Кіріспе

Агрессивті сыртқы саясат түріндегі патриотизм

Жангоизм – бұл елдің өзінің ұлттық мүдделерін қорғау үшін қауіп-қорқытулар немесе күш қолдануды жақтауы сияқты, агрессивті және белсенді сыртқы саясат түріндегі ұлтшылдық. Көбінесе, жангоизм – өз елін басқалардан жоғары санаудағы шектен тыс көзқарас – ұлтшылдықтың бір экстремалды түрі (мысалы, шовинизм және ультраұлттық).

Этимология

Г. В. Хант әншісінің әнінің хоры, Г. Х. Макдермот әншінің танымал етуімен, 1877–78 жылғы орыс-түрік соғысы кезінде британдық пабтар мен концерт залдарында кеңінен орындалған – осыдан аталған термин пайда болды. Әннің мәтінінде мына хор кездеседі: Константинопольді жаулау Ресейдің ұзақ жылдардан бергі стратегиялық мақсаты болды, себебі ол Қара теңіздегі Ресей әскери-теңіз күштеріне Босфор және Дарданелл (Түрік жолдары деп белгілі) арқылы Жерорта теңізіне еркін қол жеткізуге мүмкіндік берер еді; керісінше, британдықтар өздерінің Үндістанға қатынасын қорғау үшін ресейліктердің жолын кесуге ниеттенді. Аталған ән жазылып, орындалған кезде, орыстар Сан-Стефано шарты арқасында мақсатына жақындады; бірақ, британдықтар дипломатиялық қысым мен соғыс қаупі арқылы орыстарды кері тартуға қол жеткізді. "Джингоның атымен" фразасы "Иисус атымен" сөзінің орнына қолданылған, жазбаларда сирек кездесетін, сәл өңделген ант еді. "Джингоизм" терминін белгілі британдық радикал Джордж Холиоак 1878 жылғы 13 наурыздағы Daily News газетіне жазған хатында саяси атау ретінде алғаш қолданды.

Мысалдар

1880 жылдары Социал-демократиялық федерацияның басшысы Генри Хайндман интернационализмге қарсы шығып, национализм мен антисемитизммен ұластырылған социализмнің бір түрін жақтады, тіпті социалист Элеонора Марксқа антисемиттік сөздермен шабуыл жасады, оның "мұрны мен аузында Карл Маркстің еврейлік ерекшеліктері мұра болып қалғанын" айтты. Социалистік лиганы құрған топтан бөлініп шыққан кезде Элеонора Маркс Хайндман мен оның жақтастары туралы "Джинго партиясы" деп poleмикалық мақалалар жазды. Британдық артиллерия генерал-майоры Томас Блэнд Стрейндж, Канада армиясын құрушылардың бірі және 1885 жылғы Солтүстік-Батыс көтерілісінде дивизия командирі болған эксцентрикалық және шаршағыш сарбаз, "Джинго Стрейндж" деген лақап атын алды және 1893 жылы шыққан өмірбаянына "Джинго-оқшының мерейтойы" деп ат қойды. АҚШ баспасөзінде бұл терминнің алғашқы қолданылуы 1893 жылы Гавайиді аннексиялау туралы ұсынысқа байланысты болды, онда шетелдік тұрғындар, көбінесе американдықтар, төңкеріс жасап, Гавайидегі АҚШ өкілінің көмегімен конституциялық монархияны құлатты және республика жариялады. Республикалық президент Бенджамин Харрисон және АҚШ Сенатындағы республикашылдар аннексияны қолдағандары үшін демократиялық баспасөз тарапынан жингвизммен айыпталды. Теодор Рузвельт жингвизммен жиі айыпталды. 1895 жылғы 23 қазандағы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақаласында Рузвельт: "Джингоизм туралы көп әңгіме болып жатыр. Егер 'джингоизм' дегеніміз американдықтардың шешімділікпен және салауаттылықпен өз құқықтарына шетелдік державалар тарапынан құрмет көрсетілуін талап ететін саясат болса, онда біз 'джинголар'быз" деді. Джордж Оруэлл "Каталонияға салтанат" кітабында саяси журналистердің тактикасын сынап, соғысқа ұшақтарды енгізуді қалап, сонда "денесінде оқ тесігі бар джингоны" көруге ниеттенді. Гитлерге жасалған бағыну саясаты неміс агрессиясына қарсы тұрғанда мұндай джингвизмдік көзқарастардың жоғалуына сатиралық сілтемелер жасады. Э. Х. Шепардтың "Ескі клиент" атты карикатурасы 1938 жылғы 28 наурызда "Панч" журналында жарияланды. Жазбалар дүкенінде Джон Булл пластинка сатушыға (Премьер-министр Невилл Чемберленге): "Менің жауыздыққа баруды қаламаған әнім бар ма деп ойлаймын, бірақ егер біз бірдеңе істейтін болсақ, бірдеңе істейтін болсақ, бірдеңе істейтін болсақ, бізде де ақша бар ма?" деп сұрайды. Қабырғада Лорд Солсберидің портреті ілулі тұр. Солтүстік Кореяның риторикасы джингвизмдік деп сипатталды.