Кіріспе
Фотопленканың жарыққа сезімталдығының өлшемі – фотопленканың жылдамдығы, ол сенситометрия арқылы анықталады және әртүрлі сандық шкалаларда өлшенеді, соның ішінде 1974 жылы енгізілген ISO жүйесі ең қазіргісі. ISO деп те аталатын ұқсас жүйе цифрлық камераларда экспозиция мен түстің жарықтығы арасындағы байланысты сипаттау үшін қолданылады. ISO жүйесінен бұрын АҚШ-та ASA және Еуропада DIN ең көп қолданылатын жүйелер болды. "Жылдамдық" термині фотосуреттің бастапқы кезеңдерінен пайда болды. Жарыққа сезімтал фотоэмульсияларға қанағаттанарлық кескін алу үшін аз уақыт қажет болды, сондықтан экспозицияны жылдам аяқтауға болып, модельдердің аз уақытқа тұруы жеткілікті болды. Сезімталдығы төмен эмульсиялар "баяу" деп есептелді, себебі экспозиция уақыты ұзақ болды және көбінесе тек табиғат суреттеріне ғана жарады. 19-шы ғасырдың соңына қарай фотоэмульсиялардың экспозиция уақыты сағаттардан секундтың үлесіне дейін қысқарды. Фильмдік және цифрлық фотосуретте жоғары сезімталдық қолданылғанда кескін сапасы төмендеуі мүмкін (пленканың ірі түйіршіктелуі немесе жоғары шу деңгейі арқылы). Әдетте, сезімталдық жоғары болған сайын кескіннің түйіршіктелуі де артады. Сезімталдық, ақырында, пленканың немесе сенсордың кванттық тиімділігімен шектеледі. Белгілі бір пленкаға қажетті экспозиция уақытын анықтау үшін әдетте жарық өлшегіш пайдаланылады.
Film speed is the measure of a photographic film's sensitivity to light, determined by sensitometry and measured on various numerical scales, the most recent being the ISO system introduced in 1974. A closely related system, also known as ISO, is used to describe the relationship between exposure and output image lightness in digital cameras. Prior to ISO, the most common systems were ASA in the U. S. and DIN in Europe. The term speed comes from the early days of photography. Photographic emulsions that were more sensitive to light needed less time to generate an acceptable image and thus a complete exposure could be finished faster, with the subjects having to hold still for a shorter length of time. Emulsions that were less sensitive were deemed "slower" as the time to complete an exposure was much longer and often usable only for still life photography. Exposure times for photographic emulsions shortened from hours to fractions of a second by the late 19th century. In both film and digital photography, the use of higher sensitivities generally leads to reduced image quality (via coarser film grain or higher image noise). Generally, the higher the sensitivity, the grainier the image will be. Ultimately sensitivity is limited by the quantum efficiency of the film or sensor. To determine the exposure time needed for a given film, a light meter is typically used.
Эмульсия жылдамдығының критерийлері
19-ғасырдың соңынан бері эмульсия жылдамдығын бағалау үшін бес критерий пайдаланылды, олар атаулары мен жылдары бойынша тізімделген: шектік (1880), инерциялық (1890), белгілі тығыздық (1934), ең төменгі пайдалы градиент (1939) және бөлшектік градиент (1939).
Келесі:
Шектік критерий – бұл тұманнан жоғары жақсы байқалатын тығыздыққа сәйкес келетін сипаттама қисығындағы нүкте.
Инерция
Эмульсияның инерциялық жылдамдық нүктесі Hurter және Driffield сипаттамалық қисығында қисықтың түзу бөлігінің еңісі мен тығыздық осіндегі негіз + тұман (B+F) сызығының қиылысуы арқылы анықталады.
Белгілі тығыздық
Белгілі тығыздық бойынша жылдамдық нүктесі эмульсияның жылдамдығын анықтау үшін негіз ретінде белгілі бір ең төменгі тығыздықты (мысалы, B+F-тен 0,1 жоғары) анықтау арқылы белгіленеді.
Ең төменгі пайдалы градиент
Ең төменгі пайдалы градиент критерийі жылдамдық нүктесін градиент алғаш рет белгіленген мәнге жеткен жерге қояды (мысалы, tan θ = 0,2).
Бөлшек градиент
Бөлшек градиент – бұл сипаттамалық қисықтың еңісінің белгілі бір диапазон (мысалы, 1,5) бойынша сипаттамалық қисықтың орташа градиентінің белгіленген үлесіне (мысалы, 0,3) алғаш жететін нүкте.