Кіріспе
Бұршақ тұқымдасының бір туысы – Пахиризус (Pachyrhizus) – бұршақ тұқымдасына (Fabaceae) жататын гүлді өсімдіктер туысы. Оған тропикалық және субтропикалық Америкада, Солтүстік Мексикадан Солтүстік-Батыс Аргентинаға дейінгі аймақта өсетін бес түрлі шөп және жартылай бұталар кіреді. Көбінесе олар орман шеттерінде, бұталы және ашық шөптесін жерлерде, маусымдық құрғақ тропикалық орман мен бұталардың ішінде өседі. Піскен тұқымдарында ротенон көп мөлшерде болады, ол инсектицид және пестицид ретінде қолданылады. Жикаманың қалған бөлігі өте улы. Жикама Жаңа әлемнен келген; «жикама» аталымы Орталық/Оңтүстік Америкада қолданылады. Бүгінде Pachyrhizus erosus Азияның көптеген елдерінде өсіріледі. Қытайда оның тамыры «суық картоп», Малайзияда – «сенгкуанг», Индонезияда – «бенгкоанг», Филиппинде – «сингкамас», ал Тайландта – «манкью» деп аталады. Оны шикі күйінде жейді және қуырылған тағамдарға қосады.
the extinct fish
Pachyrhizus is a genus of flowering plants in the legume family, Fabaceae. It includes five or species of herbs and subshrubs native to the tropical and subtropical Americas, ranging from northern Mexico to northwestern Argentina. Typical habitat is seasonally dry tropical forest and thicket, often at forest margins, in scrub vegetation, and in open grassy areas. The mature seeds contain high levels of rotenone, a chemical used as an insecticide and pesticide. The remainder of the jícama plant is very poisonous. Jícama comes from the New World; the name jícama is used in Central / South America. Today, pachyrhizus erosus is grown throughout Asia. In China, the root is known as cold potato; in Malaysia, sengkuang; in Indonesia, bengkoang; in the Philippines, singkamas; in Thailand, mankew. It is eaten raw and used in stir fried dishes.
Pachyrhizus tuberosus (қаңқа тұқымы)
Goiteño, nupe, jacatupe немесе Амазонка ям бұршағы (Pachyrhizus tuberosus) – бір жылдық өрме бұтасы, оның оралған, шөп тәрізді сабағы және ағаш тәрізді түбірі болады. Оның ақ және лила түсті гүлдері, 10-20 см ұзындықтағы қабықтары және 32% белок қамтитын бұршақтары бар. Әрбір өсімдікте 15-25 см ұзындықтағы екі немесе одан көп түйнектер болады, олар сулы, тәтті және крахмал мен 9% белокқа бай. Оларды шикі және пісіріп жеуге болады. Жапырақтары (20-24% ақуыз) мен қабықтары да жеуге жарамды. Бұл өсімдік Оңтүстік Американың тропикалық жаңбырлы ормандарындағы қышқыл топырақта жақсы өседі. Оны Амазонка тропикалық орманының жергілікті халықтары өсіреді.
Ахипа
Ахипа, ажипа немесе Анд жамырауы (Pachyrhizus ahipa) қасиеттері мен қолданылуы жағынан джикама мен гойтеньоға өте ұқсас. Джикамадан айырмашылығы, ол жүзімді өсімдік емес және Боливияның ең биік тауларында, теңіз деңгейінен 2000 метрден жоғары биіктікте өседі. Оның тамырлары кішкентай және сопақтау болады. Бұл өсімдік Анд тауларынан тыс жерлерде көп танымал емес, көбінесе жеке тұтынуға немесе жергілікті қажеттерге арнап өсіріледі. 19-шы ғасырда британдық ғалымдар ахипаны Батыс Үндістанға таныстырды, онда бұл аймақтың тұрғындары да оны жақсы көреді. Пахиризустың жоғарыда аталған үш түрі де жиі өсірілетін сорттар болып табылады, ең бастысы – джикама немесе P. erosus, ол АҚШ-та импортталған джикама ретінде кең таралған, ал тағы бір түрі, P. palmatilobus, дәмі жағынан азырақ ұнайды.