Кіріспе

Американдық редакциялық карикатурист Уильям Генри Моулдин (William Henry Mauldin; 29 қазан 1921 – 22 қаңтар 2003) – екі рет Пулитцер жүлдесіне ие болған американдық редакциялық карикатурист. Ол ең әйгілісі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық солдаттарды бейнелеген карикатуралары, олар Вилли және Джо есімді екі шаршаған, киім-кешегі жыртылған, пехота әскерлерінің архетипік бейнесі болды. Бұл екі солдат өрістегі қызметтің қиындықтары мен қауіп-қатерлерін табандылықпен көтерді. Оның карикатуралары Еуропаның барлық аймандарындағы солдаттардың және АҚШ-тағы азаматтардың арасында кең танымал болды. Дегенмен, оның екінші Пулитцер жүлдесі 1958 жылы жарық көрген карикатурасы үшін берілді, ал оның ең танымал туындысы Кеннедиге жасалған қастандықтың салдарынан жарық көрді.

Ерте өмір

Моулдин Нью-Мексико штатының Маунтин-Парк қаласында әскери қызмет ететін отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Сидни Альберт Моулдин (туғанда Бисселл аты болған, бірақ жетім қалғаннан кейін асырап алынған) Бірінші дүниежүзілік соғыста артиллерист болып қызмет еткен. Биллдің әкесінің асырап алуы арқылы туған әжесі, Биллтің құрметіне аталған, Апачи соғыстарында азаматтық барлаушы болған. Ата-анасы ажырасқаннан кейін Билл мен ағасы Сидни 1937 жылы Аризона штатының Финикс қаласына көшіп, Финикс Юнион орта мектебінде оқыды. Дәл сол жерде ол PUHS журналында редакциялық журналист ретінде жұмыс істеуге кірісті. Билл өз сыныбымен бірге бітірмеді (кейіннен 1945 жылы диплом алды). 1943 жылдың шілдесінде Моулдиннің карикатуралық жұмысы жалғасты. Моулдин 45-ші жұмыс тобының баспасөз корпусының сержанты ретінде Сицилияға шабуылда және кейіннен Италия кампаниясында бөліммен бірге қонды. Моулдин "Stars and Stripes" американдық әскери газетінде, сондай-ақ 45-ші дивизияның жаңалықтарында жұмыс істеді, 1944 жылдың ақпанында ресми түрде "Stars and Stripes" газетіне ауыстырылды. Оның карикатураларын Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропаның барлық аймарындағы әскерилер көрді, сонымен қатар Америка Құрама Штаттарында да жарияланды. Соғыс басқармасы олардың таралуын қолдады, себебі олар құрлықтағы күштерді жариялауға ғана емес, соғыстың қатал жағын көрсетуге де көмектесті, бұл жеңіске оңай жете алмайтынын көрсетуге септігін тигізді. Еуропада болған кезде Моулдин әріптес карикатурашы Грегор Дунканмен достық қарым-қатынас орнатты және оны бір уақытқа сүйемелдеуге тағайындалды. (Дункан 1944 жылдың мамыр айында Анциода қаза тапты.) Моулдиннің де қарсыластары болды. Оның суреттері – әскердің жылтырауы мен сұрақсыз бұйрықтарға бағынуын пародизациялағандықтан – кейбір офицерлерді ренжітті. Моулдиннің карикатурасы үшінші армия командирі генерал Джордж Паттонның барлық сарбаздар әрқашан таза қырқылуы керек деген жарлығын күлкіге айналдырғаннан кейін – тіпті ұрыс кезінде де – Паттон Моулдинді "ұлттық емес анархист" деп атады және "оның есегін түрмеге тастау" және "Stars and Stripes" газетін оның басқаруынан тыйым салумен қорқытты. Паттонның жоғары лауазымды офицері генерал Дуайт Эйзенхауэр Паттонға Моулдинге араласпауды бұйырды; ол карикатуралар сарбаздарға өздерінің наразылықтарын білдіруге мүмкіндік береді деп ойлады. "Stars and Stripes" – бұл сарбаздардың газеті, – деді ол, – біз оған араласпаймыз". 1989 жылғы сұхбатында Моулдин: "Мен әрқашан Паттонға қызығушылық таныттым. Әрине, ол ақымақ еді, есінен шығып кеткен. Ол өзін қараңғы дәуірде өмір сүріп жатырмын деп ойлады. Ол үшін сарбаздар шаруалар еді. Мен оның осы көзқарасын ұнатпадым, бірақ оның теорияларына және оның әскерін орлардан шығару үшін қолданған әдістеріне құрмет көрсеттім". Моулдиннің карикатуралары оны қарапайым сарбаздардың батыры етті. Әскерилер оған соғыстың ауыр сынақтарын жеңуге көмектескенін жиі айтады. 1943 жылдың қыркүйегінде Монте-Кассино маңындағы машиналық оқтарға барған кезде неміс минометінен иығына жараланған кезде оның әскердегі беделі арта түсті. Оның тұңғыш азаматтық жинағы "Алдыңғы шепте" (Up Front), соғыс туралы ойларымен араластырылған карикатуралар жинағы, 1945 жылы бестселлерлер тізіміне енді. Соғыс аяқталғаннан кейін Вилли кейіпіндегі суреті 1945 жылдың 18 маусымындағы "Time" журналының мұқабасында жарияланды. Моулдин 1961 жылдың 21 шілдесіндегі санының мұқабасында да болды. Соғыстан кейін Моулдин саяси карикатуралар салуға көшті, ол Америка Азаматтық Бостандықтар Одағы сияқты ұйымдармен байланысты жалпы азаматтық бостандық көзқарасын білдірді. Бұл карикатураларды газет редакторлары жақсы қабылдамады, олар саяси емес карикатураларды күткен. Моулдиннің Вилли мен Джоны азаматтық өмірге көшіруге тырысуы да сәтсіз аяқталды, бұл туралы оның 1947 жылғы "Үйге оралу" (Back Home) атты мемуарларында жазылған. 1951 жылы ол Джон Хьюстонның "Құрметтің қызыл белгісі" (The Red Badge of Courage) фильмінде және Фред Зиннеманның "Тереза" (Teresa) фильмінде Ауди Мерфимен бірге ойнады. 1956 жылы Нью-Йорктің 28-ші округінен АҚШ Конгресіне демократ ретінде үміткер болды. Ол Конгресске үміткерлігі туралы былай деді: "Мен толыққанды қатысып, жеті-сегіз ай бойы үгіт-насихат жүргіздім. Мен өзімді осы ауылдық округтерде шарлап жүрдім және менің өзімнің тарихым сол жерде қиындық тудырды. Фермер өзінің әріптесін көредерде таниды. Сондықтан мен олардың проблемалары туралы сөйлескенде өте адал үміткер болдым, бірақ олар маған сыртқы саясат немесе ұлттық саясат туралы сұрақтар қойғанда, мен сол жердегі негізгі ағымнан өте сол жақта болдым. Мен бұрынғы демократ Трумэнмін, мен сол жаққа ...". 1959 жылы Моулдин "Сент-Луис Пост Диспатч" газетінде жұмыс істеген кезде екінші Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, оның карикатурасында кеңес жазушысы Борис Пастернак түрмеде отырғанда, басқа тұтқыннан: "Мен әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алдым. Сенің қылмысың не болды?" – деп сұрайды. 1965 жылдың 7 ақпанында, өзінің ұлына барып, Оңтүстік Вьетнамдағы Кэмп Холлоуэйде АҚШ армиясында қызмет ететін болғанда, Моулдин Вьетконгтың Кэмп Холлоуэйге жасаған шабуылына куә болды. 1969 жылы Моулдинді Ұлттық қауіпсіздік кеңесі жылдық жол қауіпсіздігі туралы буклетін салуға шақырды. Бұл буклеттер авторлық құқықсыз үнемі шығарылып тұратын, бірақ осы нұсқада кеңес Моулдиннің карикатуралары авторлық құқықпен қорғалғандығын атап өтті, ал буклеттің қалған бөлігі қорғалмаған. 1985 жылы Моулдин Уолтер Кронкет журналистикадағы үздік жетістіктері үшін сыйлықты жеңіп алды. Моулдин 1991 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін "Sun Times" газетінде жұмыс істеді. Ол 1991 жылдың 19 мамырында Сент-Луис Даңқ залына енгізілді. 2001 жылдың 19 қыркүйегінде Армияның бас сержанты Джек Л. Тиллей Моулдинге Армия Бас штабының генерал Эрик К. Шинсекиден жеке хатты және Армияның басқа да жоғары лауазымды офицерлері мен тележурналистер Уолтер Кронкет және Том Брокау, актер Том Хэнкс сияқты бірнеше танымал тұлғалардан алынған жазбалары бар кітапты табыс етті. Тиллей сонымен қатар Моулдинді құрметті сержант рангіне көтерді.

Өлім және мұра

Ол 2003 жылғы 22 қаңтарда Альцгеймер ауруынан және батпадағы қайнаған судан күйіп алған жарақаттарының асқынуынан қайтыс болды. 2003 жылғы 29 қаңтарда Арлингтон ұлттық зиратында жерленді. Үш рет үйленген, жеті баласы қалды. (Оның қызы Кая 2001 жылы Ходжкин емес лимфомадан көз жұмды.) 2000 жылғы маусым айында Маулдин Оклахома әскери даңқ залына енгізілді. 2005 жылы Майкл Вэнс Маулдинді Полс-Вэллидегі Оклахома карикатурашыларының даңқ залына қосты. Вэнс құрған Оклахома карикатурашыларының жинағы Ойыншықтар және әрекеттік фигуралар мұражайында орналасқан.

Мұражай қоры

Оклахома штатының Оклахома қаласында орналасқан 45-ші жаяу әскер дивизиясы мұражайында Маулдиннің көптеген карикатуралары сақталған. Прицкер әскери мұражайы мен кітапханасында да Маулдиннің көптеген карикатуралары бар.

Анар

1969 жылдан 1998 жылға дейін карикатурашы Чарльз М. Шульц (Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагері) Ардагерлер күнінде өзінің "Peanuts" комиксінде Билл Моулдинге тұрақты түрде құрмет көрсетті. Комиксте Снупи, әскери ардагер киімін киіп, жыл сайын Моулдиннің үйіне барып, "бірнеше шәрбат ішіп, соғыс оқиғаларын айтатын" еді. Комикс аяқталған кезде Шульц Снупидің 17 сапарын бейнелеген. "Peanuts" 1976 жылы Рози-ревитерге, ал 1997 және 1999 жылдары Эрни Пайлға да құрмет көрсетті.