Кіріспе

Норфолк аралының саяси жүйесі парламенттік өкілді демократиялық принциптер негізінде құрылған. Норфолк аралы – Австралияның материктік бөлігінен тыс жердегі, өзін-өзі басқару құқығына қол жеткізген жалғыз аймақ. Аралдың басқаруы 1979 жылы Австралия Парламенті қабылдаған «Норфолк аралы туралы» заңмен реттеледі.

Атқарушы билік

Норфолк аралының заң шығарушы жиналысы 2015 жылдың 1 шілдесінде таратылып, оның орнына Австралия үкіметі аралдағы билігін Австралияның бас губернаторы тағайындайтын әкімші (қазіргі уақытта Эрик Хатчинсон) арқылы жүзеге асыратын болды. Ассамблеяның екі мүшесі саясатты қалыптастыратын және әкімшіге кеңес беруші орган ретінде жұмыс істейтін Атқарушы кеңес құратын еді. Бұл кеңестің төрағасы Норфолк аралының әкімшісі болар еді.

Австралиямен қарым-қатынасы

Норфолк аралының нақты мәртебесі туралы пікір қақтығыстары бар. Аралдың Австралияның өзін-өзі басқару аумағы мәртебесіне қарамастан, кейбір арал тұрғындары Виктория патшайымы Питкэрн аралдарынан келгендерге аралда қоныстануға рұқсат берген кезде, оған тәуелсіздік берілгенін алға тартады. Бұл көзқарастар Австралия парламентінің аумақтар жөніндегі бірлескен комитеті тарапынан бірнеше рет, соңғы рет 2004 жылы және Австралияның Жоғарғы сотында *Berwick Ltd v Gray* ісінде қабылданбады. Аралдың Австралиямен қарым-қатынасына қатысты келіспеушіліктер 2006 жылы Австралия үкіметі жүргізген сараптамада одан да айқын болды. Сараптама нәтижесінде ұсынылған екі модельдің ең радикальдысы бойынша, аралдың заң шығару жиналысы жергілікті кеңес деңгейіне төмендетілуі керек еді. Көптеген арал тұрғындарын таң қалдырғандай, Норфолк аралының бас министрі Дэвид Баффетт 2010 жылдың 6 қарашасында аралдың салықтан босатылған мәртебесін федералдық үкіметтен ауыр қарыздарды жабу үшін қаржылық көмек алу үшін өз еркімен бас тартатынын мәлімдеді. 2015 жылдың 19 наурызында аралдың өзін-өзі басқару құқығы Қоғамдастық тарапынан жойылды және оның орнына жергілікті кеңес құрылды. Бұл шешімнің себебі – аралдың өзін-өзі қамтамасыз ете алмауы және тек 2015 жылы Қоғамдастықтан 12,5 миллион долларға дейін субсидия алғаны болды. Бұл арал тұрғындарының Австралия табыс салығын төлеуді бастауын білдірді, бірақ олар сондай-ақ Medicare сияқты Австралияның әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйелерімен де қамтылды. Норфолк аралының заң шығару жиналысы 2015 жылы бұл ұсыныс бойынша референдум өткізуге шешім қабылдады. Сайлаушылардан Норфолк аралдықтарының саяси мәртебесін, экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуын еркін анықтауға және "Австралия парламенті мұндай өзгерістерді қабылдамас бұрын, Норфолк аралының болашақ басқару моделі туралы референдум немесе плебисцит арқылы кеңес алуға" бола ма деген сұрақ қойылды. Референдум нәтижесінде дауыс берушілердің 68 пайызы "Иә" деп дауыс берді. Норфолк аралының бас министрі "референдум нәтижелері Канберраның Норфолк аралының заң шығару жиналысын және Норфолк аралының парламентін таратуды көздейтін Австралия парламентіне енгізілген реформаларға арал халқының басым көпшілігі қолдау көрсеткені туралы мәлімдемесіне нүкте қояды" деді. 2015 жылғы 14 мамырда Австралия парламенті Норфолк аралының өзін-өзі басқаруын жою және Норфолк аралын Жаңа Оңтүстік Уэльс заңнамасының бір бөлігі ретінде кеңеске айналдыру туралы 2015 жылғы Норфолк аралы заңнамасын түзету туралы заң жобасын қабылдады. 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап Норфолк аралының заңнамасы Жаңа Оңтүстік Уэльске берілді және Жаңа Оңтүстік Уэльс заңнамасына бағынды. 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап Норфолк аралының аймақтық кеңесі Норфолк аралын жергілікті деңгейде басқару үшін құрылды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльс заңдарына бағынатын жергілікті мемлекеттік басқару аймағы болып табылады.

2016 жылғы шілдедегі өзгерістер

Норфолк аралының Австралия азаматы болып тіркелген және қалыпты тіркелу талаптарына сай келетін тұрғындары Австралияның федералды сайлауына тіркелуге міндетті, ал тіркелгеннен кейін дауыс беруге тиіс. 2016 жылғы федералды сайлауда Канберра сайлау округі үшін Норфолк аралындағы дауыс беру пункттерінде 393 адам дауыс берді, дауыстардың 16,5% жарамсыз деп танылды. 2019 жылы Норфолк аралының 777 тұрғыны жалпы мемлекеттік сайлау тізіміне енді, ал 2019 жылғы федералды сайлауда, жаңа құрылған Бин сайлау округінде Норфолк аралындағы дауыс беру пункттерінде 669 адам дауыс берді, дауыстардың 17,8% жарамсыз болды. Норфолк аралының алғашқы аймақтық кеңесін сайлау 2016 жылдың 28 мамырында өтті, ал жаңа кеңес 2016 жылдың 1 шілдесінде қызметке кірісті. Сайланған бес кеңесшінің үшеуі өзін-өзі билеуді қолдады. 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап Норфолк аралының тұрғындары Австралиялық салық қызметі арқылы Австралияның салығына, жеке немесе бизнес табысына және корпоративтік салыққа жататын болды. Сонымен қатар, Centrelink және Medicare Норфолк аралына да қолданылады. Бұған қоса, материктік Австралия мен Норфолк аралы арасындағы рейстер халықаралық емес, ішкі рейстер ретінде жіктелді, яғни сапарға шыққан Австралия азаматтарына енді паспорт қажет болмады. Норфолк аралында Жаңа Оңтүстік Уэльс заңдары қолданылып жүргеніне қарамастан, тұрғындар Жаңа Оңтүстік Уэльс сайлауында дауыс беруге құқылы емес.

Тәуелсіздік

Норфолк аралының кейбір тұрғындары Австралиядан тәуелсіздік алуды жақтады. 2013 жылы бас министр Лизл Снелл Норфолк аралының өз күшімен өмір сүре алатынын айтты. Ол сондай-ақ Австралия радиосына "Норфолк және Питкэрн аралдарының халқы өзін-өзі анықтау құқығына ие халық ретінде қарастырады" деді, аралдың Австралиямен болашақ қарым-қатынасы белгісіз екенін, бірақ қазіргі уақытта қаржылық жағдайларға байланысты Австралиямен одан әрі интеграциялану қажет екенін мәлімдеді.

Сыртқы қатынастар

Австралияның аумағы ретінде Норфолк аралының шетелде немесе аумағында дипломатиялық өкілдігі жоқ. Дегенмен, ол Комонвелл Парламенттік қауымдастығының (халықаралық ұйым) толыққанды қатысушысы және көптеген халықаралық спорт ұйымдарының дербес мүшесі болып табылады (мысалы, Комонвелл ойындары).