Кіріспе

"Жас қалалық маман" немесе "жақсы жағдайға ұмтылатын жас маман" деген сөздердің қысқартылған түрі – 1980 жылдардың басында қалада жұмыс істейтін жас маманды атау үшін пайда болған термин. Бұл термин алғаш рет 1980 жылы бейтарап демографиялық сипаттама ретінде қолданылған. Бірақ 1980 жылдардың ортасы мен соңында, gentrification сияқты мәселелерге байланысты "юппиге қарсы толқын" пайда болған кезде, кейбір авторлар бұл терминді жағымсыз мағынада қолдана бастады.

Тарих

Бұл сөз алғаш рет 1980 жылғы мамыр айында Дан Роттенбергтің «Chicago» журналында жарияланды. 2015 жылы Роттенберг бұл терминді өзі ойлап таппағанын, оны басқа адамдар қолданғанын естігенін және сол кезде оны жай ғана демографиялық термин ретінде түсінгенін мәлімдеді. Дегенмен, оның мақаласында осы қалалық жаңа топтың өсуі салдарынан туындауы мүмкін әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге қатысты мәселелер де қозғалды. Бұл термин 1983 жылғы наурызда АҚШ-та кеңінен танылды, сол кезде синдикатты газет колоннисі Боб Грин 1982 жылы бұрынғы радикалдық көшбасшы Джерри Рубин құрған бизнес-желі туралы мақала жариялады. Рубин бұрын «Жастар халықаралық партиясының» мүшесі болған, олар «иппилер» деп аталған; Грин желілік топтағы адамдардың (Studio 54-те жұмсақ классикалық музыка ойнаған кезде) Рубиннің «иппиден йоппиге айналғанын» әзілдегенін естігенін айтты. Гриннің мақаласы «Иппиден йоппиге» деген тақырыппен жарық көрді. «East Bay Express» газетінің юморисі Алиса Кан 1983 жылғы маусымда жарияланған сатирикалық мақаласында бұл ұғымды одан әрі кеңейтіп түсіндірді, осылайша терминнің танымалдылығы артты. Сөздің таралуына 1983 жылғы қаңтарда жарық көрген «The Yuppie Handbook» кітабы (The Official Preppy Handbook-қа пародия ретінде) және 1984 жылы сенатор Гэри Харттың АҚШ президентіне «юпи кандидат» ретінде түсуі де ықпал етті. Бұл термин оның кандидатурасын қолдаған, әлеуметтік тұрғыдан либералды, бірақ экономикалық тұрғыдан консервативті сайлаушылардың саяси демографиялық тобын сипаттау үшін қолданылды. «Newsweek» журналы 1984 жылды «Йоппилер жылы» деп жариялады, «йоппилердің» жалақысы, мамандығы және саясаты «демографиялық тұрғыдан шашыраңқы» екенін атап өтті. 1985 жылы «The Wall Street Journal» журналының бір санында SRI International-дан Тереза Керстен демографиялық бейнеге сәйкес келетін, бірақ осы таңбаға наразылық білдіретін адамдардың «йоппиге қарсы толқын» туралы айтты: «Сіз отбасын құруды кейінге қалдырып, SAAB машинасына төлем жасауға болатын адамдар туралы айтып отырсыз. Йоппи болу – жағымсыз, көзге көрінбейтін жаратылыс болу». Чикаголық маркетолог Лео Шапиро: «Стереотиптеу әрқашан жаман. Сіз фермерлерге, испандарға немесе йоппилерге жарнама жасағыңыз келсе де, ешкім өзін бір топқа жатқызуды ұнатпайды». Бұл термин саяси мағынасын жоғалтты және әсіресе 1987 жылғы қор нарығының құлауынан кейін, қазіргі кездегі әлеуметтік-экономикалық жағымсыз коннотацияларын алды. 1991 жылғы 8 сәуірде «Time» журналы «йоппидің» өлімін еске алу мақаласында жариялады. 1989 жылы MTV 1980-ші жылдардың соңына тоқтау беру үшін «Foreclosure on a Yuppie» байқауын өткізді. Бұл термин 2000 және 2010 жылдары қайта қолданысқа түсті. 2000 жылғы қазан айында Дэвид Брукс «Weekly Standard» журналында Бенджамин Франклиннің – оның зор байлығы, әлемдік көзқарасы және оқиғаға құштар өмірінің арқасында – «біздің алғашқы йоппиміз» екенін айтты. Жақында «Details» журналында «Йоппидің қайта оралуы» деген мақала жарияланды, онда «1986 жылғы йоппи мен 2006 жылғы йоппи бір-бірінен ажыратуға келмейтіндей ұқсас» және «йоп» – «американдық санаға қайта кірудің жолдарын табатын өзгергіш бейне» делінген. 2010 жылы консервативті саяси комментатор Виктор Дэвис Хансон «National Review» журналында «йоппилерге» өте сынды пікір білдірді.

АҚШ-тан тыс жерлерде қолданылуы

"Яппи" сөзі 1980 жылдардың басынан бастап (Маргарет Тэтчердің премьер-министрлік кезеңі) Ұлыбританияда кеңінен қолданыла бастады, ал 1987 жылға қарай газеттерде "yuppiedom", "yuppification", "yuppify" және "yuppie bashing" сияқты туынды терминдер пайда болды. 2010 жылдың қыркүйек айында "The Standard" газетінде 28-35 жас аралығындағы адамдардың арасында жүргізілген сауалнама негізінде Гонконг тұрғынының әдеттегі "яппи тілегі" тізіміндегі заттар сипатталды. Сауалнамаға сәйкес, 58% өз үйіне ие болғысы келді, 40% кәсіби инвестиция жасағысы келді, ал 28% басшы болуды қалады. 2010 жылдың қыркүйек айында "The New York Times" газетінде жарияланған мақалада, орыс "яппи өмірінің" айқын белгісі ретінде йога және киім, тағам, жиһаз сияқты үнді мәдениетінің басқа да элементтерін қабылдауы көрсетілді.