Кіріспе
Швецияның феодалдық эстiктерiнiң жиналысы 15-19 ғасырлар аралығында. Эстiктер Риксдагы (Riksens ständer; бейресми түрде ståndsriksdagen) Швеция эстiктерi жиналған кезде қолданылатын атау болды. 1866 жылы таратылғанға дейін бұл мекеме Швецияда Корольден кейінгі ең жоғары билік едi. Бұл төрт эстiктерден тұратын диета болды, олар тарихи тұрғыдан швед қоғамының бөлiнiс сызықтары саналды:
Riksdag of the Estates (Riksens ständer; informally ståndsriksdagen) was the name used for the Estates of Sweden when they were assembled. Until its dissolution in 1866, the institution was the highest authority in Sweden next to the King. It was a Diet made up of the Four Estates, which historically were the lines of division in Swedish society:
Nobility
Clergy
Burghers
Peasants
The inclusion of a fourth estate, Bondeståndet, is a peculiarity of the Swedish realm, with few parallels in Europe. The English word peasant is however an inexact translation, as it did not include the entire peasantry, as it is usually defined in an English context. It did not include unlanded or semi landed groups such as crofters, lodgers and seasonal labourers and of the three categories of Swedish bönder, that is peasants, it included only two. Those were the skattebönder ("tax peasants"), yeomen who owned their own land and were taxed, as well as the kronobönder ("Crown farmers" or "farmers of the Crown"), who farmed land owned by the Crown. The third group, the frälsebönder ("farmers of the nobility/gentry"), who farmed land owned by the nobility, were not represented, as they were considered to be represented by their landowners.
Дворянство
Дiн қызметкерлерi
Буржуазия
Шаруалар
Riksdag of the Estates (Riksens ständer; informally ståndsriksdagen) was the name used for the Estates of Sweden when they were assembled. Until its dissolution in 1866, the institution was the highest authority in Sweden next to the King. It was a Diet made up of the Four Estates, which historically were the lines of division in Swedish society:
Nobility
Clergy
Burghers
Peasants
The inclusion of a fourth estate, Bondeståndet, is a peculiarity of the Swedish realm, with few parallels in Europe. The English word peasant is however an inexact translation, as it did not include the entire peasantry, as it is usually defined in an English context. It did not include unlanded or semi landed groups such as crofters, lodgers and seasonal labourers and of the three categories of Swedish bönder, that is peasants, it included only two. Those were the skattebönder ("tax peasants"), yeomen who owned their own land and were taxed, as well as the kronobönder ("Crown farmers" or "farmers of the Crown"), who farmed land owned by the Crown. The third group, the frälsebönder ("farmers of the nobility/gentry"), who farmed land owned by the nobility, were not represented, as they were considered to be represented by their landowners.
Төртiншi эстiк, Бондастандеттiң (Bondeståndet) құрамына кiруi Швеция патшалығының ерекшелiгi болып табылады, Еуропада осыған ұқсас мысалдар аз. Алайда, ағылшын тiлiндегi "шаруа" сөзi толық дұрыс аударма емес, өйткенi ол ағылшын тiлiндегi мағынасында барлық шаруаларды қамтымайды. Ол жерсiз немесе жартылай жерсiз топтарды, мысалы, шаруалар, пәтер иелерi және маусымдық жұмысшiлердi қамтымады. Сондай-ақ, швед шаруаларының үш санаттарының (bönder) тек екеуi ғана оның құрамына кiрдi. Олар – салық төлеушi шаруалар (skattebönder), өз жерлерiне ие және салық төлеген шаруалар, сонымен қатар Корольге қарасты шаруалар (kronobönder), Корольге тиесiлi жерлердi өңдеген шаруалар. Ал үшіншi топ – дворяндарға қарасты шаруалар (frälsebönder), олар дворяндарға тиесiлi жерлердi өңдеген, өкiлдiк етпедi, себебi олар өз жер иелерi арқылы өкiлдiк етiлетiнi саналды.
Riksdag of the Estates (Riksens ständer; informally ståndsriksdagen) was the name used for the Estates of Sweden when they were assembled. Until its dissolution in 1866, the institution was the highest authority in Sweden next to the King. It was a Diet made up of the Four Estates, which historically were the lines of division in Swedish society:
Nobility
Clergy
Burghers
Peasants
The inclusion of a fourth estate, Bondeståndet, is a peculiarity of the Swedish realm, with few parallels in Europe. The English word peasant is however an inexact translation, as it did not include the entire peasantry, as it is usually defined in an English context. It did not include unlanded or semi landed groups such as crofters, lodgers and seasonal labourers and of the three categories of Swedish bönder, that is peasants, it included only two. Those were the skattebönder ("tax peasants"), yeomen who owned their own land and were taxed, as well as the kronobönder ("Crown farmers" or "farmers of the Crown"), who farmed land owned by the Crown. The third group, the frälsebönder ("farmers of the nobility/gentry"), who farmed land owned by the nobility, were not represented, as they were considered to be represented by their landowners.
Маңызды жиналыстар
1435 жылы Арбогадағы жиынды әдетте бірінші Риксдаг деп есептейді, бірақ төртінші қабат, яғни шаруалар, онда өкілдік еткеніне ешқандай дәлел жоқ. Алғашқы нақты жиын 1436 жылы көтерілісшілердің басшысы Энгельбрект қайтыс болғаннан кейін Упсалада өткен болуы мүмкін. 1517 жылы Риксдагта регент Sten Sture кіші және Тайлық кеңес архиепископ Густав Трольді қызметтен шеттетуге шешім қабылдады. 1527 жылы Вестерос қаласында католицизмнің орнына лютерандық дін жаңа мемлекеттік дін ретінде қабылданды. 1544 жылы Вестеросте Швецияда сайлау арқылы билікке келуді жоятын тәртіптік қағида қабылдалды. 1561 жылы Арбогада «Риксдаг» термині алғаш рет қолданылды. 1595 жылы Сёдеркёпингте католик болған және Швеция мен Польшаның корольі Сигизмундтың орнына герцог Карл Швецияның регенті болып сайланды. 1612 жылы Риксдаг ақсүйектерге Швецияның Лорд-канцлері Аксель Оксенстернаның ықпалды лоббилеуінің нәтижесінде барлық жоғары мемлекеттік лауазымдарды иелену құқығын берді, бұл патшаға (Густав II Адольфқа) адал қолдау көрсету үшін осы қабатқа жасалған сыйақы болды. Әр түрлі қабаттар арасындағы алғашқы ашық қақтығыс 1650 жылы болды, онда үш төменгі қабат ақсүйектердің артықшылықтарына шабуыл жасады. Королева Кристина бұл қақтығысты өзінің туысы Карл Густавты мұрагер етіп тағайындауына қарсылықты жеңу үшін пайдаланды. Ол 1654 жылы тақтан бас тарғанда, оның орнына Карл X Густав патша болды. 1680 жылы Риксдагта кең ауқымды қайта бөлу (бұрын ақсүйектерге берілген жерлерді Корольдікке қайтару) жүзеге асырылды және Швеция абсолюттік монархияға айналды. Корольдің абсолютті билігі 1693 жылы Риксдагтың (Эстаттар Риксдағы) Швецияның жалғыз билеушісі король екенін ресми түрде жариялаған кезде расталды. 1719 жылы Риксдаг Үлрика Элеонораны оның үлкен әпкесінің ұлының орнына мұрагер етіп сайлады, ал Үлрика Элеонора Риксдагтың өкілеттіктерін қалпына келтіретін жаңа конституцияны қабылдады. 1771–1772 жылдары Густав III 1772 жылғы төңкерісінен кейін жаңа Үкімет құралын енгізген кезде. 1789 жылы Риксдаг 1772 жылғы Үкімет құралына толықтыру қабылдады. Бұл жаңа заң, Одақ және қауіпсіздік туралы заң, көптеген ақсүйектердің артықшылықтарын жойды және кез келген дәрежедегі азаматтар Швециядағы кез келген лауазымды иелене алды. 1809 жылы Риксдаг Карл XIII патшаны оның жүрегіндегі туысы Густав IV Адольф тақтан алынғаннан кейін және жаңа патша Швецияның екінші Автократиясын (1789–1809) аяқтаған жаңа конституцияны қабылдағаннан кейін патша етіп сайлады. 1634, 1719, 1720, 1772 және 1809 жылдары өткен сессияларда жаңа конституциялар қабылданды.
Жаңа парламентпен алмастырылды
1809 жылғы Конституция үкімет билігін монарх пен Естіктер Риксдағы арасында, ал 1866 жылдан кейін монарх пен жаңа Риксдаг арасында бөліп берді. 1866 жылы барлық Естіктер таратылуға және бір уақытта жаңа ассамблея – Швеция Риксдағын құруға дауыс берді. Бұрынғы төрт Естік жойылды. Асылдар үйі (Riddarhuset) 2003 жылға дейін швед аристократиясының жартылай ресми өкілі болып қала берді. Nobility заңды тұлға болып қала берсе де, ол енді мемлекеттік құқық субъектісі емес, тек жекелеген бірлестік. Барлық аристократиялық жеңілдіктер жойылды. Дегенмен, бірқатар мұрагерлік мүліктер (fidekomisser) енді акционерлік қоғамдарға айналдырылуы тиіс. Қазіргі заманғы Орталық партия, швед шаруаларының қозғалысынан өркендеген, шаруалар Естігімен дәстүрлі байланысы бар заманауи өкілдік ретінде қарастырылуы мүмкін.
Финляндиядағы парламент
1809 жылғы Фин соғысынан кейін Швеция өзінің ең шығыс провинцияларын Ресей империясына өткізді. Қазіргі Финляндияның көп бөлігін құрайтын бұл аймақтар императордың басшылығымен Ұлы Герцогтыққа айналды, бірақ саяси институттар көбінесе сақталды. 1809 жылы Финляндияның өкілдері Порвоо қаласында жиналып, адалдық сертін жаңадан бекітті. Бұл Финляндияның диетасы (парламенті) шведтік Риксдаг үлгісіндегі жаңа автономиялық аймақтың заң шығару органы болды. Алайда, Александр I және Николай I билік еткен жылдары диета жиналған жоқ және жаңа заңдар қабылданбады. 1863 жылы заңдарды жаңарту қажеттілігі туындағанда, диетаны патша Александр II қайта шақырды. Осыдан кейін диета 1905 жылға дейін үнемі жинала берді, сол жылы жаңа бірпалаталы парламент құру туралы заң қабылдады. Сол кезде бері бұл парламент Финляндияның заң шығару органы болып табылады. Финляндияның Ақсүйектер үйі (; Riddarhuset) Ақсүйектер қастамын сақтап келеді, бірақ 1906 жылдан бері ешқандай жаңа әулет ақсүйектік дәрежеге көтерілген жоқ.