Кіріспе

Диакритикалық белгі политонды орфографияда қолданылады. Ежелгі грек тілінің политонды орфографиясында дөрекі тыныс (δασὺ πνεῦμα немесе δασεῖα daseîa; spiritus asper) таңбасы – дауыстыдан, дифтонгтан немесе "ро" әрпінен кейін келетін [h] дыбысының бар екенін көрсету үшін қолданылатын диакритикалық белгі. Грек тілінен осы дыбыс жоғалған эллиндік кезеңнен кейін де политонды орфографияда сақталды. 1982 жылдан бері қолданылып келе жатқан жаңа грек тілінің монотонды орфографиясында ол мүлдем қолданылмайды. Дыбыс жоқтығын – тыныш тыныс белгісі көрсетеді. Осы таңба немесе оған ұқсас пішінді таңбалар (’, ◌́), сондай-ақ Томас Уэйд (және басқалар) мандарин қытай тілінің Уэйд-Джайлс транскрипция жүйесінде осыған ұқсас дыбысты белгілеу үшін қолданған. Герберт Джайлс және басқалар да сол мақсатта солға қарай ашылатын жалғыз тырнақша белгісін пайдаланған; апостроф, кері тырнақша және оларға ұқсас таңбалар да жиі кездеседі.

Тарих

Қатты тыныс алу H әрпінің сол жағынан шығады. Кейбір көне грек алфавиттерінде бұл әріп (гета) үшін қолданылған, және бұл қолданыс латын әрпі H-да сақталған. Басқа диалектілерде ол дауысты әріп (эта) үшін қолданылған, және бұл қолданыс ежелгі грек тілін жазудың қазіргі жүйесінде, сондай-ақ қазіргі грек тілінде де сақталған.

Техникалық ескертулер

Юникодта, қатты тыныс белгісінің кодтық нүктесі: Ол барлық әліпбилік жазу жүйелерінде (грек және латын тілдері қоса алғанда) қолданылуы тиіс. Мысалы, бұл әрмен тілінің бастапқы латын транскрипциясында t̔ түрінде қолданылған. Бос орын + біріктірілген қатты тыныс белгісі жұбы сол жақтағы алдында кодталған әріппен типографиялық тұрғыдан байланыса алады, мысалы, tʽ түрінде байланыстар жасау үшін, және ол әрмен тілінің қазіргі латын транскрипциясында қолданылады (бұл транскрипция енді біріктірілген нұсқаны қолданбайды). Ол сондай-ақ үйлесімділік үшін кодталған, көбінесе грек жазуында қолданылады, онда ол оң жақтағы грек бас әріптерінен бұрын келуі мүмкін және әртүрлі сәйкестендірілуі мүмкін, мысалы, , онда жалпы бос орын + біріктірілген дасия сол жақтағы өңделетін әріптен кейін қолданылуы керек (бос орын осы әріптің үстінде емес, сол жағында болуын қамтамасыз етеді). Негізінде, U+1FFE грек жазуының бұрынғы 8 биттік кодтамаларымен толық үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін кодталған, онда дасия грек бас әріпінен бұрын кодталған (сондықтан армян және семит жазуларын латынға транслитерациялау үшін ол қолайлы емес). Егер қатты тыныс белгісі латын әрпінен кейін дұрыс қолданылмаса, мысалы, t῾d түрінде, латын әрпі t мен грек дасиясы арасында көрінетін кішкентай аралық пайда болады, ал грек дасиясы осы аралықты жою үшін латын әрпі d-мен типографиялық тұрғыдан өзара әрекеттесе алады, грек тіліндегідей. Юникодта грек тілінің политондық кодтар диапазоны бар, ол алдын ала құрастырылған нұсқаларды қамтиды (тыныс белгісі + дауысты әріптер және т.б.): Ἁ ἁ, Ἇ ἇ, ᾏ ᾇ, ᾉ ᾁ, Ἑ ἑ, Ἡ ἡ, Ἧ ἧ, ᾟ ᾗ, ᾙ ᾑ, Ἱ ἱ, Ἷ ἷ, Ὁ ὁ, Ῥ ῥ, Ὑ ὑ, Ὗ ὗ, Ὡ ὡ, Ὧ ὧ, ᾯ ᾧ, және ᾩ ᾡ. Қатты тыныс белгісі сондай-ақ ертедегі кирилл әліпбиінде Ескі шіркеу славян тілінде жазу кезінде қолданылған. Бұл жағдайда ол Unicode ретінде кодталған. Семит тілдерінің, әсіресе араб және еврей тілдерінің латын транскрипциясында, айин әрпін белгілеу үшін немесе оған ұқсас символ , қолданылады. Бұл сол жарты сақина әрмен тілінің латын транскрипциясында да қолданылуы мүмкін (бірақ армян тіліндегі аспирация фонетикалық тұрғыдан семиттік айинға қарағанда грек дасиясына жақын).