Кіріспе

Диакритикалық белгі

Бреве (/audio=Қысқа негізгі айтылу.ogg//'//b//ɹ//iː//v/// BREEV, сирек /audio=Бреве қысқаша е.ogg//'//b//r//ɛ//v/// BREV, латын тіліндегі brevis "қысқа, қысқа" сөзінің бейтарап түрі) – диакриттік белгі, шеңбердің төменгі жартысының пішінімен сипатталатын. Ежелгі грек тілінде бұл белгі брахи, βραχύ деп те аталады. Бреве каронға (чех тіліндегі клин немесе háček, словак тілінде mäkčeň) ұқсас, бірақ каронның тік ұшына қарамай, дөңгелек пішіндес. Латын тілінің көптеген нұсқаларында дауысты дыбыстың қысқа, жұмсақ түрін көрсету үшін қолданылады, мысалы "Ĭ", ондағы дыбыс ағылшын тіліндегі /i/ дыбысына жақын. (Қараңыз: Латын IPA) +Бреве және каронБревеĂ ă Ĕ ĕ Ĭ ĭ Ŏ ŏ Ŭ ŭ Y̆ y̆КаронǍ ǎ Ě ě Ǐ ǐ Ǒ ǒ Ǔ ǔ Y̌ y̌

Ұзындығы

Бреве белгісі академиялық транскрипцияда ұзын дауыстыларды көрсететін макрондан айырмашылығы қысқа дауыстыны көрсетеді. Ол латын, көне грек, туарег және басқа тілдердегі сөздіктер мен оқулықтарда жиі қолданылады. Дегенмен, көбінесе тек ұзын дауыстыларды көрсету қабылданған. Онда макроны жоқ дауыстының қысқа екені түсініледі. Дауыстының ұзындығы белгісіз болған жағдайда, тарихи тіл білімінде бреве де, макрон да қолданылады (Ā̆ ā̆ Ē̆ ē̆ Ī̆ ī̆ Ō̆ ō̆ Ū̆ ū̆ Ȳ̆ ȳ̆). Кириллицада Й әрпі үшін бреве қолданылады. Белорусь тілінде ол кириллицаның Ў (жартылай дауысты U) және латын әліпбиінің (Łacinka) Ŭ әрпі үшін де қолданылады. Ў әрпі Кеңес Одағы тұсында кириллицадағы өзбек тілінде де қолданылған. Молдова кириллицасы Ӂ әрпінде бреве қолданып, дауыстық постваеолярлық аффрикатты көрсетеді (молдаван тілінің латын әліпбиіндегі алдыңғы дауыстының алдындағы дыбысқа сәйкес келеді). Чуваш тілінде кириллицадағы Ӑ (A breve) және Ӗ (E breve) әріптеріне бреве қосылады. Ительмен жазуында ол Ӑ, О̆ және Ў әріптері үшін қолданылады. Дәстүрлі кириллицадағы бреве пішіні латын әрпінен өзгеше, қисық сызықтары қалыңдау, ал ортасы жұқа болады, бірақ Unicode коды бірдей. Эмилиян тілінде ĕ және ŏ әріптері ұзын дауыстылары бар диалекттерде қолданылады. Эсперанто тілінде бреве қосылған u (ŭ) дифтонгтардағы дыбыстық емес u дыбысын көрсетеді, бұл белорус тіліндегі ў-ға ұқсас. Сингала тілінің транскрипциясында m немесе n әрпінің үстіндегі бреве преназализацияланған дауыссыздықты білдіреді; мысалы, n̆da сөзі осылай жазылады. Халықаралық фонетикалық әліпбиде фонетикалық символдың үстіндегі бреве ерекше қысқалықты көрсетеді.

Басқа қолданыстар

Басқа тілдерде ол басқа мақсаттарда қолданылады. Румын тілінде A breve /ə/ дыбысын көрсетеді, мысалы, *măr* (алма) сөзінде. G breve әзербайжан, қазақ, қырым татар, татар және түрік әліпбилерінде кездеседі. Түрік тілінде ğ әрпі алдыңғы дауыстыны ұзартады. Ол екі дауыстының арасына қойылады және стандартты түрік тілінде дыбысталмайды, бірақ кейбір аймақтық диалекттерде немесе Осман тіліне жақын нұсқаларда айтылуы мүмкін. Breve, цирмфлекс және рог әріптері вьетнам тілінде қосымша дауыстыларды көрсету үшін қолданылады. Корей әліпбиін жазу жүйесінде МакКун Рейшауэр транскрипциясы o және u әріптерінің үстіне қойылған breve әрпі ㅓ (ŏ) және ㅡ (ŭ) дауыстарын көрсетеді. H breve әрпі DIN 31635 стандарты бойынша араб әрпі Ḫāʾ (خ) транслитерациясында қолданылады. Сондай-ақ, ол аккад, хетт сына жазулары мен египет иероглифтерін транслитерациялау үшін де қолданылады. Немец тіліндегі карталарда, екі есе қысқартылған әріптер жиі қолданылады, мысалы *bg* (бург), бұл «қамал» деген мағынаны білдіретін кең таралған жұрнақтың қысқартылған түрі. Бұл *berg* (тау) деген мағынаны білдіретін тағы бір кең таралған жұрнақтың қате түсіндірілуін болдырмайды. Мысалы, *Freibg.* Фрайбург қаласын, ал емес Фрайбергті көрсетеді. Қытай тілінің кейбір диалекттері үшін қолданылатын транскрипция жүйелері дыбыстардың біреуін көрсету үшін breve әрпін қолданады, соның ішінде Фучжоу диалектісі үшін Фучжоу романдануы және Цзянь'оу диалектісі үшін Киеннинг диалекттік романдануы (олар сондай-ақ каронды қолданады). I breve (Ĭ, ĭ) Добруджан татар тілінде [ɪ] дыбысын көрсетеді. Кхмер тілінде ă, ĕ, ĭ, ŏ, œ̆ және ŭ әріптері кхмерлік транскрипциясында қолданылады, мысалы, *siĕm reăp* (Siem Reap). Сирия тілдерінде ĕ әрпі «э» немесе /ˈɛ/ дыбысын көрсетеді. Иврит тілінің ISO 259 транскрипциясында төмендеген дауыстыларды көрсету үшін ă, ḝ және ŏ әріптері қолданылады. Испан тіліндегі вокалдық музыкада кейде сөз шекарасынан тыс елеусіздікті көрсету үшін төмендегі breve әрпі қолданылады, мысалы, "por que ̮en ton ces". Малай тілінде За'аба орфографиясында шва дыбысын көрсету үшін E әрпімен бірге breve ĕ әрпі қолданылған.

Қысқаша мазмұны

Төмендегі бреве – әдеттегі бреве сияқты көрінетін, бірақ белгіленетін әріптің (немесе бос орынның) астына қойылатын диакритикалық белгі. Оның тек екі алдын ала құрастырылған символдық кодтары бар: және . Басқа жағдайларда ол біріктіретін символ ретінде көрсетіледі.

Испан вокалдық ноталардың дәстүрлі басылымдарында бревенің астындағы түрі жойылған дыбысты көрсету үшін қолданылады. Ал қазіргі басылымдар көбінесе (жеке) сызықшаны пайдаланады.