Кіріспе

1994 жылы шыққан британдық фильм, Николас Хитнердің 1994 жылғы фильмі, тілі – ағылшын тілі, бюджеті – , жалпы кірісі – $27.4 миллион.

«Король Георгтың ақымақтығы» – 1994 жылы шыққан британдық тарихи комедиялық драмалық фильм. Оны Николас Хитнер режиссерлік еткен, ал сценарийі Алан Беннеттің 1991 жылғы «Георг III-нің ақымақтығы» пьесасы негізінде жазылған. Фильм Ұлыбританияның Георг III патшасының денсаулығының нашарлауын және оның үлкен ұлы, Уэльс принцімен арақатынасының ушығуын шындығымен көрсетеді. Әсіресе, 1788-89 жылдардағы регенттік дағдарысына ерекше назар аударылады. Фильмнің соңында көрсетілетін екі мәтіндік панельде патшаның зәр түсінің порфирия ауруына байланысты екені айтылады, сондай-ақ бұл аурудың «мерзімді, болжауға келмейтін және тұқым қуалайтын» екені де көрсетіледі. «Король Георгтың ақымақтығы» 1995 жылы BAFTA сыйлығын «Үздік британдық фильм» және Найджел Хоторнға «Басты рөлдегі үздік актер» номинациялары бойынша жеңіп алды. Сонымен қатар, Хоторн «Оскар» сыйлығына «Үздік актер» номинациясына ұсынылды. Фильм «Оскар» сыйлығын «Үздік көркемдік безендіру» номинациясы бойынша жеңіп алды, ал Миррен «Үздік қосалқы рөлдегі актриса» және сценарий «Үздік бейімделген сценарий» номинациялары бойынша «Оскарға» ұсынылды. Хелен Миррен Канн кинофестивалінде «Үздік актриса» сыйлығын жеңіп алды, ал Хитнер «Алтын пальма» сыйлығына ұсынылды. 1999 жылы Британдық кино институты «Король Георгтың ақымақтығы» фильмін барлық уақыттағы ең үздік британдық фильмдердің 42-шісі деп таныды.

Сюжет

Король Георг III-нің 1788 жылы туған денсаулық мәселесі 1788 жылғы Регенттік дағдарысын бастады және Тори премьер-министрі Уильям Питт кішісі мен реформашыл Оппозиция жетекшісі Чарльз Джеймс Фокс басшылығындағы Парламент фракциялары арасындағы билік күресін қозғады. Алғашқыда корольдің мінез-құлқы шамалы ерекшеліктерді көрсетті. Ол Ұлыбританияның игілігі мен өнімділігіне терең қамқорлық танытты және тіпті ең маңызсыз патшалық тағайындамалардың отбасылары туралы энциклопедиялық білімге ие болды. Ол сүйікті әйелі, королева Шарлоттаға және олардың 15 баласы бар үлкен отбасына адал болды. Дегенмен, ол Американы жоғалтуға алаңдады. Жады әлсірейді, мінез-құлқы болмашы, шамадан тыс сезімталдыққа ұшырады, ол тоқтамай сөйлейтін, ал зәрі көк түске айналды. Уэльс принці Джордж жағдайды ушықтырды, король қабілетсіз жағдайда болса, ол регент болып тағайындалатынын білді. Джордж әкесінің қатал сын-ескертпелерінен шаршады және әйел таңдау мәселесінде, атап айтқанда, көбірек еркіндікке ұмтылды. 1785 жылы ол құпия түрде миссис Фицгербертпен, барлығы оның жасырын сүйіктісі деп санайтын әйелмен үйленді. Әкесінің келісімінсіз неке заңсыз болды. Тіпті келісім болған жағдайда да, Фицгерберт католик болғандықтан, ол мұрагерлік құқығынан айырылар еді. Ол Фокстың моральдық қолдауына ие екенін білді, оның бағдарламасында құл саудасын жою және Америкамен жақсы қарым-қатынас орнату кірді. Корольдің мінез-құлқын қалай күшейту керектігін білген ханзада Гендельдің музыкалық концертін ұйымдастырды. Король күткендей әрекет етті, музыканттарды тоқтатып, леди Пемброкке ұятсыз сөздер айтты және соңында ұлына шабуыл жасады. Король жеке сәтте Шарлоттаға бірдеңе дұрыс емес екенін айтты. Олар дәрігерлердің кеңесімен бір-бірінен бөлінді, бұл оқиға қатты өкініш тудырды. Уэльс принцінің жеке дәрігері доктор Уорреннің басшылығымен корольді сол заманғы медициналық тәжірибелермен емдеді, олар оның зәрі мен ішек қызметіне назар аударды және ауырсыну тудыратын қан сору және тазалау процедураларын қамтыды. Леди Пемброк оның қарындасының күйеуін емдеген доктор Фрэнсис Уиллиске кеңес берді. Уиллис жаңа тәсілдерді қолданды. Линкольнширдегі фермасында пациенттер өздеріне деген жақсы пікір қалыптастыру үшін жұмыс істеді. Ол экваридің бақылауында болды: "Шектеу, қарсылық, тікелей қарсы тұру мінезді қалыптастырады". Король оны қорлағанда, ол оны орындыққа байлап, аузын жапты. Ол "қасіретті сөздер айтқанда және мағынасыз әңгімелерге берілгенде" және "әр күні және әрқашан өзінің жазылуына ұмтылмағанда" шектеуге алынар еді. Принц корольді Кьюге ауыстырғанда, Шарлотта сүйіктісінің сақалды, лас пеленки киген және қысымшы көйлекпен, көліктің ішінде болуға қарсы күресіп жатқанын көрді. "Өзіңді басқара алмағанша, басқаларды басқаруға лайықты емессің. Ал осылай істегенше, мен сені басқарамын", - деді Уиллис. Кьюде король Уиллиске шұбатты лақтырды, бірақ дәрігердің қатал қарауымен өзін ұстады. Кейін король әдепті киім киіп, қызметкерлердің қошеметіне бөленді, бірақ оның жаңылысқан ойлары жалғасты. Виг оппозициясы Питттің азайып бара жатқан танымал тори үкіметіне принцке регенттік билік беру туралы ұсыныспен қарсы шықты. Лорд-канцлер барон Терлоу неке туралы дәлелдерді алып, оны жасырды. Фокс жеңіске жетті және Регенттік заң қабылданды. Терлоу корольді көруге келді және Лир патшаның әсерлі оқылуына қатысты. "Мен қалай көрінетінімді есімде сақтадым", - деп ойлады король. "Не, не!" - ол 6 айдан бері қолданбаған сөз. Оның зәрі сары болды. Терлоу мен король заң жобасын тоқтату үшін Парламентке уақытында келді. Король ханзаданы өзінің некесін мойындауға және Фицгерберттің ізін суытуға мәжбүрледі. Дағдарыс болдырғысыз болғандықтан, оның азаптарына куә болғандардың барлығы, соның ішінде Гревилл де, бірден жұмыстан босатылды. Фицрой былай деді: "Жақсылық жасау патшалардың назарын аударуға жеткіліксіз". Корольдік отбасыға зор шумен Сент-Пол соборында құрмет көрсетілді. Уиллис жанында тұрды, бірақ король оны жұмыстан шығарды. "Біз үлгілі отбасы болуымыз керек", - деп жариялады ол. Джордж "бірдеңе істеуді" қалады. "Адамдарға күлімсіреңіз, оларға қол шайқаңыз. Олар біз бақытты екенімізді көруі керек. Біз осы үшін келдік". Уиллис амандасып, халыққа араласып, миссис Фицгерберт де құмарлықпен күлімсіреді.

Өндіріс

Алан Беннетт режиссер Николас Хитнер мен актер Найджел Хоторнның театр сахнасында ойнағаннан кейін фильмде де түсірілуі керек деп талап етті.

Атауының өзгеруі

Пьесаны киноға бейімдеу кезінде режиссер Николас Хитнер американдық көрермендер үшін "Джордж III-нің ақымақтығы" деген атауды "Джордж патшаның ақымақтығы" деп өзгертті, осылайша Джордж III патша екенін нақтылау үшін. Кейіннен бұл өзгеріс американдық көрермендер фильмді "I" және "II" бөліктері бар туынды деп ойлап, оны көруге бармайтынынан қаушеленгендіктен жасалған деген кең таралған түсінік пайда болды, себебі бұрынғы бөлімдерін көрмегендіктерінен ойлады. Бір сұхбатта Хитнер күліп: "Бұл толығымен жалған емес", - деді. "Бірақ атауға "Патша" деген сөзді қосу қажеттігі де ескерілді".

Кассалық жинақ

Король Георгтің ақымақтығы жылдың екінші ең табысты британ фильмі болды, "Жырақты қабірден" кейін, Ұлыбританияда 4,6 миллион фунт стерлинг табыс тапты. АҚШ кассасында сәтті дебют жасап, АҚШ және Канадада 15 238 689 доллар, ал әлем бойынша 27,4 миллион доллар жинады. Variety журналына жазған рецензиясында Эммануэль Леви фильмді жоғары бағалап, былай деп жазды: "Хайтнердің жетекшілігімен британ киносының ең жақсы актерлерінен құралған актерлік тобы жағдайға лайықты ойын танытты. Көркемдік жағынан бай кезеңдік атмосферасымен, дерлік әр кадр әдемі және эмоционалды композициямен толтырылған". The National Review журналынан Джон Саймон: "Патша Георг III-нің ақымақтығы сахнадан экранға ауысудан сәтті өтті және фильмде де әсерлі болып көрінеді" деп жазды. Саймон жетекші актерлерді және көптеген қосымша актерлерді мақтады, бірақ Картердің Фокс рөліндегі ойынында харизманың жетіспейтінін айтты. The New Republic газетінен Стенли Кауффманн: "Мен сияқты пьесадан көңілі қалғандар үшін фильмде екі өнер түрінің айырмашылығынан туындаған жағымды жаңалықтар бар" деп жазды.