Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қылмыстық фантастиканың кіші жанры
Subgenre of crime fiction
Каперлік оқиға – қылмыстық фантастиканың кіші жанры. Типик каперлік оқиғада басты кейіпкерлер жасаған бір немесе бірнеше қылмыс (әсіресе ұрлық, алаяқтық немесе кейде адам ұрлау) оқырманның көз алдында орын алады. Полиция немесе детективтердің қылмыстың алдын алуға немесе оны шешуге жасаған тырысыстары да баяндалуы мүмкін, бірақ бұл оқиғаның негізгі мазмұны емес. Каперлік оқиға әзіл, шытырман оқиға, ерекше тапқырлық немесе батылдық элементтері арқылы қарапайым қылмыстық оқиғалардан ерекшеленеді. Басты кейіпкерлер көбінесе күлкілі ерекшеліктерге ие, ал құқық қорғау органдарының өкілдері тиімсіздікке немесе жеткіліксіздікке ұшырайды. Қылмыскерлер қылмыстың мәніне қатысы жоқ егжей-тегжейлі жоспарлайды, ал олардың мінездерінің қақтығысуы мен ерекшеліктерінің ашылуы әзіл тудырады. Мысалы, Дональд Э. Вестлейктің Дортмундр оқиғалары – ерекше мінезді кейіпкерлер тобының ерекше ұрлықтарын қамтитын өте күлкілі оқиғалар. Әртүрлі оқиғаларда Дортмундр тобы бірнеше рет бір асыл тасты ұрлап, бүкіл банк филиалын ұрлап, тіпті психиатриялық ауруханадан бір адамды ұрлап әкетеді, осы үшін ұрланған пойызды аумаққа кіргізеді. Керісінше, сол автордың Паркер туралы әңгімелері (Ричард Старк псевдонімімен жарық көрген) – қарапайым қылмыстың тікелей баяндамасы, полиция процессуалдық жанрымен теңдестіріледі. Басқалары, мысалы, Лоренс Блоктың Берни Роденбарр романдары, рөлдердің ауысуын, адал қылмыскер мен жемқор полицейді және ұры Роденбаррдың қылмыстық қабілетін кісі өлтірулерді шешу үшін пайдалануды көрсетеді. Капер үлкен туындының қосалқы сюжеті ретінде де пайда болуы мүмкін. Мысалы, Том Сойердің "Хаклберри Финннің" соңғы бөлімінде Джимді құлдықтан босату жоспары – классикалық каперлік оқиға.
The caper story is a subgenre of crime fiction. The typical caper story involves one or more crimes (especially thefts, swindles, or occasionally kidnappings) perpetrated by the main characters in full view of the reader. The actions of police or detectives attempting to prevent or solve the crimes may also be chronicled, but are not the main focus of the story. The caper story is distinguished from the straight crime story by elements of humor, adventure, or unusual cleverness or audacity. The main characters often have comical idiosyncrasies and the law enforcement individuals are characterized by ineptitude or inadequacies. The criminals comically plan a crime with details unnecessary for the nature of the crime, and humour is created when their personalities clash and their quirks are exposed. For instance, the Dortmunder stories of Donald E. Westlake are highly comic tales involving unusual thefts by a gang of offbeat characters — in different stories Dortmunder's gang steals the same gem several times, steals an entire branch bank, and kidnaps someone from an asylum by driving a stolen train onto the property. By contrast, the same author's Parker stories (published under the name Richard Stark) are grimly straightforward accounts of mundane crime — the criminal equivalent of the police procedural. Others, such as Lawrence Block's Bernie Rhodenbarr novels, feature a role reversal, an honest criminal and crooked cop, and the use of burglar Rhodenbarr's criminal talents to solve murders. A caper may appear as a subplot in a larger work. For example, Tom Sawyer's plot to steal Jim out of slavery in the last part of Huckleberry Finn is a classic caper.
Этимология
"Капер" етістігі қуанышпен секіруді білдіреді және бұл сөз "каприоле" сөзінен шыққан болуы мүмкін, ал "каприоле" латын тіліндегі "ешкі" (Capra) сөзінен туындаған. "Капер" атауының мағынасы – көңілді секіру, ерсілі-қарсылы әрекет немесе заңға қайшы немесе күмәнді іс.
The verb to caper means to leap in a frolicsome way, and probably derives from capriole, which derives from the Latin for goat (Capra). The noun caper means a frolicsome leap, a capricious escapade or an illegal or questionable act.