Кіріспе
Фрэнк Герберт жасаған "Дюна" франшизасындағы ойдан шығарылған ұйым – Spacing Guild. Франк Герберттің ғылыми фантастикалық "Дюна" әлемінде жұлдыздаралық саяхат және банк ісінде монополияға ие ұйым. Гильдия навигаторлары (сондай-ақ Гильдия мүшелері немесе рульшілер) "дәрі" (кейде "мұра" деп те аталады) қолданып, шектеулі болжам жасау қабілетіне ие болады – бұл оларға "бұрылған кеңістікте" сәтті жүзуге және алып жұлдыз кемелерін – хейлайнерлерді жұлдыздаралық кеңістікте бірден қауіпсіз түрде бағыттап әкелуге мүмкіндік береді. Гильдияның күші Падиша Императорының және Ландсраадтың ақсүйек үйлерінің күшімен теңестіріледі. Көбінесе саяси көзқарастан бейтарап, Гильдияның басты мақсаты – сауда ағыны мен оларды қамтамасыз ететін экономиканы сақтау. Барлық көлік шарттары мен бағаларын белгілеу арқылы олар саяси аренада белгілі бір ықпалға ие болғанымен, экономикалық мүдделерінен асып түсетін саяси мақсаттарды көздемейді.
The Spacing Guild is an organization in Frank Herbert's science fiction Dune universe that possesses a monopoly on interstellar travel and banking. Guild Navigators (alternately Guildsmen or Steersmen) use the drug melange (also called "the spice") to achieve limited prescience, a form of precognition that allows them to successfully navigate "folded space" and safely guide enormous starships called heighliners across interstellar space instantaneously. The power of the Guild is balanced against that of the Padishah Emperor as well as of the assembled noble Houses of the Landsraad. Essentially apolitical, the Guild is primarily concerned with the flow of commerce and preservation of the economy that supports them. Although their ability to dictate the terms of and fees for all transport gives them influence in the political arena, they do not pursue political goals beyond their economic ones.
Навигаторлар
"Дюна" сериясында "Хейглиннер" деп аталатын алып ғарыш кемелері "Holtzman эффектісі" деп аталатын ғылыми құбылысты пайдаланады, ол "ғарышты бүктеуге" мүмкіндік береді, соның арқасында ғаламның ұлан-зәулім қашықтықтарын бірден жүріп өтуге болады. Навигаторлар жұлдызаралық кеңістікте қауіпсіз бағытталған саяхат жасау үшін шектеулі дәрежеде болжам жасау қабілетін пайдалана алады. Навигаторлар – бұл есірткі "меланж" қоспасын көп мөлшерде тұтыну және оған ұшырау нәтижесінде мутацияға ұшыраған адамдар. Осы Навигаторларды бақылауда ұстау Ғарыш гильдиясына жұлдызаралық саяхаттар мен банк ісінде монополия береді, бұл ұйымды Падиша Императорына және Ландсраадтың құрметті үйлеріне қарсы тепе-теңдік күшіне айналдырады. "Меланж" тудырған метаболизмдік өзгерістердің алғашқы сыртқы белгісі көздерде көрінеді, себебі препарат склера мен иристің түсін күңгірт көк түске бояйды, бұл "көк көк" немесе "Ибадтың көзі" деп аталады, "көк түстің қараңғылығына жақын, дерлік қара". 1985 жылғы "Chapterhouse: Dune" кітабында Люцилла "Навигаторлар мәңгілік меланждің апельсин түсті газына шомылып, олардың сыртқы пішіндері көбінесе былқырға айналады" деп, оларда "кішкентай V пішіндес ауыз" және "жаман мұрын қанаттары" бар екенін, сондай-ақ "Навигатордың пульстік шақырығы бар алып бетінде ауыз бен мұрын кішкентай көрінетінін" атап өтті. Ол сондай-ақ олардың мутацияға ұшыраған дауыстарын аудару үшін аударма құрылғылары қажет екенін айтады, "Навигатордың әнмен шырқалатын дауысын, бір мезгілде оның тұлғасыз Галах тіліне механикалық аудармасымен" сипаттайды.
Дюна
"Дюна" (1965) романында Ғарыш гильдиясы жұлдызаралық сапарлар мен саудада үлкен пайда әкелетін монополияға ие. Қуатты болғанымен, Ғарыш гильдиясы ешқашан бүкіл адамзатқа ашық билік бағындыруға және тікелей басқаруға тырыспаған, керісінше билікті Императормен және Ұлы үйлермен бөлісіп, көлеңкеде оқиғаларға ықпал еткен. Пауль Атреидс гильдияның мұндай іс-әрекетінің себебін саяси империяның кез келгенінің шектеулі екендігімен түсіндіреді, ерте немесе кеш, бірақ олар құлайды. Олардың үнемі өмір сүруін қамтамасыз етудің жалғыз жолы – "паразит" болу, бір императорлық династияны құлағанша қолдап тұрып, содан кейін келесісіне көшу. Романның соңында Пауль, Арракисті, барлық маңызды дәмдеуіш меланжтың жалғыз көзін басып алып, Падишах Император Шаддам IV-ті тақтан түсіреді. Пауль гильдияның дәмдеуішке қаншалықты тәуелді екенін, одан айырылса "соқыр" болып, жұлдызаралық сапарлар жасауға қабілетсіз болатынын біледі. Гильдия Паульге жақтауға мәжбүр болады, егер ол тақтан бас тартпаса, Император мен оның әскерін Арракисте тастап кетумен қорқытады. Меланжға деген шексіз қажеттілігінен Ғарыш гильдиясы Паульдің дәмдеуішпен қамтамасыз етудегі басымдығын бұзуға мүдделі. Эдриктің қатысуы да қастандық жасаушыларды ашылудан қорғайды, өйткені оның болжамдылық қабілеті өзінің және айналасындағылардың іс-әрекеттерін, Пауль сияқты басқа болжамдылардың көзінен жасырады. Ақырында, қастандық сәтсіз аяқталады, ал Эдрик пен Мохиам Паульдің қарындасы Алия Атреидтің бұйрығымен Фремен наибі Стилгар тарапынан өлім жазасына кесіледі.
Дюна еретіктері және Chapterhouse: Dune
Серияның бесінші және алтыншы романдары, «Дюнаның еретіктері» (1984) және «Chapterhouse: Дюна» (1985), Пауль Атреидтің билігінен кейін 5000 жыл өткен оқиғаны қамтиды, оның ішінде Лето II-нің 3500 жылдық және оның өлімінен кейінгі 1500 жылдық билігі бар. Соғысшыл Құрметті Аналар «Жанкшенді» басып алды – Гамудағы ежелгі Ғарыш Гильдиясының кешенін. Икс технократтары Иксиандар мен Ғарыш Гильдиясының әкімшілік фракциясы «компиляторлар» деп атаған технологияны әзірлейді. Бұл компиляторлар компьютерлерге ұқсас есептеулерді орындайды, бірнеше мың жыл бұрынғы Бютлерий Джихадынан кейін «ойлайтын машиналарға» қатысты тыйымды бұзуға жақын. Компиляторлар Навигаторларға деген қажеттілікті жояды, бұл меланжқа тәуелділіктің стратегиялық кемшілігі болған, себебі Дюнаның және оның құм құрттарының жойылғаннан кейін меланж қорларының азаюы және Бене Гессериттің қатаң бақылауы Навигаторлардың қабілеттерін баяу әлсіретеді, олар меланж қорының ең ірі бөлігіне монополияны ұстап тұр. 3500 жыл бойы билік құрған Лето II ғаламға алдын ала білудің қауіптерін көрсетті, атап айтқанда, бүкіл ғаламды бір ғана тұлғаның көре алуына шектеу қойып, оған абсолютті билік беру мүмкіндігін көрсетті. Ескіруге және күдікке тап болған Гильдия құлдыраудағы Икспен одақтасады; Навигаторлар әлі де бар, бірақ олардың ғаламдағы маңызы күрт төмендеді. Бұл туындылар Франк Герберттің «Chapterhouse Dune» романына жалғас ретінде «Dune 7» деп атаған 30 беттік жоспарына негізделген. «Дюна аңшылары» романында Эдрик навигаторы, Ғарыш Гильдиясы (меланж тапшылығына байланысты қысым көрсетіп) Навигаторларды қажет етпейтін, жоғары сапалы Иксиан навигациялық технологиясын дамытуға қаржы жұмсағанда, өзінің түрінің ескіруінен қорқады. Бене Гессерит монополиясын бұзу үшін меланжтің баламалы көзін іздеу үшін Эдрик Жоғалған Тлейлаксудың соңғы өкілі Уксталмен кездеседі, ол акслотл резервуарларында меланж өндіру әдісін қайта табуға үміттенеді (Бене Тлейлакстардың жойылғаннан кейін жоғалған деп саналатын құпия). Алайда, Укстал Матер-Супериор Хеликаның мәжбүрлі қызметінде, ал оның білімі үшін бағасы – Эдрикке белгілі бір жүкті тасымалдауға көмектесуі. Ол келіседі және Рише планетасын жоятын Облитераторларды жеткізеді, онда Бен-Гессерит қару-жарақ пен қарулы соғыс кемелерін жаппай өндіреді. Укстал сәтсіз аяқталады, бірақ ол қайтыс болған Тлейлаксу шебері Уэфтің голасын жасайды. Кейіннен ол Эдрикке баспанаға алмасу үшін жақсырақ нәрсені ұсынады – Гильдияның өзінің, жақсартылған құм құрттарын жасау үшін генетикалық білімін. «Sandworms of Dune» (2007) романы, «Hunters» романының жалғасы және түпнұсқа «Дюна» сериясының финалында, Ғарыш Гильдиясы өзінің Навигаторларын Ixian навигациялық құрылғыларымен алмастыра бастады және Навигаторлардың меланжпен жабдықтауын тоқтатты. Көптеген Навигаторлар дәмдеуіштің алынуынан өліп жатыр, оның ішінде Ардра, «ең көне Навигаторлардың бірі», және көптегендары кемелеріне құрылғыларды орнатпау үшін ғарышқа қашып кетеді. Барлығы Face Dancer-дің жасырын жетекшілері жоспардың артында тұрғанын білмейді, олар ғаламды басып алуды жоспарлап отыр. Вафф құпия түрде жұмыс істейді, Эдрикке тиесілі «гейглайнерде» жасырынып, оның «жетілдірілген» құм құрттарын генетикалық инженерия арқылы жасайды. Ол құмқұйрық сатысының ДНК-сын өзгертіп, құрттардың су түрін жасайды, оларды Баззл мұхитында босатады. Жаңа ортаға бейімделгеннен кейін, бұл «теңіз құрттары» тез өсіп, ақыр соңында «ультраспайс» деп аталатын жоғары концентрацияланған дәмдеуішті шығарады.
Алдын ала фильмдер
Дюнаның прелюдиясы трилогиясы (1999-2001) Брайан Герберт пен Андерсонның Дюна оқиғаларынан бірден бұрын, Д’Мурр Пилрудың тарихы арқылы навигатор болу процесін, бұған дейін түсіндірілмегенін зерттейді. IX планетасын технологиямен қамтамасыз ететін адам, Д’Мурр, толыққанды навигатор болу үшін оқудан және физикалық өзгерістерден өтеді. «Коррино үйі» (2001) фильмінде Д’Мурр граф Фенрингтің Тлеилаксу жасаған синтетикалық қоспаны жасырын сынау үшін пайдаланатын екі «гейглайнердің» бірін басқарады. Бұл қоспа Д’Муррдің ойларын, сезімдерін және болашақты көру қабілетін бұзады. Апатты жағдайда, бірінші гейглайнер дұрыс емес нүктеде кеңістіктен шығып, Валлах IX қорғаныс қалқандарына соқтығысып, атмосфераға құлайды. Бұзылған қоспаның әсерінен Д’Мурр кемені танымал ғаламнан жолдан бастырып, құлайды. Оның қоспасы нақты меланжға ауыстырылғаннан кейін, Д’Мурр кемені Гильдия штаб-пәтеріне, Джанкшнға аман-есен жеткізу үшін соңғы күшін жұмсайды, содан кейін қайтыс болады. Брайан Герберт пен Андерсонның «Дюна аңыздары» (2002-2004) трилогиясында бағаланбаған ғалым Норма Ценва Холцман қозғалтқышын жасайды, ол кемеге кеңістікті бүгуге және үлкен қашықтықтарды жылдам жүруге мүмкіндік береді. Оның болашақ күйеуі, кәсіпкер Аурелиус Венпорт, ақырында гейглайнерлер деп аталатын кемелерді жаппай өндіруді бастайды. Алайда, техника қауіпсіз емес болып шығады, өйткені он ұшудың бірі кемелердің навигациялық қиындықтарға байланысты жойылуымен аяқталады. Шешім табуға тырысқан Норма ойлау қабілетін жақсарту үшін меланж мөлшерін арттырады. Газға толыққан резервуарда меланжға толығымен батып, денесі деформацияланады, бірақ соңында кеңістіктегі қауіпсіз жолды табу қабілетіне ие болады. Бірінші навигатор ретінде Норма гейглайнерлер флотын басқару үшін жеткілікті навигаторларды дайындау үшін оқу бағдарламасын бастайды. 80 жылдан кейін ол өзінің ұрпағы Йозеф Венпорт арқылы Ғарыш Гильдиясын құруға кіріседі. «Дюнаның бауырластығы» (2012) оқиғалары кезінде ғарыш саяхат индустриясын бақылауға алғаннан кейін, қазір «Venport Holdings» немесе тіпті «VenHold» деп аталатын бұл компания кейінгі романдардағы Гильдияға айналады. VenHold бастапқыда Серена Батлердің Аурелиус Венпортқа берген кеңістікті бүгу саяхатына монополияға ие болды. Алайда, Бутлерлік жихад аяқталғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, император Жюль саяси қолдау алу үшін монополияны жойды, нәтижесінде Celestial Transport және EsconTran сияқты бірнеше бәсекелес компаниялар пайда болды. Алайда, бұл жаңа компаниялар навигаторлардың болмауына байланысты 100% қауіпсіз тасымалдауды қамтамасыз ете алмайды, олардың құрылу процесі VenHold-тың құпиясы болып сақталады. Директор Йозеф Венпорт бәсекелестерді аяусыз жояды және тіпті бәсекелес директорды өлімге кеседі. Йозеф Венпорттың отбасының монополиясын қалпына келтіру және білімге деген құштарлығы оны Манфорд Торондо басқаратын радикалды діни секта, Рейна Батлердің іліміне сенетін Бутлериандармен қақтығысқа түсіреді. Әлсіз император Сальвадор Коррино Бутлериандарды жоюға дайын емес екенін түсінген Венпорт оны Арракиске шақырып, құм құртына жем етеді. Өкінішке орай, Сальвадордың саботажданған кемесі Салуса Секундусқа оралып, Сальвадордың ағасы, жаңадан таққа отырған император Родерикке шындықты жеткізеді. Родерик Венпорттан кек алуға ант етеді. Сол кезде Торондо атомдық қарулар қорына ие болып, онымен VenHold-тың негізгі планетасын жояды. Соңында императорлық күштер Венпорттың құпия зертханасын тауып, басып алады. Норма Йозефке навигатор болып өмір сүру мүмкіндігін ұсынады. Содан кейін ол императорлық флагманның көпіріне кеңістікті бүгіп, императормен келісімге келіп, Родериктің оны және оның барлық навигаторларын сақтап қалуына және Ғарыш Гильдиясын құруына келісе отырып, VenHold-ты таратуға келіседі.
Кино және теледидар
Дэвид Линчтің 1984 жылғы "Дюна" фильмінде навигатордың мутациясы оның бүкіл денесіне әсер етеді, ол қатты деформацияланған бас, V пішінді ауыз және жетілмеген мүшелері бар алып тритонға немесе құртқа ұқсайды. Навигатордың көздерінің көк түсті екені, дәмдеуіштің әсерінен тумайды. 2000 жылғы "Фрэнк Герберттің Дюна" мини-сериалы навигаторды адам тәрізді бас, көк көздері және қолдарының қанаттарға айналуымен, олардың ұзын, торлы саусақтары бар, көк түсті кейіпкер ретінде бейнелейді. 2003 жылғы "Дюнаның балалары" мини-сериалы Эдрикті ұзын бас, аяқ-қолдары және қауырсын тәрізді қосымшалары бар алтын түсті адам ретінде көрсетеді. Вильнёв былай түсіндірді:
blockquote|Біз бұл алғашқы бөлімде навигаторларды көрмейміз. Мен ғарыш саяхатын мүмкіндігінше құпия сақтауға тырыстым, фильмнің осы бөлігіне бір түрлі мистикалық немесе қасиетті қарым-қатынас енгізгендей. Ғарышқа қатысты барлық нәрсе тек болжамды және өте құпия. Оның өзінің жеке армиясы бар, ол өз талаптарын қолдауға мүмкіндік береді. Гильдия өздерінің heighliners-ін үш үйдің (Атреидтер, Харконнендер және Ордостар) әскерлерін олардың туған планеталарынан Арракиске тасымалдау үшін пайдаланады. Гильдия сонымен қатар өз навигаторларын NIAB ("Кемедегі навигатор") танктерін, бір электр шоғын шығаратын, және NIAP ("Ұшақтағы навигаторлар") ұшқыштарын, NIAB танктерінің әуе нұсқасын, бірақ өз қаруы жоқ, пилот ретінде пайдаланады. NIAB танктері сонымен қатар шайқас алаңында қысқа қашықтыққа кеңістікті бүктеуге қабілетті. Ойынның бір миссиясында үш үй Гильдияның heighliners-інде бір-біріне шабуыл жасайды. Ойындағы Гильдия күштері сондай-ақ Электр қаруымен қаруланған, навигаторға және кішкентай құм құртқа ұқсайтын "Жасаушы" деп аталатын жаяу әскер бөлімін орналастыра алады. Ойынның соңында, Spacing Guild "Император құрт" құру арқылы ғаламды бақылауға тырысады.
blockquote|We don't see the Navigators in this first part I tried to keep all the space travelling as mysterious as possible, like almost bringing some kind of mysticism or sacred relationship with that part of the movie. Everything involving space is just evocated and very mysterious. It has its own private army with which it can back up its demands. The Guild uses its heighliners to transport troops of the three player Houses (Atreides, Harkonnen and Ordos) from their homeworlds to Arrakis. The Guild also uses its Navigators to pilot their NIAB ("Navigator in a Boat") Tanks, a hover tank that projects a single electrical bolt, and NIAP ("Navigators in a Plane") Flyers, an aerial version of the NIAB Tank, although without any weapons of its own. The NIAB Tank also has the ability to fold space for short distances on the battlefield. One mission in the game involves the three House attacking each other on a Guild heighliner. The Guild forces in the game can also deploy a unit called the Maker, an infantry unit somewhat resembling both a Navigator and a small sandworm, armed with an electrical weapon. Later in the game, the Spacing Guild attempts to seize control of the universe by building an "Emperor Worm".
Талдау
Джон С. Смит "Дюнаның ғылымы" (2008) еңбегіндегі "Навигаторлар және Ғарыш гильдиясы" атты мақаласында Гильдия тұжырымдамасын талдайды.