Скандинавиялық аквавит спирті: дәнді немесе картоптан жасалған, дәрі-дәрмендермен хоштандырылған, дәстүрлі сусын. Құрамында кинза және/немесе шөп тұқымы болуы міндетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәмді скандинавиялық спирт
Flavored Scandinavian spirit
Аквавит немесе аквавит (норвеж тілінде акевит, ал ағылшын тілінде aquavit) – негізінен Скандинавияда 15 ғасырдан бері өндіріліп келе жатқан дистилляцияланған спирттік ішімдік. Аквавит дәнді немесе картоптан дистилляцияланады және түрлі шөптермен хоштандырылады. Солтүстік Германияда да танымал. Аквавит өзінің ерекше дәмін дәмдеуіштер мен шөптерден алады, ал Еуропалық Одақтың талабына сәйкес, басым дәмді қарақұмық және/немесе укроп тұқымының дистилляты құрауы тиіс. Әдетте, оның құрамында 40% алкоголь болады, немесе 80 proof (АҚШ стандарты бойынша). Еуропалық Одақ аквавит деп аталуы үшін кемінде 37,5% ABV құрамын белгілеген.
Akvavit or aquavit ('/ɑː//k//w//ə//v//iː//t//, // //v//ə// /; also akevitt in Norwegian; aquavit in English) is a distilled spirit that is principally produced in Scandinavia, where it has been produced since the 15th century. Akvavit is distilled from grain or potatoes and is flavoured with a variety of herbs. It is also popular in Northern Germany. Akvavit gets its distinctive flavour from spices and herbs, and the dominant flavour must (according to the European Union) come from a distillate of caraway and/or dill seed. It typically contains 40% alcohol by volume, or 80 proof (U. S.). The EU has established a minimum of 37.5% ABV for akvavit to be named as such.
Этимология
Аквавит сөзі латын тіліндегі aqua vitae, "өмір суы" деген сөзден туындаған. Ұқсас түрде, виски немесе уиски сөздері гаэль тіліндегі uisce beatha сөзінен шыққан, оның да мағынасы "өмір суы". Сонымен қатар, таза жеміс брендисі eau de vie деп аталады ("өмір суы" деген французша мағынаны білдіреді).
The word aquavit derives from the Latin aqua vitae, "water of life." Compare the words whisky or whiskey, from Gaelic uisce beatha, which has the same meaning. Likewise, clear fruit brandy is called eau de vie (French for "water of life").
Ішу мәдениеті
Аквавит – скандинавиялық ішімдік мәдениетінің маңызды бөлігі. Оны көбінесе мерекелік жиындарда, мысалы, Рождество кешкі асы және жазғы тойларда, сондай-ақ аперитив ретінде ішеді. Исландияда, Швецияда, Данияда және Германияда аквавитті суытып, көбінесе кішкентай шотыдан бір мезгілде ішеді. Бұл әдетте дәстүрге байланысты. Норвегияда оны әдетте салқындатпай, ақырын ішеді. Швецияда аквавитті әннен кейін дереу ішеді, мұндай әнді snapsvisa дейді. Ең танымал ән – "Helan Går". Финляндия мен Швецияда шотыдан ішілетін аквавит көбінесе тамыз айының соңында өткізілетін шағала тойларымен байланысты. Данияда аквавит snaps немесе akvavit деп аталады және негізінен желтоқсан айындағы Рождестволық түскі ас немесе Пасха түскі асы кезінде ішеді. Дегенмен, оны жыл бойы, әсіресе дәстүрлі даниялық тағамдардың түскі асы кезінде ішеді, онда сыра да әрқашан үстелде болады. Норвегияда аквавит көбінесе емен бочкаларда пісіріледі, ал сусын бөлме температурасында лала пішінді шотыларда беріледі. Аквавит сырамен өте жақсы үйлеседі, сондықтан оны ішудің алдында көбінесе сыра ішеді.
Akvavit is an important part of Nordic drinking culture, where it is often drunk during festive gatherings, such as Christmas dinners and the Midsummer celebration, and as an aperitif. In Iceland, Sweden, Denmark, and Germany, aquavit is chilled and often drunk in a single gulp from a small shot glass. This is usually attributed to tradition. In Norway, it is not generally chilled, but enjoyed slowly. In Sweden, aquavit is commonly consumed immediately following a song, called a snapsvisa. The most well known song is "Helan Går". In Finland and Sweden, aquavit consumed from a shot glass is also commonly associated with crayfish parties, which are traditionally held during late August. In Denmark, aquavit is called snaps or akvavit, and is primarily consumed in December during Christmas lunches or around Easter during Easter lunches. It is consumed year round, though, mainly for lunches of traditional Danish dishes where beer is also always on the table. In Norway, where most aquavit is matured in oak casks, the drink is served at room temperature in tulip shaped glasses. Aquavit arguably complements beer well, and its consumption is very often preceded by a swig of beer.
Өндіріс
Аквавит ауыл шаруашылығы өнімінен, көбінесе дәнді немесе картоптан айырылуы керек. Джин сияқты, оған ботаникалық қосымшалар дәмі беріледі. Басты дәмдер – қарақұмық немесе шүйіншөп, кейде екеуі де болуы мүмкін. Швециялық аквавиттің құрамында анис міндетті түрде болуы керек, сонда ғана ол осылай деп белгіленеді. Басқа да кең таралған ботаникалық қосымшаларға кардамон, зира, анис және кинза жатады. Даниялық Aalborg дистилляция зауыты янтарьмен айырылған аквавит шығарады, ол шырша сияқты цитрустық нота береді. Aalborg бренді қазір Норвегияда Arcus Group компаниясымен өндіріледі. Рецепттер мен дәмдер әр брендке қарай өзгеше болады, әр брендтің ерекшелігі дистилляциялау әдістерінен және олардың қоспаларындағы ботаникалық қосымшалардан туындайды. Ескірмеген аквавиттің түсі мөлдір, ал ескірген аквавит әдетте ақшыл сарыдан алтын түске дейін болады, бұл оның емен бочкаларда қанша уақыт сақталғанына (көбінесе Норвегияда) немесе қолданылған бояғыштың мөлшеріне байланысты. Әдетте, қараңғы түс оның ұзақ сақталуын немесе жас бочкаларды пайдалануын көрсетеді, бірақ бөтелкеге құю алдында жасанды карамель бояуларын және түс пен дәм үшін жемістерді немесе ботаникалық қосымшаларды қосуға рұқсат етіледі. Мөлдір аквавит көбінесе "тафель" деп аталады, яғни үстелге арналған аквавит. Тафель аквавиті әдетте дайын спиртке түс бермейтін ескі бочкаларда ескіртіледі немесе мүлдем ескіртілмейді.
Akvavit must be distilled from an agricultural base, most commonly grain or potatoes. Similarly to gin, it is flavored with botanicals. The dominant flavors must be caraway or dill, or sometimes both. Swedish Akvavit must also contain fennel in order to be labeled as such. Other common botanicals include cardamom, cumin, anise, and coriander. The Danish distillery Aalborg makes an akvavit distilled with amber, which imparts a pine like citrusy note. The Aalborg brand is now produced in Norway by Arcus Group. The recipes and flavours differ between brands, with each brand's unique characteristics coming from distillation methods and supporting botanicals in their blends. Un aged Akvavit is clear, while aged Akvavit typically has a pale straw to golden hue, depending on how long it has been aged in oak casks (most common in Norway) or the amount of colorant used. Normally, a darker color suggests a higher age or the use of young casks, although artificial caramel colouring and infusing fruits or botanicals for color and flavor are permitted before bottling. Clear akvavit is often called taffel, meaning table aquavit. Taffel aquavit is typically aged in old casks that do not colour the finished spirit, or it is not aged at all.
Шығу тегі және дәстүрлі нұсқалары
"Аквавиттің" ең алғашқы жазбасы 1531 жылы Бергеншюс қамалының даниялық иегері Еске Бильдің Норвегияның соңғы Рим католик архиепискобы Олаф Энгельбрекцсонға жазған хатында кездеседі. 13 сәуірде жазылған, бірге қоса тігілген хатта архиепископқа "Аква Вите деп аталатын су ұсынылады, ол адамның денесіндегі кез келген сырқатқа, ішкі және сыртқы түрде көмектеседі". Осы сусынның емдік қасиеттеріне қатысты талаптар шамадан тыс болғанымен, аквавит көптеген адамдарға қою тағамдарды қорытуға көмектеседі деп есептеледі. Данияда ол дәстүрлі түрде Рождество және Пасхадағы түскі аспен байланысты. Норвегияда оны мерекелерде, әсіресе Рождество, Пасха немесе 17 мамыр (Норвегия Конституциясы күні) ішеді. Швецияда бұл дәстүрлі жазғы күн тоғысының кешкі асының бір бөлігі болып табылады, көбінесе көптеген ішімдік әндер орындалғанда ішіледі. Әдетте, ол тамақ ішу кезінде, әсіресе алғашқы буында, тұздалған сельдь, рак, лютефиск немесе ысталған балықпен бірге ішіледі. Осы ретте, аквавит балықтың асқазанға жүзуіне көмектеседі деген әзіл кеңінен таралған. Ол сонымен қатар дәстүрлі норвегиялық Рождестволық дастарханның дайын бөлігі болып табылады, оның ішінде пісірілген шошқа қабырғасы және қой қабырғасы (pinnekjøtt) бар. Дәмдеуіштер мен спирт майлы тағамды қорытуға көмектеседі. Ең маңызды брендтердің қатарында Норвегиядан Лёйтен, Лайсхолм, Опланд және Симерс; Даниядан Аалборг және Брондум; Швециядан О. П. Андерсон. Дания және Швециядағы нұсқалар әдетте өте ақшыл болса, норвегиялық брендтердің көпшілігі кем дегенде алты айға, ал кейбір брендтер үшін 12 жылға дейін емен бочкаларда сақталады, осылайша олар көбінесе қараңғырақ түске ие болады. Үш елдің өкілдері де ұлттық мақтанышпен "өздерінің" аквавиті ең жақсы деп мәлімдейді, бірақ швед аквавиті әлемде, әсіресе гастрономия саласында ең танымал. Норвегиялық акевит ең ерекше сипатқа ие болмаса да, кем дегенде ең күшті дәмге және ескіру процесіне байланысты ең терең түске ие. Норвегиялық дәстүрге тән "Линия Аквавиттері" ("Лёйтен Линия" және "Лайсхолм Линия") бар. Linje Aquavit емен бочкаларын аквавитпен Норвегиядан Австралияға және кері қайтару дәстүрінен кейін аталған, осылайша экваторды ("linje") екі рет кесіп өтеді. Ұдайы қозғалыс, жоғары ылғалдылық және температураның ауысуы спирттің дәмін күшейтеді және пісіп-жетілуді жеделдетеді. Норвегиялық Anora (бұрынғы Arcus) аквавитті дәмдеушілер компаниясы "Linje" кемелерінде бочкалардың қозғалысын имитациялауға тырысты, ал емен бочкалары кемедегідей ауа райының әсеріне ұшырады. Anora компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, алынған өнімнің дәмі нағыз Linje Aquavit-тің дәмінен мүлдем өзгеше болды. Сондықтан, бүгінгі күнге дейін "Linie Aquavit" жүктелген кемелер Норвегиядан Австралияға және кері сапарлап, содан кейін Норвегияның Рождестволық дәстүрінің бөлігі ретінде бөтелкеге салынып сатылады, сонымен қатар жыл бойы танымал.
The earliest known reference to "aquavit" is found in a 1531 letter from the Danish Lord of Bergenshus castle, Eske Bille, to Olav Engelbrektsson, the last Roman Catholic Archbishop of Norway. The letter, dated April 13 and accompanying a package, offers the archbishop "some water which is called Aqua Vite and is a help for all sort of illness which a man can have both internally and externally". While this claim for the medicinal properties of the drink may be rather inflated, aquavit is popularly believed to ease the digestion of rich foods. In Denmark, it is traditionally associated with Christmas and Easter lunches. In Norway, it is drunk at celebrations, particularly Christmas, Easter, or May 17 (Norwegian Constitution Day). In Sweden, it is a staple of the traditional midsummer celebrations dinner, usually drunk while singing one of many drinking songs. It is usually drunk as snaps during meals, especially during the appetizer course — along with pickled herring, crayfish, lutefisk, or smoked fish. In this regard, it is popularly quipped that aquavit helps the fish swim down to the stomach. It is also a regular in traditional Norwegian Christmas meals, including roasted rib of pork and rib of lamb (pinnekjøtt). The spices and the alcohol are said to help digest the meal, which is very rich in fat. Among the most important brands are Løiten, Lysholm, Opland, and Simers from Norway; Aalborg and Brøndum from Denmark; and O. P. Anderson from Sweden. While the Danish and Swedish variants are normally very light in colour, most of the Norwegian brands are matured in oak casks for at least six months, and for some brands even as long as 12 years, making them generally darker in colour. While members of all three nations can be found to claim that "their" style of aquavit is the best as a matter of national pride, Swedish akvavit is typically the most renowned around the world, specifically so in the culinary scene. Whilst the Norwegian akevitt tends to have if not the most distinctive character, then at least the most overpowering flavour and deepest colour due to the aging process. Peculiar to the Norwegian tradition are Linje Aquavits (such as "Løiten Linie" and "Lysholm Linie"). Linje Aquavit is named after the tradition of sending oak barrels of aquavit with ships from Norway to Australia and back again, thereby passing the equator ("linje") twice before being bottled. The constant movement, high humidity, and fluctuating temperature cause the spirit to extract more flavour and contribute to accelerated maturation. Norwegian aquavit distillers Anora (formerly Arcus) carried out a test where they tried to emulate the rocking of the casks aboard the "Linje" ships while the oak barrels were subjected to the weather elements, as they would aboard a ship. The finished product was, according to Anora, far from the taste that a proper linje aquavit should have. Therefore, to this day, boats loaded with "Linie Aquavit" set sail from Norway to Australia and back again before they are bottled and sold as part of the Norwegian Christmas traditions, but also enjoyed all year round.
Скандинавия елдерінен тыс жерлерде
Аквавит Скандинавия елдерінен тыс жерлерде сирек өндірілетін, бірақ бұл 2010 жылдан бастап, әсіресе АҚШ-та және скандинавиялық мұраға ие адамдардың көп шоғырланған аймақтарында күрт өзгерді. Алайда, ерекшелік – Солтүстік Германия, әсіресе неміс Шлезвиг-Гольштейн мемлекеті, ол 19 ғасырға дейін Данияның бір бөлігі болды (Шлезвиг-Гольштейн тарихына қараңыз) және әлі күнге дейін елеулі даниялық азшылыққа ие. Неміс брендтерінің ішіндегі ең маңыздылары – Фленсбургтегі Bommerlunder, Кильдегі Kieler Sprotte және Malteserkreuz. Malteserkreuz 1924 жылдан бері Берлинде, көптеген швед аквавиттерін өндіретін шведтік Vin & Sprit AB (қазір Pernod Ricard) еншілес компаниясымен шығарылады және түпнұсқалық даниялық рецептке негізделгендіктен, скандинавиялық аквавиттердің неміс имитациясы болып саналады. Шлезвиг-Гольштейн брендтерінің көптегені, алайда, солтүстік елдердегі әріптестерімен салыстырылатын ұзақ тарихқа ие. Мысалы, Bommerlunder 1760 жылдан бері жасалып келеді. Аквавит Шлезвиг-Гольштейннің дәстүрлі асханасының маңызды бөлігі болып табылады. Неміс аквавиті дерлік әрқашан ашытылған дәндерден дистилленеді және көбінесе 38% көлемдік спирт құрамына ие, бұл скандинавиялық аквавиттерге қарағанда сәл төмен. 2017 жылы Англияның Бристоль қаласындағы Psychopomp Microdistillery аквавитті (ЕО ережелеріне сәйкес ‘Aqvavit’ деп аталады) өндіре бастады. Канадада аквавитті Crosscut Distillery Sudbury, Confluence Distillery, Okanagan Spirits Craft Distillery, Island Spirits Distillery, Long Table Distillery, Spirit of York Distillery Co. (Торонто, Онтарио), Newfoundland Distillery Co. (Кларк Бич, Ньюфаундленд), Compass Distillers (Галифакс, Новая Шотландия) және Sheringham Distillery (Ванкувер аралы, Британдық Колумбия) өндіреді. АҚШ-тағы көптеген дистиллериялар аквавитті өндіреді, әсіресе елдің солтүстік мұрасының үлкен үлесіне ие аймақтарында. Мысалдар: Колорадо, Миннесота, Мичиган, Висконсин, Монтана, Иллинойс, Орегон, Нью-Гэмпшир және Вашингтон. Орта Батыс штаттары бұл санатта ерекше табысқа жетті және көптеген халықаралық деңгейде танымал/сыйлық алған брендтерді жасады. АҚШ-тағы аквавит өндірушілерінің тізімін қараңыз, онда брендтер мен дистиллериялар туралы мәліметтер бар.
Aquavit was seldom produced outside of the Nordic countries, but that began to change dramatically starting around 2010, especially in the United States, and particularly in areas that have larger concentrations of people with a Nordic heritage. An exception, however, is Northern Germany, and in particular the German state of Schleswig Holstein, which was part of Denmark until the 19th century (see History of Schleswig Holstein) and still has a notable Danish minority. Among the most important German brands are Bommerlunder from Flensburg, Kieler Sprotte from Kiel, and Malteserkreuz. Malteserkreuz has been produced in Berlin since 1924 by a subsidiary of Sweden's Vin & Sprit AB (now Pernod Ricard), the producer of many Swedish akvavits, and can be considered a German imitation of the Nordic aquavits since it is based on an original Danish recipe. Brands from Schleswig Holstein, however, often have a long history, comparable to their Nordic counterparts. Bommerlunder, for instance, has been made since 1760. Aquavit is also an important part of the traditional cuisine of Schleswig Holstein. German aquavit is virtually always distilled from fermented grain and generally has an alcohol content of 38% by volume, marginally less than Scandinavian aquavits. Psychopomp Microdistillery, in Bristol, England, started producing an aquavit (termed 'Aqvavit' due to EU regulations) in 2017. In Canada, aquavit is produced by Crosscut Distillery Sudbury; Confluence Distillery; Okanagan Spirits Craft Distillery; Island Spirits Distillery; Long Table Distillery; Spirit of York Distillery Co. in Toronto, Ontario; Newfoundland Distillery Co. in Clarke's Beach, Newfoundland; Compass Distillers in Halifax, Nova Scotia; and Sheringham Distillery on Vancouver Island, British Columbia. Many distilleries in the United States produce aquavit, especially in parts of the country with high populations of people of Nordic heritage. Examples include Colorado, Minnesota, Michigan, Wisconsin, Montana, Illinois, Oregon, New Hampshire, and Washington. The Midwest states in particular do quite well for the category and have produced numerous internationally acclaimed/award winning brands. See List of Akvavit Producers in the United States for brand names and distilleries.