Кіріспе

Король Генрих VIII билік құрған кезде Уэльсті Англия Корольдігінің бір бөлігіне айналдыру туралы заңдар – 1535 және 1542 жылғы Уэльстегі заңдар (Y Deddfau Cyfreithiau yng Nghymru 1535 a 1542) немесе Одақ актілері (Y Deddfau Uno) – Англия Королі Генрих VIII тұсында Англия Парламенті қабылдаған актілер болып табылады. Бұл актілер Уэльстің Англия Корольдігінің құрамына енуіне әкеп соқты. Негізінен валли тілінде сөйлейтін Уэльске Англияның құқықтық жүйесі мен ағылшын әкімшілігінің нормалары, соның ішінде ағылшын тілінің ғана қолданылуы енгізілді. Осының нәтижесінде бірыңғай мемлекет және заңдық юрисдикция құрылды. Бұл актілерге дейін Уэльс 1284 жылы Англияға заңды түрде қосылған еді және парламенттік өкілдіктен тыс қалған. Уэльс Уэльс княздігі мен маркерлік иеліктер деп аталатын көптеген феодалдық мемлекеттерге бөлінген, олар заң бойынша біріктірілді. Ағылшын округтері жүйесі Уэльстің барлық аумағына таратылды.

Өмірбаян

Генри VIII 1534 жылы Англия шіркеуінің басшысы болғаннан кейін, Уэльс потенциалды проблема ретінде қарастырылды, онда Уэльстегі этникалық кемсітушілікке наразы және құқықтық қиындықтарға тойған амбициялы адамдар бар еді. Уэльс Генри VII-нің қоныс тепкен жері болған және католиктік Ирландияға жақын орналасқан. Англия королінің бас әкімшісі Томас Кромвель Уэльсті Англиямен біріктіруге бағытталған заңдарды ұсынды. Алғашқы заң 1536 жылы қабылданды, кейін 1542/43 жылдардағы заңмен нығайтылды. Бұл заңдар Уэльстің құқықтық, саяси және әкімшілік жүйелерін Англиямен интеграциялауға, сондай-ақ сол кезде негізінен уэльс тілінде сөйлейтін елде ағылшын тілін сот тіліне айналдыруға мақсат қойды. Заңдардың кіріспе бөлімінде Уэльстегі құқықтық ерекшеліктер наразылыққа әкелгені, оны ағылшын билігі тоқтатуға ниеттенгені айтылған. Бұл заңдар – ұзақ ассимиляция процесінің нәтижесі. Уэльс 1284 жылғы Рудлан статуты бойынша Эдуард I басып алғаннан кейін Англияға қосылған болатын.

Іс-әрекеттер

Екі актінің толық атаулары бар: Уэльсте осы саладағыдай заңдар мен әділеттілікті жүзеге асыру туралы акт және Корольдік Ұлылық Доминионы мен Уэльс княздығының белгілі бір жарлықтары туралы акт. Олар бірге «Одақ актілері» деп танылады. Акттардың мақсаты – Англияның Генрих VIII өзінің Тюдор империясының бір бөлігі деп есептеген Уэльсті, өзін егеменді билеуші ретінде қарастыра отырып, біріктіру болды. Бұл актілерге 1901 жылға дейін «Одақ актілері» деп кеңінен айтылмаған, содан кейін тарихшы Оуэн М. Эдвардс оларға осы атауды берді. Бұл атау шатастырады және 1948 жылдан бері әр актінің қысқаша заңдық атауы «Уэльстегі заңдар туралы акт» болып табылады. Олар сондай-ақ, патшалық келісім алған жылдармен, яғни 1536 және 1543 жылдармен жиі сілтеме жасалады, бірақ ресми сілтемелер алдыңғы жылдарды қолданады, себебі осы актілердің әрқайсысы 1 қаңтар мен 25 наурыз аралығында қабылданды, ал сол кезде Жаңа жыл 25 наурызда тойланды. Уэльстегі заңдар туралы 1535 жылғы акт 1536 жылы Генрих VIII-нің 5-ші Парламентінің 8-ші сессиясында қабылданды, ол 1535/36 жылдың 4 ақпанында басталды. Бұл актілер Уэльстің басқаруына да көп әсер етті. Маркерлік иеліктер саяси бірліктер ретінде жойылды және Уэльс жерлерінде бес жаңа округ құрылды (Монмутшир, Брекнокшир, Радноршир, Монтгомеришир және Денбигшир), осылайша 13 округтан тұратын Уэльс құрылды; Лордтардың басқа аудандары Шропшир, Херефордшир, Глостершир, Гламорган, Кармартеншир, Пемброкшир, Кардиганшир және Мерионэтширге қосылды; Уэльстің әкімшілік/үкіметтік мақсаттар үшін шекаралары белгіленді және содан бері өзгерген жоқ; бұл қасақана болмады, өйткені Уэльс Англияға толыққанды біріктірілуі керек еді, бірақ кейбір адамдардың пікірінше, Монмутширдің мәртебесі 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару актісімен расталғанға дейін белгісіз болып келді. Әр округ немесе графство оннан кем жүздіктерден тұрды, бұл бұрынғы комоталармен әртүрлі дәрежеде сәйкес келді. Сондай-ақ, Уэльс және Маркис кеңесі заңдық негізде құрылды. Ұлы сессиялар соты құрылды, бұл Уэльске тән жүйе, әр округте шериф тағайындалды және Англиядағыдай басқа округтік лауазымдар болды. Маркерлік иеліктердің соттары ауыр қылмыстық істерді қарау құқығынан айырылды және әр округке тоғыз Бейбітшілік судьясы тағайындалды.

Әсерлер

Уэльс княздігінде ассимиляция бұрыннан-ақ кеңінен жүзеге асырылған еді, сондықтан 1536 және 1542/43 жылғы актілер іс жүзінде Уэльс бойынша құқықтық тұрақтылықты қамтамасыз етті, княздікті Уэльс маркасына дейін кеңейтіп, Уэльс заңын қолдануға толық нүкте қойды. Заңның қарапайымдылығы ағылшын тәжіне Уэльсте салық жинауды жеңілдетті. Эдуард I Уэльсті бағындырғаннан кейін, Англси, Кернарфоншир, Кардиганшир, Кармартеншир, Флинтшир және Мерионтшир округтарына бұрынғы маркалық округтар – Брекнокшир, Денбигшир, Гламorgan, Монтгомеришир, Пемброкшир және Радноршир қосылды. Бұл сондай-ақ Англиямен заңды шекараны белгіледі. Уэльстің кедей халқы бұл заңдарды білмесе де, шаралар Уэльстің ақсүйектері арасында қолдау тапты, олар актілерді ағылшын азаматтарымен құқықтық теңдікке жеткізетіндей деп есептеді. Ақсүйектер бұл актілерді маркалық лордтардың ықпалын азайту ретінде қарады. Уэльсте ағылшын тілі заңдық тіл мәртебесіне ие болды, бұл көптеген уэльстік тіл білмейтін халық үшін символдық әділетсіздік болды. Саяси биліктің орталығы Англия болғанымен, уэльс тілі халық пен жердің тілі болып қала берді.