Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сюжет жазу техникасы. Сюжетті күшейту үшін жазу техникалары.
Story writing technique
writing techniques for enhancing a plot
Сюжеттік құрылғы немесе сюжеттік механизм – әңгіменің сюжетін дамытуға қолданылатын кез келген техника. Белгілі бір қалыпқа енген сюжеттік құрылғы оқырманды қынжыртуы мүмкін, ал жасанды немесе кездейсоқ құрылғы оқырманды шатастырып, оқиғаға сенуді жоғалтуына себеп болуы мүмкін. Дегенмен, жақсы жасалған сюжеттік құрылғы, немесе оқиғаның ортасынан немесе кейіпкерлерінен табиғи түрде туындаған құрылғы толығымен қабылдануы мүмкін, тіпті көрермендер оны байқамай да қалуы мүмкін.
A plot device or plot mechanism
is any technique in a narrative used to move the plot forward. A clichéd plot device may annoy the reader and a contrived or arbitrary device may confuse the reader, causing a loss of the suspension of disbelief. However, a well crafted plot device, or one that emerges naturally from the setting or characters of the story, may be entirely accepted, or may even be unnoticed by the audience.
Сюжеттік құрылғыларды қолданатын әңгімелер
Көптеген әңгімелерде, әсіресе фантастикалық жанрда, тәж, қылыш немесе әшекей тастар сияқты үлкен сиқырлы күшке ие заттар кездеседі. Көбінесе сюжеттің қозғаушы күші – кейіпкердің осы затты табу және оны жақсылыққа пайдалану қажеттілігі, зұлымдар оны жамандыққа қолдану алдында, немесе егер зат зұлымдар тарапынан бұзылған болса, оны қалпына келтіру үшін әр қарсыластан бөліктерін жинау, немесе егер заттың өзі зұлым болса, оны жою болып табылады. Кейде затты жою зұлымды да жоюға алып келеді. «Индиана Джонс» фильмдер сериясында әр фильм Джонстың мистикалық артефакттарды іздеуімен айналысады. «Жоғалған сандықтың іздеушілері» фильмінде ол Келісім сандығын қайтаруға тырысады, ал «Индиана Джонс және соңғы крест жорығы» фильмінде Джонс қасиетті Граальді іздейді. Бұл сюжеттік тәсіл «Араб түндері» жинағындағы «Мыс қала» әңгімесінде де қолданылады, онда археологиялық экспедициядағы саяхатшылар тобы Сахара шөлі арқылы Саломонның бір кезде жынды тұзаққа түсіру үшін қолданған мыс ыдысын табу үшін саяхаттайды. «Гарри Поттер» сериясындағы бірнеше кітап ерекше затты іздеуге бағытталған. «Гарри Поттер және философ тасы» кітабында Гарри Хогвартста ерекше күшке ие сиқырлы тас бар деп сенді. Лорд Волдемортқа осы тасқа тәнін қайтару үшін қажет, ал Гарри алдымен тасты іздеп, Волдеморттың қайтуына жол бермеуге тырысады. Дж.Р.Р.Толкиннің «Сақиналар мырзасы» романындағы «Бір сақина» сюжеттік құрал ретінде танымал, өйткені оны жою мақсаты романның бүкіл сюжетін жетелейді. Алайда, британдық классикалық ғалым Ник Лоу былай дейді: «Толкин, көбінесе, сақинаның сюжеттік күшінің кездейсоқтығын азайту арқылы және оның еліктеушілеріне қарағанда сақинаның күші оның иесінің мінез-құлқын қалыптастыруына және керісінше, көбірек мән береді». Латын тіліндегі «deus ex machina» фразасы грек трагедиясының дәстүрінен бастау алады және пьесаның соңында құдай немесе құдайларды бейнелейтін актерлерді сахнаға түсіру үшін қолданылған кранды (механе) білдіреді. Грек трагедияшысы Эврипидтің осы тәсілді қолданып, шешілмейтін жағдайды шешуге тырысқаны мәлім. Мысалы, Эврипидтің «Алькестис» пьесасында, осы аттас қаһарман күйеуі Адметтің өмірін сақтап қалу үшін Өлімге өз өмірін беруге келіседі. Алайда, мұны істеу арқылы Адмет өз таңдауына өкінеді, өйткені оның өлімі оған ешқашан қайғы әкелмейтінін түсінеді. Адметтің бойын кінә мен қайғы билейді, ол оны ұстап қалуды немесе оның қасында өлуді қалайды, бірақ балаларын тәрбиелеу міндетімен шектеледі. Ақырында Геракл келіп, Алькестисті Өлімнен құтқарып алады, оны қайта тірілтіп, Адметтің күйзелісінен азат етеді. «Хоббит» романындағы Гандальф – «deus ex machina»ның тағы бір мысалы. Ол шексіз сиқырлы қабілеттерінің көмегімен басқа басты кейіпкерлерді түрлі қиындықтардан құтқарады. Сол сияқты, «Хоббит» және «Сақиналар мырзасы» фильмдеріндегі бүркіттер күтпеген құтқару жұмыстарын атқарады, олар еукатастрофикалық елші және құтқарылу агенті ретінде қызмет етеді. Бұл тәсілді алғаш сынға алған Аристотель, өзінің «Поэтика» еңбегінде сюжеттің шешімі пьесаның алдыңғы әрекеттерінен туындауы керек деп мәлімдеді.
Many stories, especially in the fantasy genre, feature an object or objects with some great magical power, such as a crown, sword, or jewel. Often what drives the plot is the hero's need to find the object and use it for good, before the villain can use it for evil, or if the object has been broken by the villains, to retrieve each piece that must be gathered from each antagonist to restore it, or, if the object itself is evil, to destroy it. In some cases destroying the object will lead to the destruction of the villain. In the Indiana Jones film series, each film portrays Jones on the hunt for a mystical artifact. In Raiders of the Lost Ark, he is trying to retrieve the Ark of the Covenant; in Indiana Jones and the Last Crusade, Jones is on a search for the Holy Grail. This plot device is also used in the Arabian Nights tale of "The City of Brass," in which a group of travelers on an archaeological expedition journeys across the Sahara to find a brass vessel that Solomon once used to trap a jinn. Several books in the Harry Potter series orient around a search for a special object. In Harry Potter and the Philosopher's Stone, Harry believes there is a magical stone in Hogwarts with special powers. Lord Voldemort needs this stone to bring back his body, and Harry looks for the stone first to prevent Voldemort's return. The One Ring from J. R. R. Tolkien's novel, The Lord of the Rings has been labeled a plot device, since the quest to destroy it drives the entire plot of the novel. However, as British Classical scholar Nick Lowe puts it: "Tolkien, on the whole, gets away with the trick by minimizing the arbitrariness of the ring's plot power and putting more stress than his imitators on the way the ring's power moulds the character of its wielder and vice versa." The Latin phrase "deus ex machina" has its origins in the conventions of Greek tragedy, and refers to situations in which a mechane (crane) was used to lower actors playing a god or gods onto the stage at the end of a play. The Greek tragedian Euripides is notorious for using this plot device as a means to resolve a hopeless situation. For example, in Euripides' play Alcestis, the eponymous heroine agrees to give up her own life to Death in exchange for sparing the life of her husband, Admetus. In doing so, however, Admetus grows to regret his choice, realizing the grief of her passing would never leave him. Admetus is seized by guilt and sadness, wishing to keep her or die alongside her, but held by his obligations to raise their children. In the end, though, Heracles shows up and seizes Alcestis from Death, restoring her to life and freeing Admetus from the grief that consumed him. Another example of a deus ex machina is Gandalf in The Hobbit. With the help of seemingly limitless magical capabilities, he rescues the other main characters from all sorts of troubles. Likewise, the eagles in both The Hobbit and The Lord of the Rings perform unexpected rescues, serving both as the eucatastrophic emissary and the agent of redemption. The first person known to have criticized the device was Aristotle in his Poetics, where he argued that the resolution of a plot must arise internally, following from previous action of the play.
Сүйіспеншілік үшбұрышы
Романтикалық және драмалық туындыларда жиі қолданылатын сюжеттік тәсіл – махаббат үшбұрышы, онда екі тұлға үшінші тұлғаның махаббатына таласады.
A frequently used plot mechanism in romances and dramas is the love triangle, a conflict where two characters compete for the affection of a third character.
МакГаффин
МакГаффин – фильм режиссері Альфред Хичкок танымал еткен термин. Бұл сюжеттік құрал ретінде сипатталады, онда кейіпкер бір затты іздейді, бірақ оның нақты мәні оқиға үшін маңызды емес. Егер кейіпкерлер оған бірдей мән берсе, кез келген басқа да зат сол сияқты жарайды. Альфред Хичкок МакГаффин туралы былай деді: «Қылмыстық оқиғаларда ол көбінесе әшекей, ал тыңшылық оқиғаларда – құжаттар». Бұл, мысалы, «Сақиналар мырзасы» кітабындағы Бір Сақинадан өзгеше, оның өзінің мәні бүкіл оқиға үшін өте маңызды. Барлық кинорежиссерлер мен ғалымдар Хичкоктың МакГаффин туралы түсінігімен келіспейді. Джордж Лукастың пікірінше, «көрермендер оны [МакГаффинді] экрандағы батырлар мен жауларға дегендей қызығушылықпен қабылдауы керек». Осылайша, Лукаға сәйкес, МакГаффиндер кейіпкерлер мен сюжет үшін маңызды. МакГаффиндер кейде сюжеттік купондар деп аталады (әсіресе көп купондар қажет болса), себебі басты кейіпкерге тек «жеткілікті купондарды жинап, оларды оқиғаның аяғына айырбастау» қажет. Бұл терминді Ник Лоу ойлап тапты.
A MacGuffin is a term, popularized by film director Alfred Hitchcock, referring to a plot device wherein a character pursues an object, though the object's actual nature is not important to the story. Another object would work just as well if the characters treated it with the same importance. Regarding the MacGuffin, Alfred Hitchcock stated, "In crook stories it is almost always the necklace and in spy stories it is almost always the papers." This contrasts with, for example, the One Ring from The Lord of the Rings, whose very nature is essential to the entire story. Not all film directors or scholars agree with Hitchcock’s understanding of a MacGuffin. According to George Lucas, "The audience should care about it [the MacGuffin] almost as much as the dueling heroes and villains on screen". Thus MacGuffins, according to Lucas, are important to the characters and plot. MacGuffins are sometimes referred to as plot coupons (especially if multiple ones are required) as the protagonist only needs to "collect enough plot coupons and trade them in for a dénouement". The term was coined by Nick Lowe.
Жер учаскесі туралы купон
Ник Лоу анықтағандай, сюжеттік элемент, анимация мен комикстерде (кейде тікелей эфирде) драматикалық немесе күлкілі эффект үшін қолданылады. Періште – сананы білдіреді және көбінесе тәлкепті білдіретін иықтың сол жағындағы шайтанмен бірге келеді. Олар кейіпкердің ішкі конфликтін оңай көрсетуге көмектеседі. Әдетте, періште оң иықта (немесе оның үстінде) бейнеленеді, ал шайтан немесе демон – сол иықта, себебі сол жақ дәстүрлі түрде жалғандық немесе таза емес нәрсені көрсетеді (тілде сол қолдың теріс ассоциацияларын қараңыз). Даудың ортасындағы адаммен кеңесетін иық періштесі мен шайтан идеясы – бұл жанының бөлінгендігін көрсететін үш бөліктен тұратын көзқарас, Платонның арабшасы мен Фрейдтің психоанализінен шыққан «ид», «эго» және «суперэго» сияқты бай дәстүрге үлес қосады. Басқа көзқарастардан ерекшелігі – иық періштесі мен шайтан жақсылық пен жамандықтың жалпылама идеясын баса көрсетеді. Бұл тәсіл «Императордың жаңа киімі» және оның жалғасы «Кронктың жаңа киімі» фильмдерінде әзілмен қолданылған. Кронк кейіпкері Изманың бұйрықтарын орындау керек пе, жоқ па, соны шешу үшін иық періштесімен және шайтанмен ақылдасады.
A plot voucher, as defined by Nick Lowe, used for either dramatic or humorous effect in animation and comic strips (and occasionally in live action television). The angel represents conscience and is often accompanied by a shoulder devil representing temptation. They are handy for easily showing inner conflict of a character. Usually, the angel is depicted on (or hovering near) the right shoulder and the devil or demon on the left, as the left side traditionally represents dishonesty or impurity (see Negative associations of left handedness in language). The idea of a shoulder angel and devil consulting the person in the center of the dispute is a tripartite view of the divided soul, that contributes to a rich tradition involving Plato's Chariot Allegory as well as id, ego and super ego from Freudian Psychoanalysis. The difference with other views is that the shoulder angel and devil emphasize the universal ideas of good and bad. This device was humorously used in The Emperor's New Groove and its sequel, Kronk's New Groove. The character Kronk consults his shoulder angel and devil in order to determine whether to follow Yzma's orders or not.