Кіріспе

Француз философы, саяси экономист және энциклопедия авторы, канадалық романист, журналист және сценарист.

Пьер Анри Леру (7 сәуір 1797 – 12 сәуір 1871) – француз философы және саяси экономисі. Ол қазіргі Париж қаласының бір бөлігі – Берсиде қолөнершінің ұлы болып дүниеге келген.

Өмір

Оның білімі әкесінің қайтысымен үзілісті, бұл оны анасы мен отбасын күтіп бағуға мәжбүр етті. Алдымен диірменші, содан кейін әріптес болып жұмыс істеген ол П. Дюбуамен бірге Le Globe газетін құрды, ол 1831 жылы Сен-Симон қауымының ресми органына айналды, және оның белгілі бір мүшесі болды. Сол жылдың қараша айында, Проспер Энфантин Сен-Симоншылардың жетекшісі болып, әйелдердің азаттығын және «қасиетті жұбайлар» функциясын уағыздағанда, Леру осы сектадан бөлінді. 1834 жылы ол «Индивидуализм және социализм» атты мақала жариялады, ол екі тенденцияға да күмәнмен қарағанмен, француз саяси тіліне «социализм» терминін енгізді. 1838 жылы, одан бөлініп кеткен Жан Рейномен бірге «Жаңа энциклопедияны» (басылған 1838–1841 жж.) құрды. Ол оған «Теңдік туралы» және «Эклектицизмді жоққа шығару» мақалаларын енгізді, олар кейін жеке жұмыстар ретінде жарық көрді. 1840 жылы ол өзінің «Адамзат туралы» трактатын жариялады (2-ші басылымы 1845 ж.), оның жүйесінің толық баяндамасын қамтиды және Гуманитарлықтардың философиялық манифесті ретінде қарастырылды. 1841 жылы ол Джордж Сэндтің көмегімен «Тәуелсіз шолу» журналын құрды, оған үлкен ықпал етті. Оның өзіне арналған «Спиридион», «Лираның жеті тартысы», «Консуэло» және «Рудольштадт графесі» гуманитарлық рухта жазылған. Леру сонымен қатар 1840-шы жылдардың басында Ф.В.Й. Шеллинг пен Жас Гегельшілер арасындағы философиялық пікірталасқа да қатысты. Шеллинг туралы жағымды пікір Гегельдің шәкірті Карл Розенкранцтан жазбаша жауап алды. 1843 жылы ол Буссакта (Крез) өзінің жүйелі идеяларына сәйкес ұйымдастырылған баспа бірлестігін құрды және «Әлеуметтік шолу» журналын іске қосты. 1848 жылғы революция басталғанда Леру Буссак қаласында республика жариялады және 25 ақпанда қала әкімі болды. Кейіннен ол Конституциялық Ассамблеяға, ал 1849 жылы Заң шығарушы Ассамблеяға сайланды, онда ол радикалды социалистік депутаттармен бірге отырды және жиі сөз сөйледі, бірақ оның сөздері абстрактілі және мистикалық деп сынға түсті. Ассамблеяда Леру Сена департаментін өкілдік етті. Луи Бонапарттың қарсыласы болған Леру 1851 жылғы төңкерістен кейін жер аударылып, отбасымен бірге Джерсиге көшті, онда ол ауыл шаруашылығы тәжірибелерін жүргізіп, өзінің социалистік поэмасы «Саммарез ереуілін» жазды. 1869 жылы толық кешірім жасалып, ол Парижге оралды.

Көзқарастар

Лерудің негізгі философиялық қағидасы – ол «үштік» деп атаған нәрсе – барлық нәрседе кездесетін үштік, ол Құдайда «қуат, интеллект және махаббат», ал адамда «сезім, құштарлық және білім» болып көрінеді. Леру протестант ретінде сипатталған. Оның діни доктринасы пантеистік; болашақ өмірге қатысты қалыпты сенімді қабылдамай, оның орнына метапсихоз теориясын ұсынады. Әлеуметтік экономикада ол отбасы, ел және меншік институтын сақтайды, бірақ олардың қазіргі күйінде деспотизмнің белгілерін көреді, оны жою қажет. Ол осы үштік билікті жоюға мүмкіндік беретін әртүрлі жолдарды қарастырады. Оның шешімі бассыз отбасылар, үкіметсіз елдер және иелену құқығы жоқ мүлік құруды талап етеді. Саясатта ол абсолютті теңдік, яғни демократияны жақтады. Оның көзқарастары қазіргі заманда антисемиттік болып есептелуі мүмкін. Леру еврейлер бақылауындағы банктердің шіркеулердің әлеуметтік институтын қазіргі заманғы құндылықтармен алмастырғанына сенді және мұны жақтырмады: «Біз индивидуализм мен эгоизмнің әлеуметтік игілік есебінен жеңіске жететін болашаққа қадам басып отырмыз; индивидуализм мен эгоизмді бейнелейтін еврей халқы осылайша басқаларды жеңіске жететіндей тағдырланған». Леру қазіргі капиталистік экономикалық жүйені қатты сынға алады және оның кінәсін еврейлерге жатады. Лерудің пікірінше, бір кезде Исаны айқышқа шегелеген еврейлер енді капиталистік деспотизм арқылы христиан әлемін айқышқа шегелеп отыр.