Кіріспе
Американдық дін қызметкері, педагог және белсенді Джеймс Моррис Лоусон (ағылш. James Morris Lawson Jr.) (1928 жылдың 22 қыркүйегінде туған) – американдық белсенді және университет профессоры. Ол Азаматтық құқықтар қозғалысында зорлықсыздық тактикасы мен теориясының жетекшісі болды. 1960 жылдары ол Нэшвилл студенттік қозғалысына және Студенттік зорлықсыз үйлестіру комитетіне насаятшылық жасады. 1960 жылы азаматтық құқықтар үшін күрескендігі үшін Вандербильт университетінен қуылды, кейін Лос-Анджелесте 25 жыл бойы пастор болып қызмет етті.
James Morris Lawson Jr. (born September 22, 1928) is an American activist and university professor. He was a leading theoretician and tactician of nonviolence within the Civil Rights Movement. During the 1960s, he served as a mentor to the Nashville Student Movement and the Student Nonviolent Coordinating Committee. He was expelled from Vanderbilt University for his civil rights activism in 1960, and later served as a pastor in Los Angeles for 25 years.
Ерте өмір және білім
Лоусон 1928 жылдың 22 қыркүйегінде Пенсильвания штатының Юнионтаун қаласында Филан Мэй Ковер мен Джеймс Моррис Лоусон ағаның отбасында дүниеге келді. Ол тоғыз баланың алтыншысы еді. Ол Огайо штатының Массиллон қаласында өсті. Лоусонның әкесі де, атасы да методист шіркеуінің пасторлары болған. 1947 жылы мектептің соңғы курсында оқып жүргенде Лоусон діни қызметке лицензия алды. Ол Огайо штатының Берея қаласындағы Болдуин Уоллес колледжінде бірінші курсқа түскен кезде әлеуметтануды оқыды. АҚШ армиясына шақырылғанда қызмет етуден бас тартқаны үшін ол әскерге шақырудан жалтарғандықтан айыпталды және екі жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 13 ай түрмеде отырды, содан кейін колледжге қайта оралып, бітіру дәрежесін алды. Ол А. Дж. Муст басқаратын Fellowship of Reconciliation (FOR) және FOR-мен байланысты Racial Equality Congress (CORE) ұйымдарына қосылды. FOR және CORE екеуі де расизмге қарсы зорлық-зомбылықсыз қарсылықты жақтады. 1956 жылы Америка Құрама Штаттарына оралып, Огайодағы Оберлин колледжінің теология факультетіне түсті. Оберлиндегі профессорларының бірі оны Мартин Лютер Кингпен таныстырды, ол да Гандидің зорлық-зомбылықсыз қарсылық принциптерін қабылдаған еді. 1957 жылы Кинг Лоусонды оңтүстікке көшіруге шақырды, "Бізде сен сияқты адам жоқ" деді. Ол Нэшвиллге көшіп, Вандербильт университетінде оқыды және зорлық-зомбылықсыз наразылық техникасын үйретуді бастады. Лоусон 1956-1957 жылдары Оберлин колледжінде оқыды және бір жылдан кейін Дороти Вудқа үйленді, үш ұлы болды. Ол Вандербильтте 1958 жылдан 1960 жылға дейін оқыды. Лоусон 1960 жылдың наурыз айында азаматтық құқықтарды қорғағандары үшін Вандербильттен шығарылды, бірақ сол жылы Бостон университетінен S.T.B. дәрежесін алды. Нэшвиллде ол Азаматтық құқық қозғалысының болашақ көшбасшыларын оқытты, олардың арасында Дайан Нэш, Джеймс Бевел, Бернард Лафайетт, Марион Барри және Джон Льюис болды. 1959 және 1960 жылдары олар және басқа да Лоусонмен бірге оқытылған белсенділер Нэшвиллдің орталық дүкендеріндегі сегрегацияға қарсы тұру үшін отырыс акцияларын ұйымдастырды. 1960 жылдың ақпанында Солтүстік Каролина штатының Гринсборо қаласындағы Вулуорт дүкендерінде студенттердің түскі ас кезінде отыруынан кейін Лоусон және тағы бірнеше адам тұтқындалды. Олардың әрекеттері кейбір түскі ас орындарында сегрегацияны жоюға әкелді. Джеймс Геддис Штальман, "Нэшвилл баннер" газетінің баспашысы, университет сенім кеңесінің мүшесі, оны шығаруға себеп болған бұрмаланған мақалалар жариялады. Қатты қысымға ұшыраған канцлер Харви Бранскомб бұл шешімді күшіне енгізді. Бранскомб кейіннен бұл іс-әрекетін қайта қарады, Лоусонның бітіруіне дейін мәселені үш айға кейінге қалдыру үшін комитетке жібермегеніне өкінді. 2006 жылғы түлектер салтанатында Вандербильт Лоусонға жасаған әрекеті үшін кешірім сұрады. Лоусон 2006 жылдан 2009 жылға дейін Вандербильтте ерекше профессор ретінде сабақ берді. Ол 2013 жылы өзінің құжаттарын сыйға тартты. Лоусонның студенттері Ашық театр қозғалысында, еркіндік саяхаттарында, Вашингтонға наурыз, еркіндік жазында, Миссисипидің еркіндік демократиялық партиясында, Бірмингемдегі балалар крест жорығында, 1965 жылғы Сельма дауыс беру құқығы қозғалысында, Чикаго еркіндік қозғалысында және Вьетнам соғысына қарсы қозғалыста жетекші рөл атқарды. 1962 жылы Лоусон Кинг пен Бевелді кездесуге шақырды, нәтижесінде екеуі тең дәрежеде бірге жұмыс істеуге келісті. Кейін Бевел SCLC-нің тікелей іс-қимыл директоры және зорлық-зомбылықсыз білім беру директоры болып тағайындалды. 1961 жылы Лоусон "Азаттық жорықшылары" стратегиясын әзірлеуге көмектесті. Лоусон студенттерді жұмысты жалғастыру үшін Алабамадан "Азаттық саяхаттарының" екінші толқынын жоспарлауға шақырды және Лоусон топқа қосылды. Олар Джексонға аман-есен жетті, бірақ "ақ адамдар ғана" күту бөлмесіне кіргенде, оларды тұтқындады. NAACP кепілдікке төлеуді ұсынды, бірақ Лоусон және басқалар кепілдікке бас тартты және сотқа күтті. Сотталушы 27 адамды кінәлі деп тауып, оларды түрмеде қалдырды. Лоусон мен "Азаттық жолақтары" Бас прокурор Роберт Кеннедимен кездесті, ал 1961 жылдың қыркүйегінде президент Джон Кеннеди жолаушыларға кез-келген жерде отыруға рұқсат берді. 1962 жылы Лоусон Теннеси штатының Мемфис қаласындағы Centenary Methodist Church шіркеуінің пасторы болды. 1968 жылы қара нәсілді санитария қызметкерлері жалақыны көтеру және кәсіподақты тану үшін Мемфис санитария ереуілін бастаған кезде, олардың екі қызметкері кездейсоқ қырылып қалғаннан кейін, Лоусон олардың ереуіл комитетінің төрағасы болды. Ол Equality Movement Committee (COME) ұйымын құрды. Лоусон Мемфисте сөйлеу үшін Кингті шақырды. Ол 2010/11 оқу жылында Калифорния штатының Солтүстік Ридж университетінде (CSUN) азаматтық диалог және әлеуметтік өзгерістер бастамасын қонақ оқытушы ретінде жетекшілік етті, онда ол әлі де қонақ ғалым ретінде қызмет етеді. Бұл бастама CSUN-ның белсенділік және әртүрлілік тарихына негізделген, бірақ білім беруді қоршаған ағымдағы бюджеттік және саяси күрестерге назар аударды. Лоусон кампусқа перспектива, білім және стратегиялық ойлау әкелуге көмектесті. 2013 және 2014 жылдары Нэшвиллде Лоусонның жетекшілігімен азаматтық қарсылыққа арналған сегіз күндік бағдарламаны өткізді. Лоусон, Кент Вонг, Келли Литл Эрнандес және Ана Луз Гонсалес оқытқан сабақтар UCLA студенттерін Лоусон үйрететін зорлық-зомбылықсыздық пен әлеуметтік өзгерістер принциптеріне арналған "Зорлық-зомбылықсыздық және әлеуметтік қозғалыстар" кітабын жариялауға шабыландырды.
Құрметтер
2004 жылы ол Мәсіх қауымының Халықаралық бейбітшілік сыйлығын алды. 2021 жылдың 10 желтоқсанында UCLA MacArthur Park маңындағы UCLA Еңбек орталығы ғимаратын жұмысшылардың құқықтарын жақсарту және еңбекшілердің әл-ауқатын арттыруға арналған ұзақ жылғы қызметінің құрметіне UCLA James M. Lawson, Jr. Еңбек орталығы деп атауын жариялады. 2023 жылдың 28 шілдесінде Теннесси штатының Нэшвилл қаласында Джеймс Лоусон атындағы орта мектеп ашылды. 2024 жылы Холман Біріккен методистік шіркеуінің жанындағы Адамс бульварының бір бөлігі оның құрметіне қайта аталды.
Медиада
Лоусон 2013 жылғы "Батлер" фильмінде актер Джесси Уильямс бейнелеген. Фильм 1950-1960 жылдардағы азаматтық құқықтар үшін күресте Лоусонның өткізген оқулары мен дайындықтарын көрсетеді. Лоусон Майкл К. Хонидің "Махаббат пен ынтымақ: Rev. Джеймс Лоусон және жұмысшылар құқықтары үшін күресте зорлықсыздық" атты деректі фильмінің басты кейіпкері болды. Бұл фильм Лоусонның еңбек құқықтары мен азаматтық құқықтар қозғалысына қосқан үлесімен таныстырады.