Кіріспе
Калифорния губернаторы (1911–1917) және сенатор (1917–1945)
Мичиган штатының Өкілдер палатасының мүшесі
the member of the Michigan House of Representatives
Хирам Уоррен Джонсон (2 қыркүйек 1866 – 6 тамыз 1945) – 1911 жылдан 1917 жылға дейін Калифорнияның 23-ші губернаторы қызметін атқарған американдық адвокат және саясаткер. Джонсон 20-шы ғасырдың басында ұлттық деңгейде танымал болды. 1916 жылы Калифорниядан АҚШ Сенаторы болып сайланды, ол бес мерзімге қайта сайланды және 1945 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Губернатор ретінде Джонсон американдық прогрессивтік қозғалыстың жетекшісі болды. 1912 жылғы президенттік сайлауда ол Теодор Рузвельттің прогрессивтік партиясынан вице-президенттікке кандидат болды. АҚШ Сенаторы ретінде Джонсон Версаль келісіміне қарсы болған және Ұлттар Лигасын қабылдамаған "Келіспеушілер" тобының арасындағы либералды оқшауланған саясатты ұстанды. Кейін Джонсон Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасына да қарсылық білдірді. Стенограф және тілші болып жұмыс істегеннен кейін Джонсон заңгерлік мансапқа қадам басты. Ол өз мансабын туған қаласы Сакраментода, Калифорния штатында бастады. Сан-Францискоға көшкеннен кейін ол аудандық прокурордың көмекшісі болып жұмыс істеді. Мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресімен штаты бойынша танымал болған Джонсон 1910 жылы Калифорния губернаторы сайлауында Линкольн-Рузвельт лигасының қолдауымен жеңіске жетті. Ол бірнеше прогрессивтік реформаларды жүзеге асырды, теміржол комиссиясын құрды және мемлекеттік қызметкерлерді қайта шақыру құқығы сияқты тікелей демократияның элементтерін енгізді. Рузвельт және басқа прогрессивтік саясаткерлермен бірігіп, Прогрессивтік партияны құрған Джонсон 1912 жылы партияның вице-президенттікке кандидаттығын жеңіп алды. АҚШ тарихындағы үшінші партиялардың ең сәтті өнер көрсетулерінің бірі ретінде, бұл кандидаттар ұлттық деңгейде халықтың және сайлаушылардың дауысы бойынша екінші орынды иеленді. Джонсон 1916 жылы АҚШ Сенатына сайланды және палатаның прогрессивтік республикашылдарының жетекшісіне айналды. Сенатта ол оқшауланушылықты қолдаушылардың бірі ретінде танылды, АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына және Ұлттар Лигасына қосылуына қарсылық көрсетті. 1920 және 1924 жылдары республикалық партияның президенттік кандидаттығына үміткер болды. 1932 жылғы президенттік сайлауда ол демократ Франклин Д. Рузвельтті қолдады. Джонсон Рузвельттің "Жаңа мәміле" бағдарламаларының көптерін қолдағанмен, 1936 жылдың қараша айында Рузвельттің әлеуетті диктатор болуына қатысты наразылық білдірді. Джонсонның денсаулығы соңғы жылдары нашарлап, бірақ ол 1945 жылы қайтыс болғанға дейін Сенатта қызмет етті.
Алғашқы жылдар
Хирам Джонсон 1866 жылдың 2 қыркүйегінде Сакраменто қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Гроув Лоуренс Джонсон – заңгер, АҚШ-тың республикалық өкілі және Калифорния штаты заң шығарушы жиналысының мүшесі болған. Оның мансабы сайлау алдауы және парақорлық айыптарымен дақталған. Оның анасы, Мейбел Энн "Энни" Уильямсон Де Монфредди, Пьер Ван Кортландт пен Филип Ван Кортландттан тарағандығы үшін Америка революциясының қыздары қатарында болды. Джонсонның бір інісі және үш апасы болды. Джонсон Сакраменто қаласының мемлекеттік мектептерінде оқыды және 1882 жылы Сакраменто орта мектебін бітіргенде 16 жаста болды, сонымен қатар сыныптың үздік түлегі атанды. Колледжге түсуге әлі ерте болғандықтан, Джонсон әкесінің заң кеңсесінде стенограф және кеңсе хатшысы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Хилд Бизнес колледжіне қатысты. Ол 1884 жылдан 1886 жылға дейін Берклидегі Калифорния университетінде заңды оқыды, онда ол Чи Фи бауырластығының мүшесі болды. 1888 жылы адвокаттыққа қабылданғаннан кейін Джонсон ағасы Альбертпен бірге Сакраментода «Джонсон және Джонсон» фирмасында қызмет етті. 1927 жылы Калифорния штатының адвокатурасы құрылғанда, Калифорния Жоғарғы Сотының төрағасы Уильям Х. Уэстке бірінші нөмірлі лицензия берілді, ал Джонсон екінші нөмірді алды. Оның ұлы, Хирам кіші, және немересі, Хирам үшінші, кейіннен Калифорния штатының адвокатурасының мүшелері болды. Заңгерлікпен айналысудан басқа, Джонсон республикашыл ретінде саясатқа белсенді қатысты, соның ішінде әкесінің сайлау кампанияларын қолдады. 1899 жылы Джонсон Джордж Х. Кларктың мэрлік науқанына қолдау көрсетті. Кларк жеңіске жетіп, 1900 жылы қызметке кіргеннен кейін Джонсонды қалалық прокурор етіп тағайындады. 1902 жылы Джонсон Сан-Францискоға көшіп, тез арада тәжірибелі және батыл сот ісін жүргізуші ретінде танылды, негізінен қылмыстық қорғау саласында, сонымен қатар реформалық саясатқа қатысты. Ол 1908 жылы округ прокуроры Фрэнсис Дж. Хейниге Абэ Руэф пен мэр Юджин Шмитцке қарсы жемқорлыққа қатысты қудалау ісінде көмектескенде штатымыздың назарына ілікті. Хейни сот залындағы қастандық кезінде атылып жарақаттанғаннан кейін Джонсон қудалауды өз қолына алып, істі жеңіп шықты.
Калифорнияның губернаторы (1911-1917 жж.)
1910 жылы Джонсон Линкольн-Рузвельт лигасының мүшесі ретінде губернаторлық сайлауда жеңіске жетті. Бұл прогрессивті республикалық қозғалыс болды, ол Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолына қарсы бағытталған платформада сайлау өткізді. Науқаны барысында ол ашық автомобильмен штатты аралап, мыңдаған шақырым жол жүріп, теміржолмен бару мүмкін болмайтын Калифорнияның шағын елді мекендерін аралады. Джонсон дауыс беру және саяси процесті жеңілдететін ережелерді орнатуға көмектесті. Мысалы, ол қайта шақыру процедурасын жеңілдету үшін ережелерді енгізді. Бұл шара 2003 жылы губернатор Грей Дэвисті қызметтен алуға және 2021 жылы губернатор Гэвин Ньюсомды қызметтен алуға жасалған сәтсіз әрекетті іске асыруға пайдаланылды. Джонсон көптеген демократиялық реформаларды қолдаған халықшыл болды: АҚШ сенаторларын штат заң шығарушы органы емес, тікелей халық дауысымен сайлау (кейіннен конституциялық түзету арқылы бүкіл елде бекітілді), бірнеше тізімге енгізу, бастама, референдум және қайта шақыру сайлаулары. Джонсонның реформалары Калифорнияға сол кездегі басқа АҚШ штаттарынан ешқайсысына тең келмейтін тікелей демократия деңгейін сыйлады. Ол билікке келген кезде, кең таралған жемқорлық орын алған кезде, Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының билігі соншалықты зор болды, ол үкіметтің төртінші тармағы деп есептелді. Джонсон 1911 жылғы инаугурациялық сөзінде: «Мен бастама, референдум және қайта шақыру барлық саяси кемшіліктерімізге ем болатынына сенбесем де, олар сайлаушыларға қалаған кезде әрекет етуге мүмкіндік береді және халыққа өздерін қорғау құралдарын ұсынады» деді. Джонсон сондай-ақ мемлекеттік теміржол комиссиясын құру арқылы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының билігін шектеуге белсенді түрде қатысты. Джонсон билікке келгеннен кейін Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының қарақшысы ретінде сотталған Крис Эвансты бостандыққа жіберді, бірақ одан Калифорнияны тастап кетуін талап етті. Бастапқыда бұл заңға қарсы болған Джонсон саяси қысымға ыңғайлы келіп, 1913 жылғы Калифорнияның шетелдік жер заңына қолдау көрсетті, ол Азия иммигранттарының штатта жер иеленуіне тыйым салды (олар нәсілдік себептермен натурализацияланған азаматтықтан бұрын да шығарылған еді).
1912 жылғы вице-президенттік науқаны
1912 жылы Джонсон ұлттық прогрессивтік партияның негізін қалаушылардың бірі болды және бұрынғы президент Теодор Рузвельтпен бірге партияның вице-президенттікке үміткері ретінде сайлауға түсті. Рузвельт пен Джонсон Калифорния штатын шамалы айырмамен жеңіп алды, бірақ демократтар Вудро Вильсон мен Томас Маршаллдан кейін жалпы екінші орынға ие болды. Олардың екінші орынға ие болуы, қазіргі президент Уильям Говард Тафттан озып, Америка тарихындағы кез келген үшінші партия үшін ең үлкен жетістіктердің бірі болып саналады. Джонсон 1914 жылы прогрессивтік партияның үміткері ретінде Калифорния губернаторы болып қайта сайланды, ол өзінің қарсыласы Джон Д. Фредерикстен шамамен екі есе көп дауыс жинады. 1917 жылы, АҚШ Сенатына өтуге дейін губернаторлық қызметін аяқтағанда, Джонсон «Алтын штаттың» барлық азаматтарына денсаулық сақтануды қамтамасыз ететін Сенаттың 26-конституциялық түзетуіне қол қойды. Бұл түзету ратификация үшін дауысқа жіберілді. Сақтандыру компанияларының бірігуі «Хроника» газетінде жарнама жариялап, бұл «Америка Құрама Штаттарының әлеуметтік құлдырауына әкеледі» деп ескертті. «Нью-Йоркер» журналының соңғы санында хабарланғандай, штаттың әрбір сайлаушысы пошта арқылы императордың суреті және «Германияда туған. Сіз оны Калифорнияда көргіңіз келе ме?» деген сөздері жазылған үнқағабалды алды. Дауыс беру нәтижесінде түзету қабылданбады, дауыстардың 27%-ы қолдау көрсетті, ал 73%-ы қарсы болды.
АҚШ сенаторы (1917-1945 жж.)
1916 жылы Джонсон АҚШ Сенатына үміткер болып, консервативті демократ Джордж С. Паттонды жеңіп, 1917 жылғы 16 наурызда қызметке кірді. Джонсон Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қатысты күшті қарсылас болды және «соғыс басталғанда алғашқы құрбандық – шындық» деген сөзді айтқан деседі. Дегенмен, бұл цитата шындыққа жанаспауы мүмкін. Оқшауланған саясатты ұстанатын Джонсон өзінің алғашқы мерзімінде Ұлттар Лигасына қарсы дауыс берді. Сенаттағы қызметі барысында Джонсон Куба қатынастары жөніндегі комитеттердің (алпыс алтыншы конгресс), патенттер (алпыс жетінші конгресс), көші-қон (алпыс сегізіншіден жетпіс бірінші конгресске дейін), аумақтар мен тәуелді территориялар (алпыс сегізінші конгресс) және сауда (жетпіс бірінші және жетпіс екінші конгресс) төрағасы болды. Сенатта Джонсон 1924 жылғы Көші-қон заңының қабылдануына көмектесті, бұл үшін Валентин С. МакКлатчи және басқа жапондықтарға қарсы лоббистермен бірлесіп, жапон және басқа Шығыс Азиядан келген иммигранттардың АҚШ-қа кіруіне тыйым салды. Сенатор ретінде Джонсон өте танымал болды. 1934 жылы ол сайлаушылардың 94,5 пайызының қолдауымен қайта сайланды; оны республикалық және демократиялық партиялар бірлесіп ұсынды, ал оның жалғыз қарсыласы социалист Джордж Росс Киркпатрик болды. Джонсон Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің мүшесі ретінде 66-шы Конгрестен (1919–1921) 78-ші Конгреске (1943–1944) дейін 25 жыл бойы үздіксіз қызмет етті және комитеттегі ең ұзақ қызмет еткен мүшелерінің бірі болды. 1943 жылы Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің британдық ғалым Исайя Берлин жасаған құпия талдауында Джонсон былай деп сипатталды: ол оқшауланғандардың аға мемлекет қайраткері және 1919 және 1920 жылдары Лигаға қарсы күреске жетекшілік еткен [Уильям Э.] Бора, [Генри Кабот] Лодж, Джонсон үштігінің соңғы тірі мүшесі. Ол Калифорнияда зор беделге ие, екі рет штат губернаторы болған, келісімге келмейтін және ымырасыз оқшауланған саясатты ұстанады. Оның Сенатқа сайлануына көп жылдар бойы екі партияның бірі де қарсылық көрсеткен емес. Ол Тынық мұхиты аймағының мәселелеріне аса назар аударады және Батыс жағалауды тиімді қорғауды жақтады. Ол Фермерлік блоктың мүшесі және, шын мәнінде, сыртқы істерге қарсы; оның Еуропаға деген көзқарасы 1912 жылдан бері өзгерген жоқ, ол осы жылы қысқа ғұмырлы прогрессивтік партияны құрған. Оның Конгрестегі беделі әлі де жоғары және оның парламенттік шеберлігін бағаламай болмайды. 1945 жылы Джонсон Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасын ратификациялауға қатысты дауыс беру кезінде қатыспады, бірақ ол осы шешімге қарсы дауыс беретінін мәлімдеді. Сенаторлар Хенрик Шипстед пен Уильям Лангер ғана ратификацияға қарсы дауыс берді.
is the Isolationists' elder statesman and the only surviving member of the [William E.] Borah [Henry Cabot] Lodge Johnson combination which led the fight against the League in 1919 and 1920. He is an implacable and uncompromising Isolationist with immense prestige in California, of which he has twice been Governor. His election to the Senate has not been opposed for many years by either party. He is acutely Pacific conscious and is a champion of a more adequate defence of the West Coast. He is a member of the Farm Bloc and is au fond, against foreign affairs as such; his view of Europe as a sink of iniquity has not changed in any particular since 1912, when he founded a short lived progressive party. His prestige in Congress is still great and his parliamentary skill should not be underestimated. In 1945, Johnson was absent when the vote took place for ratification of the United Nations Charter, but made it known that he would have voted against this outcome. Senators Henrik Shipstead and William Langer were the only ones to cast votes opposing ratification.
Президенттік саясат
1919 жылы қаңтарда Теодор Рузвельт қайтыс болғаннан кейін Джонсон қалған прогрессивті қозғалыстың ең белгілі басшысы болды; 1912 жылғы Прогрессивті партия жойылды. 1920 жылы ол президенттікке республикалық партиядан түсуге ұсыныс білдірді, бірақ консервативті сенатор Уоррен Хардингтен жеңілді. Джонсон Рузвельт отбасының қолдауын алмады, олар оның орнына Рузвельттің көп жылдық досы Леонард Вудты қолдады. Конвентте Джонсон Хардингтің серігі болуға шақырылды, бірақ ол бас тартты. Джонсон 1924 жылы президент Кальвин Кулиджге қарсы республикалық партиядан түсуге тырысты, бірақ Калифорниядағы алғашқы сайлауда жеңілгеннен кейін үміті күйреп қалды. Джонсон 1928 жылы президенттікке кандидат ретінде Герберт Гувермен күресуден бас тартты, оның орнына Сенатқа қайта сайлануды жөн көрді.
Жеке өмір
1886 жылдың қаңтар айында Джонсон Минне Л. Макнилге (1869–1947) үйленді. Олардың екі ұлы болды: Хайрам В. "Джек" Джонсон кіші (1886–1959) және Арчибальд "Арчи" Макнил Джонсон (1890–1933). Екеуі де Калифорнияда заңгерлікпен айналысып, әскерде қызмет етті. Хирам кіші Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сан-Францискодағы Форт-Мейсон бекінісінде орналасқанда Әуе корпусында подполковник шеніне жетті. Арчи Джонсон далалық артиллерия корпусының майоры болды және Бірінші дүниежүзілік соғыста жарақаттанды.
Өлім
Сенатта үш он жылға жуық қызмет еткен Джонсон 1945 жылғы 6 тамызда Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Әскери-теңіз ауруханасында ми тромбозынан қайтыс болды, сол күні АҚШ Хиросимаға атом бомбасы тастады. Ол бірнеше ай бойы денсаулығы нашарлап келген еді. Ол Калифорния штатының Кольма қаласындағы Сайпресс Лоун естелік саябағындағы мавзолейге қойылды, оның мәйіті әйелі Минни және екі ұлымен бірге жерленген.
Мұра
1911 жылғы 3 қаңтардағы губернаторлық бірінші мерзіміндегі инаугурациялық сөзінде Джонсон өзінің бірінші міндеті – «үкіметтен жеке мүдделердің барлығын жою және штаттың мемлекеттік қызметін тек халыққа ғана жауапты ету» екенін жариялады. «Халықты өздерін қорғау үшін қаруландыруға» міндеттенген Джонсон штат Конституциясына «бастама, референдум және қайта шақыру» арқылы өзгертулер енгізуді ұсынды. Осы үш прогрессивті реформасының барлығы оның губернаторлық кезінде қабылданды, бұл Джонсонның Калифорния саясатының көрнекті реформаторы ретіндегі беделін мәңгілікке сақтап қалды. Оның сайланған лауазымдардан тікелей демократиялық тәртіппен алып тастау процесін итермелеуші күш ретіндегі үлесі 2003 жылы Калифорнияда демократ губернаторы Грей Дэвисті қайта шақыру кезінде БАҚ және жалпы қоғамдық пікірде қайта қарастырылды. Жеңіске жеткен республикашыл Арнольд Шварценеггер сайлауалды сөздерінде Джонсонның прогрессивті мұрасын атап өтті. Джонсонның Калифорниядағы қайта шақыру және дауыс беру бастамасы арқылы тікелей демократиялық процестерді дамытудағы рөлі 2021 жылы демократ губернаторы Гэвин Ньюсомды қайта шақыру әрекеті кезінде бұқаралық ақпарат құралдарында тағы да жаңғырылды. 2009 жылғы 25 тамызда губернатор Шварценеггер және оның әйелі Мария Шрайвер Джонсонның сол жылы Калифорния Даңқ залына енгізілген 13 тұлғаның бірі болатынын мәлімдеді. Джонсон 75 жылдан астам уақыт бойы Калифорнияның ең ұзақ қызмет еткен АҚШ сенаторының рекордын сақтап келді, осы көрсеткішті 2021 жылғы 28 наурызда демократ Дианна Файнштейн бұзғанша. Ол Калифорниядан шыққан ең ұзақ қызмет еткен республикалық және еркек сенатор болып табылады. Хирам Джонсонның құжаттары, негізінен ондаған жылдар бойы екі ұлына жазған жүздеген хаттарынан тұрады және оның ұлы Хирам кіші 1955 жылы оларды сыйға тартқан, Калифорния университетінің Берклидегі Банкрофт кітапханасында сақталады. Калифорния штатының Сакраменто қаласындағы Хирам Джонсон атындағы орта мектеп оның құрметіне аталған.
Онлайн-деректерде жарияланбаған докторлық диссертациялар
Девитт, Хауард Артур. "Хирам В. Джонсон және американдық сыртқы саясат, 1917–1941" (Аризона университеті; Proquest Dissertations Publishing, 1972. 7215602). Фитцпатрик, Джон Джеймс, III. "Сенатор Хирам В. Джонсон: өмірбаяны, 1866–1945" (Калифорния университеті, Беркли; Proquest Dissertations Publishing, 1975. 7526691). Лильджеквист, Клиффорд Б. "Сенатор Хирам Джонсон" (Оңтүстік Калифорния университеті; Proquest Dissertations Publishing, 1953. Dp28687). Николс, Эгберт Р. Jr. "Хирам В. Джонсонның саяси мансабына оның публицистикалық шеберлігінің үлесін зерттеу" (Оңтүстік Калифорния университеті; Proquest Dissertations Publishing, 1948. 0154027). Уэзерсон, Майкл Аллен. "Саяси жаңғыртушы: Хирам В. Джонсонның публицистикалық шеберлігі, 1866–1945" (Индиана университеті; Proquest Dissertations Publishing, 1985. 8516663).
Nichols, Egbert R. Jr. "An Investigation Of The Contributions Of The Public Speaking Of Hiram W. Johnson To His Political Career" (University Of Southern California; Proquest Dissertations Publishing, 1948. 0154027). Weatherson, Michael Allen. "A Political Revivalist: " The Public Speaking Of Hiram W. Johnson, 1866 1945" (Indiana University; Proquest Dissertations Publishing, 1985. 8516663).
Негізгі дереккөздер
Джонсон, Хайрам. Хирам Джонсонның күнделік хаттары, 1917–1945 (1-том. Garland Publishing, 1983)