Кіріспе

Американдық әнші

Джордж Вашингтон Джонсон (шамамен 1846 жылғы қазан – 1914 жылғы 23 қаңтар) – американдық әнші және дыбыс жазу өнерін дамытушы. Джонсон – фонографқа жазба жасаған алғашқы афроамерикалық жұлдыз. Оның ең танымал әндері – "Сыңғырлаған коон" және "Күлкі әні".

Ерте өмір

Джонсон Вирджиния штатында, Флуванна округінде немесе Лудун округінің Уитленд маңында дүниеге келді. Оның әкесі құл болған, және ол 1853 жылы босатылған болуы мүмкін. Джонсон бала кезінен Уитленд маңындағы бай ақ фермердің ұлымен бірге өсіп, оның серігі және қызметшісі болды. Осы отбасымен бірге болғанда ол музыкалық қабілетін дамытты, тіпті оқуға және жазуға үйренді, бірақ Америка Азаматтық соғысынан бұрын Вирджинияда қара балалар үшін мұндай білім алу заңсыз еді. Кейін Джонсон жұмысшы болып жұмыс істеді, ал жиырма жеті жасында Нью-Йорк қаласына көшіп кетті. 1870-ші жылдардың соңында ол Нью-Йоркте көшеде әуенші болып жұмыс істеп, осы арқылы күнкөрісін жасады.

Музыкалық мансап

1890 жылдың қаңтар және мамыр айлары аралығында Джонсонды екі аймақтық патефон дистрибьюторы жұмысқа алды. Олар монетамен жұмыс істейтін машиналарын үшін жазушы музыканттарды іздеді. Нью-Йорк фонограф компаниясының Чарльз Маршалл және Нью-Джерси фонограф компаниясының Виктор Эмерсон екеуі де Джонсонның Манхэттенде, мүмкін Хадсон өзеніндегі паром терминалдарында өнер көрсеткенін естіді. Екеуі де Джонсонды екі минуттық орындау үшін жиырма центтен ақы төлеп, оның дауысты, жыртық сыбызғысын балауыз цилиндрге жаздыруға шақырды. Джонсон сол кездегі барлық әндерді сыбызғымен орындай алса да, екі компания үшін де алғашқы жазған әндерінің бірі "Сыбызғышы Қарақұйрық" деген танымал вадевиль әні болды. Джонсон әуенмен қатар сыбызғы да тартып, музыкалық деңгейде күлді де орындады. Осыдан кейін ол "Күлкі әні" деп аталатын екінші хитін жасады. Ол басқа материалдарды да жаздырды, соның ішінде "Listen to the Mockingbird" әнін сыбызғымен орындау және басқа орындаушылармен бірге жасалған қысқаша минстрель шоулары, бірақ Джонсон осы екі әнді жылдар бойы қайта-қайта орындап, жаздыратын. Жазу индустриясының алғашқы күндерінде әрбір жазба "мастер" деп аталды. Күшті даусы бар әнші бірден үш-төрт пайдалы жазба жасай алатын, ал сондай-ақ көптеген машиналар бір мезгілде жұмыс істейтін, олардың жазу мүйіздері әншінің аузына бағытталған. Джонсон кейде студияда бір әнді күніне елу рет немесе одан да көп қайталап айтатын. 1895 жылы Джонсонның "Сыбызғышы Қарақұйрық" және "Күлкі әні" әндері АҚШ-та ең көп сатылған жазбалар болды. "Күлкі әні" 1891 жылдың сәуірінен маусым айына дейін он апта бойы бірінші орында тұрды, ал "Сыбызғышы Қарақұйрық" 1891 жылдың шілдесі мен тамызында бес апта бойы бірінші орында болды. Джонсон поп-хит-парадта алғашқы рет пайда болған афроамерикалық болды, ал оның хит-парадтағы әнін алғаш рет афроамерикалық жазған. 1890 мен 1895 жылдар аралығында оның балауыз цилиндрлерінің жалпы сатылымы 25 000-нан 50 000-ға дейін бағаланды, олардың әрқайсысын Джонсон жеке-жеке жазды. Қызығы, Нью-Джерсидің жазу компаниясы Джонсонды қара нәсілді адам ретінде таныстырды, бұл Америка өмірінің көп бөлігі нәсіл бойынша қатаң бөлінген кезеңде болды. "Сыбызғышы Қарақұйрық" әнінің көңілді әуені мен мәтіні қазіргі уақытта қабылдауға болмайтын, онда қара адамды бабуинмен салыстырады. Джонсон Нью-Йорк және Нью-Джерси компаниялары үшін жазуын жалғастырды, ал 1891 жылы олардың бас компаниясы - Солтүстік Америка фонограф компаниясы үшін де жазбалар жасады. Оның 1891 жылғы жазу сессияларының кем дегенде бірі Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласындағы Томас Эдисонның зертханасында өтті. Джонсон сондай-ақ вадевильде де өнер көрсетті. Оның сахнадағы репертуары екі танымал әнімен шектелген, бірақ бұл оған келісімдер алу үшін жеткілікті болды. 1894 жылы Джонсон сол дәуірдің вадевиль жұлдызы Лен Спенсермен бірге жазбалар жасады, екеуі Джонсонның өмірінің соңына дейін дос болып қалды. 1895 жылы Джонсон Берлинер грамофоны үшін жаңа дискі технологиясымен алғашқы жазбаларын жасады. Берлинерден басқа, Джонсон Эдисон рекордс, Колумбия, Виктор Толкинг Машин компаниясы, Чикаго Толкинг Машин компаниясы, Беттини және 1890 жылдар мен 1909 немесе 1910 жылдарға дейін көптеген кішкентай цилиндрлік және дискілік компаниялар үшін жазды. 1897 жылы Джонсон "Күлкілі Қарақұйрық" және "Сыбызғышы Қыз" атты екі жаңа ән жазды. Олар Эдисон мен Колумбия каталогтарында көп жылдар бойы сақталды, бірақ олардың екеуі де оның екі түпнұсқа әні сияқты танымал болмады.

Кейінгі өмірі

1905 жылға қарай Джонсонның танымалдылығы азайды. Жаңа жазу технологиясы бір түпнұсқадан мыңдаған көшірме пластинка жасауға мүмкіндік берді, сондықтан Джонсонның әр көшірмені жеке-жеке жазу қажеттігі болды деуге келмейді. Оның досы Лен Спенсер, қазіргі кезде сәтті суретші және брокер, Джонсонды кеңсе есік сақшысы ретінде жұмысқа алды. Джонсон Спенсер үшін жұмыс істеді және бірнеше жыл бойы оның кеңсе ғимаратында тұрды, содан кейін Харлемге қайта оралды. Джонсон 1914 жылы 67 жасында пневмония және миокардиттен қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Куинс округіндегі Кью-Гарденс қаласындағы Мейпл-Гроув зиратында белгісіз қабірге жерленді.

Жеке өмірі мен аңыздар

Жалған хабарлар тарады, онда Джонсон нәсілдік жеккөрушілікпен линчтелген немесе ол кісі өлтіргені үшін асылып өлген деген сөздер айтылды. Екеуі де рас емес, бірақ Джонсонның жеке өмірі "көңілді" болған. Оның заңды түрде үйленгеніне немесе баласы болғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ Джонсонның кем дегенде екі "де-факто әйелі" болды, екеуі де онымен бірге тұрғанда қайтыс болды. Біріншісі, аты-жөні белгісіз "неміс әйелі" 1894 жылдың соңында немесе 1895 жылдың басында Батыс 39-шы көшедегі пәтерінен өлген күйде табылған. Ешқандай айып тағылмады. Екіншісі, Роскин Стюарт 1899 жылдың 12 қазанында Батыс 41-ші көшедегі пәтерінен саусақтан соққы жеп, есінен айырылған күйде табылған. Стюарт ауруханаға жеткізіліп, бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. Джонсон бірінші дәрежелі кісі өлтіруде айыпталып, кінәсіз деп танылды.

Құрметтер

2013 жылы Мейпл Гроув тарихи сақтау қоғамы Джонсонды құрметтеу науқанын бастады және оның қабіріне тақта орнату үшін MusiCares қорынан грант алды. 2014 жылдың 12 сәуірінде, ол қайтыс болғаннан кейін бір ғасыр өткен соң, әншінің естелігін арнаған салтанатты шара өтті, онда көрмелер, баяндамалар және Джонсонның бейнесін сомдаған актер Ларри Маршаллдың өнер көрсетуі ұйымдастырылды. Сондай-ақ 2013 жылы оның шамамен 1896 жылы жазылған "Күлкі әні" Конгресс кітапханасының Ұлттық дыбыс жазбалар тізіліміне қосылды.