Гертфордширдегі Ходдесдон қаласындағы үйіне қайтып бара жатып қайтыс болды. Оның үш ұлы, ал олардан кейін төрт немересі де оның кәсібін жалғастырып, ел бойынша жол төлемдері жөніндегі трестерді басқаруға көмектесті. Оның екінші тірі қалған ұлы, Джеймс Николл МакАдам, "Жолдардың алып есімі", жол төлемдері жөніндегі трестерді басқарғаны үшін рыцарь атағын алды: айтуынша, бұл рыцарь атағы бұрын оның әкесіне ұсынылған, бірақ ол бас тартқан.
McAdam died in Moffat, Dumfriesshire, while returning to his home in Hoddesdon, Hertfordshire, from his annual summer visit to Scotland. His three sons, and in turn four grandsons, followed him into the profession and assisted with the management of turnpike trusts around the country. His second surviving son, James Nicoll McAdam, the "Colossus of Roads", was knighted for managing turnpike trusts: a knighthood, it is said, previously offered to his father but declined.