Кіріспе

Натан Цукерман – жазушы Филипп Рот жасаған ойдан шығарылған кейіпкер. Рот оны көптеген романдарының басты кейіпкері және повествоваторы ретінде, жазушының өзінің бір бейнесі ретінде пайдаланады.

Кейіпкер

Рот алғаш рет 1974 жылғы «Менің адам ретінде өмірім» романында Натан Цукерман есімді кейіпкерді жасады, онда ол тағы бір ойдан туған Рот кейіпкері, жазушы Питер Тарнополдың «өнімі» болып табылады (осылайша Цукерман бастапқы нұсқасында «екінші эго» болады). Кейіпкерлер арасында қарама-қайшылықтар (туылған күні, өсіп-өнген ортасы және жеке өмірі) бар, сондықтан көптері бұл ерте нұсқа деп санайды, ал кейінгі романдар айналасындағы Цукерман емес. Кейінгі кітаптарында Рот Цукерманды басты кейіпкер ретінде пайдаланады, 1979 жылғы «Көк көшпенді» романымен басталады, онда ол оқшауланған автор Э. И. Лоноффтың даналығын іздеу үшін саяхатқа шыққан жазушы шәкірті. «Цукерманның шегінен шығуы» (1981) романында ол қалыптасқан романист болып, оның әзіл-қалжыңға толы романы «Карновскийден» туған салдармен күресуге мәжбүр. Роман үлкен сәттілікке жетсе де, Цукерманға оқырмандар мен оның отбасынан күтілмеген назар туды, олар оның туындыларындағы бейнелеуге қарсы болды. «Exit Ghost» (2007) – Цукерман сериясының тоғызыншы кітабы және Цукерманның соңғы романы. Кітап Цукерманның қарт жасындағы өмірін, Беркширде ұзақ уақыт оқшауланғаннан кейін Нью-Йоркке оралуын көрсетеді.

Талдау

Цукерменнің романшы ретінде өмірін (Карновский романымен оның «Портнойдың шағымдарына» сіңірілген туындысы ретінде) және өзінің өмірімен салыстыру арқылы Рот автор мен оның туындысы арасындағы қарым-қатынасқа деген қызығушылығын білдірді. Рот мұндай метафикциялық мәселелерді 1980-ші жылдары жарық көрген романдар сериясында, ең радикалды түрде «Контрлайф» және «Операция Шайлок» романдарында одан да терең зерттеді. Бірақ 1990 жылдардың ортасына қарай Рот өзіне қатысты сілтемелерді азайтты. Ол Цукерманды тарихи романдар трилогиясында куәгер және баяндаушы ретінде қайта енгізді: «Америка пасторалы» (1997), «Мен коммунистке үйлендім» (1998) және «Адамның дағы» (2000), оқиғасы 1960-шы жылдардан 1990-шы жылдарға дейінгі кезеңде өрбиді. Британдық үнді жазушысы Салман Рушди Цукерманды өзінің «Аяғы астындағы жер» (1999) романында кейіпкер ретінде пайдаланды, онда балама әлемде әдеби өзінің көшірмелері (және олардың романдары) шындыққа айналады.

Портреттер

Натан Цукерман рөлін сомдаған актерлерге Марк Линн Бейкер ("Аспақ рух" телеспектаклінің 1984 жылғы бейімделуінде), Гэри Синис ("Адамдық дақ" фильмінің 2003 жылғы экрандалуында) және Дэвид Стратерн ("Американдық пасторал" фильмінің 2016 жылғы экрандалуында) жатады.