Жон Уилмот, Рочестер графы: Өмір мен өлімнің суреттері
John Wilmot, 2nd Earl of Rochester
Ағылшын ақыны, сарай адамы (1647-1680). Корольге қарсы келгені үшін сотталған, сарайдан қуылған, бірақ қайта оралған. Өмірі мен қылықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ақыны және сарай қызметкері (1647–1680)
English poet and courtier (1647–1680)
Оның әрекеттері патшаға қарсы жасалған құқық бұзушылық, немесе мәжілісге қарсы қылмыс деп есептелді, және ол сарайға кіруге тыйым салынды, бірақ патша көп ұзамай оны қайта шақырды. Корольдің кеңесшісі және Рочестердің досы Джордж Вильерс 1673 жылы билігінен айырылғаннан кейін, Рочестердің де ықпалы төмендеді. Джон Обри Рочестердің осы оқиғада, Чарльз Саквилл, Лорд Бакхерст және Флитвуд Шепардпен бірге "сауықтанғаннан" кейін, затты көруге келгенде айтқан сөздерін білді: "Не үшін уақытты бекер өткізіп тұрсың?" Сосын олар жұмысқа кірісті. Рочестер тағы да сарайдан қашып кетті. Осы оқиғадан кейін Рочестер қысқа уақытқа Тауэр Хиллге қашып, онда "Доктор Бендо" атты шарлатандық дәрігер рөлін сомдады. Осы кейіпте ол "бейсіздік" (сүйексіздік) және басқа да гинекологиялық ауруларды емдеуде шебер екенін мәлімдеді. Гилберт Бернет Рочестердің тәжірибесі "сәтті болмады деуге болмайды" деп сарказммен айтты, осылайша оның жасырын сперма доноры ретінде араласып жүргенін білдірді. Кейде Рочестер күйеулерінің күдігін тудырмай, жас әйелдерді жеке тексеру үшін қатаң және салмақты миссис Бендо рөлін де сомдаған.
His actions were considered an offence against the King, or a lèse majesté, and he was banned from the court, although the King soon called for his return. When the King's advisor and friend of Rochester, George Villiers, lost power in 1673, Rochester's standing fell as well. John Aubrey learned what Rochester said on this occasion when he came in from his "revells" with Charles Sackville, Lord Buckhurst, and Fleetwood Sheppard to see the object: What doest thou stand here to fuck time?' Dash they fell to worke". Rochester fled the court again. Following this incident, Rochester briefly fled to Tower Hill, where he impersonated a mountebank "Doctor Bendo". Under this persona, he claimed skill in treating "barrenness" (infertility), and other gynaecological disorders. Gilbert Burnet wryly noted that Rochester's practice was "not without success", implying his intercession of himself as a surreptitious sperm donor. On occasion, Rochester also assumed the role of the grave and matronly Mrs. Bendo, presumably so that he could inspect young women privately without arousing their husbands' suspicions.
Өлім
33 жасында Рочестер көбінесе үштік сифилис, гонорея немесе басқа жыныстық аурулардың, сондай-ақ алкоголизмнің салдарынан өліп бара жатқан еді. Кэрол Ричардс бұл пікірге қарсы шығып, оның созылмалы нефриттен (Брайт ауруынан) туған бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болғаны ықтимал деп санайды. Оның анасы соңғы апталарында оны діни достарының, әсіресе кейіннен Солсбери епископы болған Гилберт Бернеттің күтіміне тапсырды. Бернеттің өзінен кетіп қалғанын естіген Рочестер соңғы сөздерін былай деді: "Досым мені тастап кетті ме? Олай болса, мен көп ұзамай өлемін". 1680 жылдың 26 шілдесінде таңертең Рочестер "ең болмаса қыбырлағанмен немесе дыбыс шығармай" қайтыс болды. Ол Оксфордширдегі Спэлсбери шіркеуіне жерленді. Рочестердің, құрметті Джон Уилмот графының өмірі мен өлімінен алынған, өлім төсегінде либертизмнен бас тартуы мен Англикан христиандығына өтуі туралы жазбаны пастор Бернет жариялады. Бұл мәлімет Бернеттің өзінің еңбектерінде келтірілгендіктен, кейбір ғалымдар оның дұрыстығына күмәнді қарады және Бернеттің өзінің беделін арттыру үшін Рочестердің либертизмді айыптау туралы мәлімдемесін өзгертіп жазғанын айтты. Алайда, Грэхам Грин Уилмоттың өмірбаянында Бернеттің кітабын "сенімді" деп сипаттайды.
By the age of 33, Rochester was dying from what is usually described as the effects of tertiary syphilis, gonorrohea, or other venereal diseases, combined with the effects of alcoholism. Carol Richards has disputed this, arguing that it is more likely that he died of renal failure due to chronic nephritis (Bright's disease). His mother had him attended in his final weeks by her religious associates, particularly Gilbert Burnet, later Bishop of Salisbury. After hearing of Burnet's departure from his side, Rochester muttered his last words: "Has my friend left me? Then I shall die shortly". In the early morning of 26 July 1680, Rochester died "without a shudder or a sound". He was buried at Spelsbury church in Oxfordshire. A deathbed renunciation of libertinism and conversion to Anglican Christianity, Some Passages of the Life and Death of the Honourable John Wilmot Earl of Rochester, was published by Reverend Burnet. Because this account appears in Burnet's own writings, its accuracy has been disputed by some scholars, who accuse Burnet with having shaped the account of Rochester's denunciation of libertinism to enhance his own reputation. On the other hand, Graham Greene, in his biography of Wilmot, calls Burnet's book "convincing".
Қабылдау және ықпал
Рочестер сол кездегі пьесалардағы көптеген реке батырларының үлгісі болды, мысалы, Томас Шэдвеллдің "Либертин" (1675) және Джордж Этерджидің "Мода адамы" (1676) пьесаларындағы Дон Джон мен Доримант. Осы арада оны замандастары Афра Бен мен Эндрю Марвелл «Англияда сатираның нағыз тамыры бар жалғыз адам» деп сипаттады. Дэниел Дефо оны «Молл Фландерс» романында келтіріп, басқа да еңбектерінде талқылады. Рочестерді «данасы бар, ұлы ақын» деп айтқан Вольтер оның сатирасының «қуаты мен жалынына» таңданып, бірнеше жолын француз тіліне аударды, осы арқылы «тек ол ғана мақтана алатын жарқын қиялын көрсетті». 1750 жылдары, қалпына келтіру дәуірінің либералдығы төмендеген кезде Рочестердің беделі құлдырады; Сэмюэл Джонсон оны құнды емес және тәртіпсіз адам деп сипаттады. Хорас Уолпол оны «музалар шабыттандырған, бірақ оны мойындауға ұялатын адам» деді. Рочестерге деген жалпы наразылыққа қарамастан, Уильям Хазлитт оның «өлеңдері алмаз сияқты кесіп, жарқырайды», ал «эпиграммалары ең ащы, ең аз еңбектің нәтижесі және ешқашан жазылмаған ең шынайы өлеңдер» екенін айтты. Рочестердің көзқарасына сілтеме жасай отырып, Хазлитт «басқалар құрметтейтін барлық нәрсеге деген оның жек көруі дерлік қасиетке жетеді» деп жазды. Дегенмен, Виктория дәуірі бойы Рочестердің еңбектері көбінесе назардан тыс қалды. Рочестердің беделі 1920 жылдарға дейін қайта жандана бастамады. Эзра Паунд өзінің «Оқу ABC» кітабында Рочестердің поэзиясын Александр Поуп пен Джон Милтон сияқты белгілі тұлғалармен салыстырды. Грэхам Грин Рочестерді «бұзылған пуритан» деп сипаттады. Ф. Р. Ливис «Рочестер ешқандай ұлы ақын емес» десе де, Уильям Эмпсон оны жоғары бағалады. Соңғы кезде Джермен Грир Рочестерді мас реке деп бағалаудың дұрыстығына күмән келтіріп, оның кейбір өлеңдерінің сезімталдығын мақтады. Рочестер «Time Out» журналының «Лондонның ең эротикалық жазушыларының топ-30» тізімінде 6-шы орынды иеленді. Ұлттық театрдың директорының орынбасары Том Моррис: «Рочестер маған түнде үнсіз қозғалып, кездесетін әрбір қағиданы атып түсіретін, ақыл-есі дұрыс емес браконьерді еске салады. Оған өлім төсегінде өкінуді үйреткен епископ Бернет оның анттар мен ұятсыздықсыз сезімдерін білдіре алмайтынын айтты. Ол шымшықтағы бандит сияқты көрінді. Бірақ сопақша қуыршақтар өлтірілгеннен кейін Рочестер өзінің жыныстық кеңістігінде тойға шағады».
Rochester was the model for a number of rake heroes in plays of the period, such as Don John in Thomas Shadwell's The Libertine (1675) and Dorimant in George Etherege's The Man of Mode (1676). Meanwhile he was eulogised by his contemporaries such as Aphra Behn and Andrew Marvell, who described him as "the only man in England that had the true vein of satire". Daniel Defoe quoted him in Moll Flanders, and discussed him in other works. Voltaire, who spoke of Rochester as "the man of genius, the great poet", admired his satire for its "energy and fire" and translated some lines into French to "display the shining imagination his lordship only could boast". By the 1750s, Rochester's reputation suffered as the liberality of the Restoration era subsided; Samuel Johnson characterised him as a worthless and dissolute rake. Horace Walpole described him as "a man whom the muses were fond to inspire but ashamed to avow". Despite this general disdain for Rochester, William Hazlitt commented that his "verses cut and sparkle like diamonds" while his "epigrams were the bitterest, the least laboured, and the truest, that ever were written". Referring to Rochester's perspective, Hazlitt wrote that "his contempt for everything that others respect almost amounts to sublimity". Despite this, Rochester's work was largely ignored throughout the Victorian era. Rochester's reputation would not begin to revive until the 1920s. Ezra Pound, in his ABC of Reading, compared Rochester's poetry favourably to better known figures such as Alexander Pope and John Milton. Graham Greene characterised Rochester as a "spoiled Puritan". Although F. R. Leavis argued that "Rochester is not a great poet of any kind", William Empson admired him. More recently, Germaine Greer has questioned the validity of the appraisal of Rochester as a drunken rake, and hailed the sensitivity of some of his lyrics. Rochester was listed #6 in Time Outs "Top 30 chart of London's most erotic writers". Tom Morris, the associate director, of the National Theatre said, "Rochester reminds me of an unhinged poacher, moving noiselessly through the night and shooting every convention that moves. Bishop Burnett, who coached him to an implausible death bed repentance, said that he was unable to express any feeling without oaths and obscenities. He seemed like a punk in a frock coat. But once the straw dolls have been slain, Rochester celebrates in a sexual landscape all of his own."
Танымал мәдениетте
"The Libertine" (1994) пьесасын Стивен Джеффрис жазды және Корольдік сот театры қойды. 2004 жылы Джеффрис пьесасы негізінде түсірілген "Либертин" фильмінде Джонни Депп Рочестер рөлінде, Саманта Мортон Элизабет Барри рөлінде, Джон Малкович Король II Карл рөлінде және Розамунд Пайк Элизабет Мэлет рөлінде ойнады. Майкл Найман фильм үшін Рочестердің "Синьор Дилдо" поэмасының бір бөлігіне музыка жазды. Крейг Бакстердің "Көңіл көтеру министрлігі" пьесасы да Уилмоттың өмірін бейнелейді және 2004 жылы Лондонның Латчмир театрында қойылды. Рочестер Анна Лифф Саксбидің 1996 жылғы "Жаннат тек ләззаттан ғана" эротикалық повесінің басты кейіпкері. Лорд Рочестердің өмірі Сьюзан Купер Бриджвотердің "Шай, ақыл және интрига" тарихи романында – "Жылдам күмістің тізбектері", 2014 жылы суреттелген. Ник Кейвтің 2004 жылғы "There She Goes, My Beautiful World" әні, "Abattoir Blues / The Lyre of Orpheus" альбомынан, "Джон Уилмот өлеңдерін жазды / Жұқпалы ауруға шалдықты" деген жолдарды қамтиды. Гермен Грир графтың өмірі туралы "Шыншылдыққа қадарлы" атты мақала жариялады.
A play, The Libertine (1994), was written by Stephen Jeffreys, and staged by the Royal Court Theatre. The 2004 film The Libertine, based on Jeffreys' play, starred Johnny Depp as Rochester, Samantha Morton as Elizabeth Barry, John Malkovich as King Charles II and Rosamund Pike as Elizabeth Malet. Michael Nyman set to music an excerpt of Rochester's poem "Signor Dildo" for the film. The play The Ministry of Pleasure by Craig Baxter also dramatises Wilmot's life and was produced at the Latchmere Theatre, London in 2004. Rochester is the central character in Anna Lieff Saxby's 1996 erotic novella, No Paradise but Pleasure. The story of Lord Rochester's life in Susan Cooper Bridgewater's historical fiction Of Ink, Wit and Intrigue – Lord Rochester in Chains of Quicksilver, 2014. Nick Cave's 2004 song "There She Goes, My Beautiful World", from the album Abattoir Blues / The Lyre of Orpheus, includes the lines "John Wilmot penned his poetry / Riddled with the pox". Germaine Greer published a piece called "Doomed to Sincerity" about the life of the Earl.