Кіріспе
16 ғасырдағы индуист мистикалық ақыны, Кришна құдайының ізбасары және қасиетті әулиесі Мирабай, немесе көбінесе Мира деп танылатын, 16 ғасырдағы индуист мистикалық ақын және Кришнаның ізбасары болған. Ол, әсіресе Солтүстік Үндістан индуист дәстүрінде белгілі Бхакти әулиесі. Ол Бхактамал кітабында еске алынады, бұл оның шамамен 1600 жылға қарай Бхакти қозғалысында кеңінен танылған және құрметтелген тұлға болғанын көрсетеді. Мирабай туралы көптеген аңыздарда оның әлеуметтік және отбасылық нормаларды дерсіздікпен елемегені, Кришнаға деген шексіз адалдығы, Кришнаны күйеуі ретінде қарауы және діни сенімі үшін туыстарының қуғынға ұшырауы айтылады. Үнді дәстүрінде Кришнаны құрметтеп жырланған миллиондаған діни гимндер Мирабайға жатқызылады, бірақ ғалымдар олардың тек бірнеше жүзін ғана шынайы деп санайды, ал ең ерте жазбалар бойынша, екі гимннен басқасы 18 ғасырда жазылған. Мирабайға деген құрметтің нәтижесінде оған тағылған көптеген өлеңдер кейінірек оның жанкүйерлері тарапынан жазылған болуы мүмкін. Бұл гимндер бхаджанның бір түрі және бүкіл Үндістанда кеңінен танымал. Читтор бекінісі сияқты кейбір индуист ғибадатханалары Мирабайдың естелігіне арналған.
the Indian weightlifter
Meera, better known as Mirabai, and venerated as Sant Meerabai, was a 16th century Hindu mystic poet and devotee of Krishna. She is a celebrated Bhakti saint, particularly in the North Indian Hindu tradition. She is mentioned in Bhaktamal, confirming that she was widely known and a cherished figure in the Bhakti movement by about 1600. Most legends about Mirabai mention her fearless disregard for social and family conventions, her devotion to Krishna, her treatment of Krishna as her husband, and her persecution by her in laws for her religious devotion. Millions of devotional hymns in passionate praise of Krishna are attributed to Meerabai in the Indian tradition, but just a few hundred are believed to be authentic by scholars, and the earliest written records suggest that except for two hymns, most were first written down in the 18th century. Many poems attributed to Meera were likely composed later by others who admired Meera. These hymns are a type of bhajan, and are very famous across India. Some Hindu temples, such as Chittor Fort, are dedicated to Mirabai's memory.
Өмірбаян
Мира туралы негізгі деректер жоқ, ал ғалымдар Мираның өмірбаянын оны еске алатын екінші дәрежелі әдебиеттерден анықтауға тырысты. Мирабай Кудкиде (қазіргі Раджастханның Беавар ауданы) Ратхор Раджпут әулетінде дүниеге келді және балалық шағын Мертада өткізді. Ол Ратан Сингхтің қызы және Мертаның Рао Дудаджидің немере қызы болды. 1516 жылы Мира Мевардың тәж мұрагері Бходж Раджға еріксіз үйленді. Оның күйеуі 1518 жылы Дели сұлтандығымен жүрген соғыста жараланды және 1521 жылы жарақатынан көз жұмды. Оның әкесі де, қайын атасы да (Рана Санга) Бабурдың, алғашқы Моғол императорына қарсы Ханва шайқасында жеңілгеннен кейін бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Тағы бір аңыз бойынша, үшінші Моғол императоры Акбар, Тансенмен бірге Мираны көруге келіп, оған жеміс-жидектей інжу-маржан алқасын сыйлады. Ғалымдар бұл оқиғаның болғанына күмән келтіреді, себебі Тансен Мираның өлімінен кейін 15 жыл өткен соң, 1562 жылы ғана Акбардың сарайына қосылды. Бұл мәліметтердің бәрі 17 ғасырдан бастап, Мираның қайтыс болғаннан кейін 150 жыл ішінде жазылған. Олардың ешқайсысы Мираның балалық шағы, Бходж Раджға үйлену жағдайы туралы немесе оны қуғындағандардың оның туыстары немесе Раджпут әулетінің мүшелері болғаны туралы ештеңе айтпайды. Нэнси Мартин Кершоудың айтуынша, Мира сынға алынып, қуғынға ұшыраған жағдайда, діни немесе әлеуметтік нормалар себепкер болмауы мүмкін, ал себеп саяси хаос және Раджпут патшалығы мен Моғол империясы арасындағы әскери қақтығыстар болған болуы керек. Басқа да әңгімелерде Мира Бай Мевар патшалығын тастап, қажылыққа кеткені айтылады. Өмірінің соңғы жылдары Мира Дваркада немесе Вриндаванда тұрды, онда аңыз бойынша ол 1547 жылы Кришнаның бейнесіне сіңіп, керемет түрде жоғалып кетті.
Сикх әдебиеті
1604 жылы "Ади Грант" жинақталғанда, мәтіннің бір көшірмесі Бхай Банно деген сикхке берілді. Гуру Аржан оған оны байланыстыру үшін Лахорға баруды бұйырды. Осы іс барысында ол Мирабайдың шығармаларын да қамтитын кодекс көшірмесін жасады. Сикх гурулары бұл рұқсатсыз қосымшаларды қабылдамады және оларды кітаптың стандартталған басылымына енгізбеді. Гуру Гобинд Сингхке жатқызылатын және 1693 жылы аяқталған "Прем Амбод Поти" Сикхизм үшін маңызды он алты тарихи бакти қасиеттілерінің бірі ретінде Мирабай өлеңдерін қамтиды.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Мираның "Мистикалық әндері" және "Мирабайдың құлшылық өлеңдері" атты ағылшын тіліндегі аудармаларын А. Ж. Алстон және В. К. Субраманян жазды. Мираның кейбір бхаджандары Роберт Блай мен Джейн Хиршфилд тарапынан "Мирабай: Көңіл көтеріңкі өлеңдер" деп ағылшын тіліне аударылды. Шеллинг пен Ландес Леви АҚШ-та антологиялар жариялады. Снелл өзінің "Хинди классикалық дәстүрі" жинағында параллель аудармалар ұсынды. Сетхи Мираның Равидаспен байланысқа келгеннен кейін жазды деп есептелетін өлеңдерін іріктеді.
Танымал мәдениет
Композитор Джон Харбисон Мирабай әндері үшін Блайдың аудармаларын бейімдеді. 1997 жылы Киран Нагаркардың "Күкіш" романында ол орталық кейіпкерлердің бірі болып бейнеленеді. 2002 жылы үнді кинорежиссері Анжали Панджаби Мира туралы "Мен оның жайлы білетін бірнеше нәрсе" деген деректі фильм шығарды. 2009 жылы Мира Байдың өмірі "Мира – Ұйқысыз махаббат" музыкалық әңгімесі ретінде бейнеленді, бұл альбом оған жатқызылатын белгілі бхаджандардың түпнұсқалық шығармаларына негізделген. Бангладештік музыкант Джеймс оған "Мирабай" әнін арнады. Мертадағы Мира Махал – Мирабайдың өмірін мүсіндер, суреттер, көрмелер және көлеңкелі бақша арқылы баяндайтын мұражай.