Кіріспе

Британ жазушысы Рональд Фредерик Делдерфилд (12 ақпан 1912 – 24 маусым 1972) – ағылшын романисі және драматургі, оның кейбір туындылары теледидар мен киноға бейімделген.

Лондон мен Суррейдегі балалық шағы

Рональд Фредерик Делдерфилд 1912 жылы Лондонның Нью-Кросс ауданында, 37 Уоллер-роудта Әлиса мен Уильям Джеймс Делдерфилдтің (шамамен 1873–1956) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Смитфилд нарығында ет сататын дүкенде жұмыс істеді және Бермондси кеңесіне сайланған алғашқы либерал болды. Уильям әйелдердің сайлау құқығын және Бур соғысындағы бурлардың мүддесін қолдады. Ол тыйымшылдық қозғалысының және Дэвид Ллойд Джорджтың, Консервативтік партиямен одақтасқанға дейін, тұғырлы жақтасы болды. 1918 жылдан 1923 жылға дейін отбасы 22 Ашбуртон даңғылында, Аддискомбта, Кройдон қаласының жанында, Суррейде тұрды. "Авеню" романдары Рональдтың Аддискомб және Ширли Парктегі өміріне негізделген. Делдерфилд Бермондсидегі балалар бағына, содан кейін "қанағаттандырмас және мақтаншақ" шағын жеке мектепке – "жетпіс ұл және төрт жалақысы аз үй иесі, көк сержант киген көңілді мырза басшылығымен" барды. Одан кейін ол өзі жек көретін, бірақ "Авенюдегі" Мистер Шорттың прототипін берген мемлекеттік мектепке оқуға түсті. Осы тәжірибеден кейін, оның кейіпкерлеріне шабыттанған жақсы ұстаздары бар грамматикалық мектепке қабылданды. Отбасы Девонға көшіп келгеннен кейін, Делдерфилд алдымен аралас білім беретін грамматикалық мектепке, содан кейін Батыс Бакленд мектебіне оқыды. Өзінің "Жеке ойларым үшін" атты автобиографиясында Делдерфилд Вест-Баклендті "Мистер Сермонның көктемгі уайымы", "Авеню" және "Атпен келе жатқан салт атты" романдарының мектептеріне теңеп, ол өз ақысын үш есе қайтарғанын әзілдеп айтты. 1950 жылы ол BBC Newsreel-дің қысқа ғұмырлы "The Axminster және Lyme Regis Clarion" фильмінде Lyme Regis қаласында пайда болды.

Өмірбаян

"For My Own Amusement" (1972) шығармасында Делдерфилд сюжеттік желілерге қандай ой шабыт болғанын талқылайды және кейіпкерлерінің қалай туғанын әңгімелермен бөліседі. Ол авторлар жастық шағынан алған әсерлермен шабыттанады деп санайды, мысалы, Чарльз Диккенстің кейіпкерлері пойыз заманында да көбінесе дилижанстарды пайдаланғанын айтады. Делдерфилд мұндай дереккөздерін "кейіпкерлерді өсіретін орын" деп атайды, олардың ішінде Аддискомбте өткен кезеңі, мектеп жылдары және "Exmouth Chronicle" газетіндегі жұмысы ең бастысы. "The Avenue" және "A Horseman Riding By" туралы ол: "Мен қарапайым британдықтар тобының әңгімесін айтқым келді, себебі мен тек осындай адамдарды ғана жақсы білемін" деді. Делдерфилд өзінің өмірбаянында әйелдердің қоғамдағы рөліне қатысты консервативті көзқарастары үшін сынға ұшырағанын жеткізді.

Өлім

Делдерфилд өзінің үйінде, Сидмут қаласында өкпе рагынан қайтыс болды. Ол 1936 жылы үйленген бұрынғы Мей Эванс жесірін қалдырды. Олардың бір ұлы мен бір қызы болды. Одан кейін ағасы Эрик Дельдерфилд (1909–1995) өмір сүрді және Англияның Батыс аймағының тарихы туралы бірнеше кітап жазды.

20-ғасырдың басындағы әлеуметтік тарих оның шығармаларының тақырыбы ретінде

Дельдерфилдтің бірнеше тарихи романдары мен сериялары соғыстан оралған жас шақтағы ерлердің бейбіт өмірге оралып, кәсіп таңдауына толы. Бұл авторға Эдвард дәуірінен 1960 жылдардың басына дейінгі әлеуметтік тарихты терең зерттеуге мүмкіндік береді.

Мысалдар

Дэвид Паулетт Джонс, "Барлық күндерімде оларға қызмет ету" романының кейіпкері, Уэльстің жұмысшы табының отбасынан шыққан. Ол 1918 жылы соғыс салдарынан психикалық аурулармен айналысатын бөлімшеден босатылғаннан кейін дереу ауылдық мемлекеттік мектепте тарих сабақтарын бастайды. Бұл роман жеке білім беру жүйесіндегі өзгерістерді және екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы Лейбористік саяси қозғалыстың қалыптасуын зерттейді. "Құдай – ағылшын" сериясының кейіпкері Адам Сванн 19 ғасырдың ортасында Үндістандағы британ армиясының қатарында болған ардагер, кейіннен көлік бизнесін құрады. Серия 1860 жылдардан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Ұлыбританияның экономикалық тарихын қамтиды. "A Horseman Riding By" трилогиясында Пол Крэддок, бұрынғы солдат, 20 ғасырдың басында Дельдерфилдтің туған жері – Девонда ауылдық жер иесіне айналады. Екі томдық "Авеню" шығармасы бірнеше онжылдықтар бойы орта таптың қала маңындағы көшесінде тұратын тұрғындардың өмірін баяндайды. Оқиға Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, бірі қайтып келген тұрғынның әйелі испан қызыл жегісінен қайтыс болғанын және оған бірнеше баланы қарауға қалғанын білуімен басталады.

Басқа жұмыстар

Дельдерфилд сонымен қатар Наполеон тарихына арналған ғылыми еңбектер, Наполеон соғыстарымен байланысты тарихи романдар, және заманауи дәуірдегі жекелеген романдар жариялаған. Оның прозалық стилі түсінікті, оқуға қолайлы, постмодернистік әдебиеттен әсері жоқ, ал әлеуметтік көзқарастары негізінен дәстүрлі, бірақ кейіпкерлері арқылы білдірілетін саясаты прогрессивтік және еркін нарықтың араласуынан тұрады. Жалпы алғанда, Дельдерфилдтің романдары ағылшын тарихын, адамгершілікті және либерализмді дәріптейді, сонымен қатар қалыптасқан таптық бөлшектенулер мен мақтанға төзбейді, бірақ кейде жекелей тұлғаны, өзіне сенуді және басқа дәстүрлі Виктория дәуірінің құндылықтарын қолдайды. Дельдерфилд 1956 жылы «Бен Ганннің басынан кешкендері» атты туындысын жазды, онда Бен Ганн шіркеу күзетшісінің ұлынан қарақшыға айналу жолын баяндайды және Джим Хокинстің аузынан Ганннің тілімен айтылады. Онда Бен Ганннің Девоннан кетуіне әкелген оқиғалардан бастап, «Қазына аралында» болуы мен Стивенсоннің әңгімесіне қатысуына дейінгі өмірі суреттеледі, содан кейін Бен Ганннің өмірінің қысқаша сипаттамасы беріледі.

Бейімделулер

Британдық теледидар Делдерфилдтің кітаптары негізінде бес сериал жасады. Найджел Хаверс 1978 жылғы BBC телеарнасының "Атпен келе жатқан шабандоз" сериалында Пол Крэддок рөлін ойнады, ол осы аттас роман бойынша бейімделген. Джон Даттин 1980 жылғы BBC телеарнасының "Барлығына қызмет ету үшін күндерім" сериалында Дэвид Паулетт Джонсты ойнады, оны Эндрю Дэвис осы аттас романнан бейімдеді, ал Арчи Карверді 1977 жылғы London Weekend Television телеарнасының "Біз сияқты адамдар" сериалында "Авеню" романдарынан алған. "Диана" 1984 жылы BBC мини-сериалына бейімделді, онда Дженни Сигров басты рөлде, ал Патси Кенсит оның жас кезінде ойнады. "Come Home Charlie, and Face Them" 1990 жылы London Weekend Television телеарнасында мини-сериал ретінде бейімделді. "Carry On" фильмінің алғашқы туындысы, "Carry On Sergeant" (1958) Делдерфилдтің "The Bull Boys" пьесасына негізделген. Шон Коннеридің қатысуымен 1961 жылы түсірілген "On the Fiddle" фильмі Делдерфилдтің "Stop at a Winner" романы негізінде жасалған. Оның "Worm's Eye View" пьесасы Диана Дорспен бірге түсірілді, ал атауы өзгертілмеді. 1956 жылғы "Now and Forever" фильмі оның "The Orchard Walls" пьесасына негізделген.