Кіріспе

Пиомбино — Италиядағы Ливорно провинциясындағы (Тоскана) шамамен 35 000 тұрғыны бар қала және коммуна. Ол Лигурия теңізі мен Тиррен теңізінің арасындағы шекарада, Эльба аралының қарсы жағында және Маремманың солтүстік бөлігінде орналасқан.

Шолу

Оның ежелгі тарихи орталығы бар, ол этрусктардың порты болған кезеңнен бастау алады, бұл орын Популонияның жанында орналасқан. Орта ғасырларда ол Пиза Республикасының маңызды порты болды. Оның ішкі аймағында үлкен өнеркәсіптік аймақ бар. Оның порты әлі де өте қарбаласты, өнеркәсіп және туризм салаларында қолданылады, Portoferraio (Эльба) және Olbia (Сардиния) қалаларына паром қатынасы бар.

География

Пиомбино коммуналарының көршілес муниципалитеттері – Кампилья Маритима, Фоллоника, Сан-Винченцо және Суверето. Қаланың жеті әкімшілік бөлімшесі (frazioni) бар: Баратти, Колмата, Фиорентина, Ла Сдришиа, Популония, Популония Стационе және Риоторто.

Ерте тарих

Қазіргі Пьомбино аймағында ежелгі заманнан бері адамдар қоныстанған. Этруск дәуірінде аймақтағы басты қала Популония болды, қазір ол Пьомбино коммунасының құрамындағы бөлімше. Пьомбино атауы, көбінесе, Популинодан туындаған, яғни "Кішкентай Популония", грек қарақшылары қалаға шабуыл жасағаннан кейін осы шағын ауылға паналайтын босқындар берген ат (9 ғасыр). Пьомбиноның остготтар билігі тұсында құрылғаны да мүмкін. 1022 жылы аймақта Сан-Джиустиниано монастыры салынды, ол балықшылардың, теңізшілердің және жұмысшылардың қызметін жандандырды. 1115 жылы Пьомбино Пиза Республикасына бағынды, оның екінші маңызды портына айналды: билік "Капитан" аталатын Капитано жүзеге асырды. Пиза мен генуялықтардың арасындағы қақтығыстар кезінде (12-13 ғасырлар) қала бірнеше рет қарақшыларға түсті. 1248 жылы Капитано Уголино Арсопачи каналдарды салдырды.

Пьомбино иелігі

Пиомбино қамалы Пизаның иелігінде қалды, бірақ Геррадо Аппиани Пизаны Миландық Висконтиге өткізгеннен кейін, Пьомбиноны орталық еткен тәуелсіз иелікті құрды, оған Тоскана архипелагының аралдары: Эльба, Пианоза, Монтекристо, Капрая, Горгона және Джильо кірді, және оның әулеті 1634 жылға дейін үзіліспен осы мемлекетті басқарды. 1445 жылы Катерина Аппианиға үйлену арқылы Риналдо Орсини Пьомбино иелігін алды. 1501–1503 жылдары иелік Чезаре Борджияның бақылауына өтті. Козимо I де Медичи Сиенаға қарсы соғыс кезінде Пьомбино иелігін басып алғаннан кейін, 1553 және 1555 жылдары француз-османдық флоты Пьомбиноға шабуыл жасады, бірақ олар кері қайтарылды. 1557 жылы бейбіт келісім шарты Аппианиді Пьомбиноның билеушілері етіп қайта орнатты, бірақ Портоферраио Тоскананың Ұлы Герцогтығына берілді, ал Орбетелло аймағы испандық бақылаудағы Президи мемлекетінің құрамына кірді.

Пьомбино княздігі

1594 жылы Пьомбино иелігі қасиетті Рим императоры Рудольф II Габсбургтың бұйрығымен князьдық мәртебесіне көтерілді, ал Пьомбиноның алғашқы князі Алессандро Аппиани д'Арагона аталды. 1634 жылы бұл атақ Людовизи әулетіне өтті, оның өкілі Николо I 1632 жылы мұрагер Полисена Аппианиға үйленген болатын. 1708 жылы князьдық билікке Бонкомпани әулеті ие болды, князь ретінде Антонио I тағайындалды.

Қоса берілу

1801 жылы Наполеон княздықты жойды, Пиомбино және оның жерлері Этрурия Корольдігіне қосылды; 1809 жылы олар Наполеонның қарындасы Элиза Бачоккиге берілді. Наполеонның соңғы жеңілісінен және Вена конгресінен кейін Пиомбино мемлекеті Тоскана Ұлы Герцогтығына қосылды. 1860 жылы ол біріккен Италия Корольдігінің құрамына енді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кассибильдегі келісім туралы хабарланғаннан кейінгі күндерде Пьомбино итальян қарсыласының алғашқы эпизодтарының біріне айналды. 1943 жылдың 10 қыркүйегінде «Аксе» операциясы барысында капитан-лейтенант Карл Вольф Альбранд басқаратын неміс флотилиясы Пьомбино портына кіруге тырысты, бірақ порт әкімдігі рұқсат бермеді. Олар кіргеннен кейін және жағаға түскеннен кейін неміс күштерінің жауыртқыш мінез-құлқы байқалды және олардың қаланы басып алу ниеті анық болды. Жергілікті халық итальян күштерінен тиянақты әрекет етуді талап етіп, көтеріліспен қорқытты, бірақ жоғары тұрған итальян командирі, генерал Фортунато Перни, керісінше, өз танктеріне бейбіт тұрғындарға оқ атуға бұйрық берді, халықты тарату үшін; Де Векки немістерге қарсы кез келген әрекетті тиым салды. 10 қыркүйекте сағат 21:15-те қала орталығын басып алуды мақсат еткен неміс десант күштері мен итальяндық жағалау батареялары, танктері және азаматтар арасында шайқас басталды. Итальяндық артиллерия жеті Marinefährprahme, «Майнц» және «Мейзе» пеничтерін (тағы бір пенич, «Карин», порт кіреберісінде кеме-тосқауыл ретінде батырылды) және алты Люфтваффе сервистік қайығын (Fl. B.429, Fl. B.538, Fl. C.3046, Fl. C.3099, Fl. C.504 және Fl. C.528) батырып, сондай-ақ TA 9 торпедалық қайығын және «Карбет» және «Капитано Сауро» (бұрынғы итальяндық) бу кемелерін ауыр зақымдады. «Сауро» мен «Карбет» алған зақымдарынан кейін батырылды. Неміс шабуылы тойтарылды; 11 қыркүйектің таңында 120 неміс қаза тауып, шамамен 200-300 адам тұтқынға алынды, олардың 120-сы жараланды. Ұрыс кезінде төрт итальяндық су асты кемелерді қуушы (VAS 208, 214, 219 және 220) батырылды. Итальяндық бөлімшелер таратылғандықтан және жоғары командирлер қаладан қашқандықтан, жаңа халықтық наразылықтар болды; дивизиялық штаб 12 қыркүйекте Пьомбиноны немістерге тапсырды, ал қала басылып алынды. Пьомбино шайқасында күрескен көптеген теңізшілер, сарбаздар мен азаматтар айналасындағы ормандарға шегініп, аймақтағы алғашқы партизандық құралымдарды құрды. Қала тұрғындарының ерлігі үшін қала президенті Карло Азеглио Чампиден әскери ерлік үшін алтын медаль алды.

Негізгі көрікті жерлер

Сант-Антимо соборы (шамамен 1377), августиндер тұрғызған, бастапқыда Киелі Михаилға арналған. Бұл – Пизандық готика стиліндегі құрылыс, Пизаның Пьомбино билігінің естелігі. Ішкі кеңістігінде екі бөлім бар (біреуі 1933 жылы қосылған), онда Андреа Гвардидің құнды туындылары, соның ішінде крещение тағы орналасқан. Фасадтың қарама-қарсы жағында Аппиани әулетінің Ренессанс кезеңіне тән қабірлері бар. Гварди салған монастырь да бар (1470). Ривеллино (Қабырға мұнарасы қақпасы) – қаланың ең ежелгі ескерткіші (1212). Мизерикордия шіркеуі (13 ғасырдың басы). Онда 15 ғасырға тән құнды крест бейнесі сақталған. Кассеро Пизано (Төбе). Ол екі бөлек ғимараттан тұрады: Козимо I де Медичи тұсында салынған бекініс (1552–53) және 15 ғасырдың соңында салынған Кассеро, соңғысы 1959 жылға дейін әскери түрме ретінде пайдаланылған. Палаццо Коммунале (Қалалық әкімшілік), көбінесе ежелгі Палаццо дельли Анзианидің (1435) заманауи қайта құралысы. Мустерлер залында Пьомбино княздарының портреттері ілулі. Қасиетті Анна капелласы – Гвардидің ерекше Ренессанс туындысы. Ілеспе Torre Civica (Қала мұнарасы, 16 ғасыр). Cisterna di Cittadella (Цитадельдің су қоймасы), сонымен қатар Гвардидің суреті. Бүйірлерінде Жакопо III Аппиани, оның ұлы мен әйелінің портреттері бейнеленген, кейіннен Чезаре Борджияның бұйрығымен бұрмаланған. Casa delle Bifore (Қос терезелі үй, 1280 жылдар). 1998 жылы Torre del Sale жеріне жақын орналасқан Padule Orti Bottagone табиғи қорығы құрылды.

Түрлі

Пиомбинода мектептер, гимназия (орта мектеп), лицейлер (жоғары мектеп), шіркеулер, банктер, саябақтар мен алаңдар бар. Пунта-Фальконе аумағында 1976 жылы құрылған астрономиялық обсерватория орналасқан. Пиомбиноның шығысында 1280 МВт қуатты электр станциясы бар, оның екі биік мұржасы бар. Пиомбиноның батысында Корсикаға HVDC SACOI арқылы өтетін теңіз асты электр кабелінің басталуы орналасқан.