Ворен (Бельгия): Фламандский муниципалитет в провинции Лимбург, граничащий с Нидерландами и Валлонией. Население – 4207 чел. Уникальное географическое положение.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лимбург провинциясындағы муниципалитет, Бельгия.
Municipality in Limburg Province, Belgium
Ворен (; fuʁɔ̃) – Бельгияның Лимбург провинциясында орналасқан, фламандтық-голланд тілінде сөйлейтін және француз тілінде сөйлейтін азшылық үшін жағдай жасалған муниципалитет. Солтүстікке Нидерландымен, оңтүстікке Валлония аймағының Льеж (Луи) провинциясымен шекаралас, географиялық тұрғыдан Фландрияның қалған бөлігінен бөлініп, Фландрияның эксклавы болып табылады. Вореннің атауы муниципалитет аумағынан өтетін Мез өзенінің Voer деген кішкентай оң жағалауынан шыққан. Қазіргі Ворен муниципалитеті 1977 жылғы әкімшілік реформасымен құрылды. 2008 жылдың 1 қаңтарында Воренде 4 207 адам тұрды. Оның жалпы ауданы 54,5 шаршы шақырымды құрайды, халық тығыздығы шақырым сайын 25 адамнан астам. Халықтың шамамен 25% шетел азаматтарынан тұрады, олардың көпшілігі голланд азаматтары.
Voeren (; fuʁɔ̃) is a Flemish Dutch speaking municipality with facilities for the French speaking minority, located in the Belgian province of Limburg. Bordering the Netherlands to the north and the Wallonia region's Liège Province (Luik) to the south, it is geographically detached from the rest of Flanders, making Voeren an exclave of Flanders. Voeren's name is derived from that of a small right bank tributary of the Meuse, the Voer, which flows through the municipality. The current municipality of Voeren was established by the municipal reform of 1977. On 1 January 2008, Voeren had a total population of 4,207. Its total area is , giving a population density of About 25% of the population is made up of foreign nationals, most of whom have Dutch nationality.
Ауылдар
Муниципалитет алты ауылдан тұрады: 's Gravenvoeren, Sint Pieters Voeren, Sint Martens Voeren, Moelingen, Teuven және Remersdaal (,). 's Gravenvoeren муниципалитеттің ең маңызды және ең көп халқы бар ауылы болып табылады. Жергілікті жерде 's Gravenvoeren ауылы Sint Marten, Sint Pieter және Voeren деп аталады.
The municipality consists of the six villages of 's Gravenvoeren , Sint Pieters Voeren , Sint Martens Voeren , Moelingen , Teuven and Remersdaal (, ). 's Gravenvoeren is the most important and most populous village of the municipality. Locally, the three villages are named Sint Marten , Sint Pieter , and Voeren for 's Gravenvoeren.
Тарих
ХІ ғасырдан бастап қазіргі Воерен муниципалитетінің аумағының үштен екісі Брабант герцогтарының иелігінде болған Дальхем графтығына қарасты, ал қалған үштен бірі 1288 жылдан кейін Брабантқа қосылған Лимбург герцогтығында болды. Бұл екі герцогтық та Киелі Рим империясының құрамына кірген, бірақ олар күшті династиялар басқаратын салыстырмалы түрде тәуелсіз үкімет жүргізді. Олар тікелей Бургундиялық Нидерландының, Габсбург Нидерландысының бөлігіне айналды, ал Голланд революциясынан кейін Испанияның, соңынан Австрияның бақылауындағы Оңтүстік Нидерландының құрамына кірді. Француз оккупациясы кезінде (1794–1815) «ескі тәртіптің» бұрынғы шекаралары жойылды және Оурте француз «департаменті» құрылды. Франция жеңілгеннен және Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін, бұл 1963 жылға дейін Бельгияның Льеж провинциясы болып келді, содан кейін Воер аймағы Льеж провинциясынан бөлініп, Фландрия аймағындағы Лимбург провинциясының бір бөлігіне айналды.
Since the 11th century, two thirds of the territory of the present municipality of Voeren was in the county of Dalhem, which was a possession of the dukes of Brabant, and the remaining one third in the Duchy of Limburg, which also belonged to Brabant after 1288. Both of these duchies were part of the Holy Roman Empire but they developed a relatively independent regime ruled by powerful dynasties. They successively became part of the Burgundian Netherlands, the Habsburg Netherlands, and after the Dutch Revolt, part of the Spanish, later Austrian controlled, Southern Netherlands. During the French occupation (1794–1815), the old boundaries of the "ancien regime" were rejected and the French "département" of Ourthe was created. After the defeat of France and the end of Napoleonic wars, this became the modern Belgium's Liège Province until 1963 when the Voer Region was detached from Liège, and became part of the province of Limburg, within Flanders.
Тілдік және саяси мәселелер
Воерендегі жергілікті тұрғындардың көпшілігі лимбург тілінің бір түрінде сөйлейді, ол голланд тілімен байланысты аймақтық тіл (Нидерландта жеке тіл ретінде, ал Фландрияда голланд диалектісі ретінде қарастырылады) және неміс тілімен де туыс. Осы герман тілінің диалектісі көршілес Валлонияның Блиберг, Велкенраedt және Бален қалаларында да қолданылады және 1990 жылдан бері Бельгияның француз тілді қауымдастығы оны аймақтық тіл деп мойындады. Воереннің экономикасы Лиеж және Нидерландтың Лимбург провинцияларына тәуелді, сонымен қатар стандартты голланд және француз тілдері де кеңінен қолданылады. 20-ғасырдың басына дейін аймақта тілдер аралас қолданылған. Адамдар күнделікті өмірде жергілікті диалектіде сөйлеседі. Мемлекеттік мекемелер француз тілінде жұмыс істесе, шіркеу мен мектеп неміс немесе голланд тілінде болған. Алайда, жергілікті дін қызметкері Хендрик Велтманс сияқты ықпалды адамдар Воереннің мәдени жағынан Фландрияға жақын екенін айтып, оны Фландрия құрамына қосуға белсенді түрде тырысты. 1932 жылы жаңа тіл заңдары қабылданғаннан кейін, Воереннің тілдік бағыты 1930 жылғы халық санауының нәтижелеріне сүйене отырып анықталды (Бельгиядағы тілдік шекарадағы басқа да қалалар сияқты). Санау бойынша, қазіргі Воереннің құрамындағы алты ауылдың 81,2% халқы голланд тілінде сөйлеген, ал 18,8% француз тілінде сөйлейтінін мәлімдеді. Осыған байланысты әкімшілік өзгерістер енгізілді. 1947 жылы өткен келесі халық санауының нәтижелері 1954 жылға дейін жарияланбады және мүлдем басқа нәтиже көрсетті: тек 42,9% голланд тілінде сөйлейтінін, ал 57,1% француз тілінде сөйлейтінін айтты. 1932 жылғы заңнамаға сәйкес, бұл ауылдардың тілдік статусы француз тілінде сөйлейтін азшылықпен голланд тілінен француз тіліне ауысуына әкелген болар еді. Алайда, сол кезде Бельгияда голланд және француз тілдерінде сөйлейтін қауымдастықтар арасындағы саяси шиеленіс күшейгендіктен, тілдік шекараны біржола белгілеу үшін парламенттік комиссия (Пьер Хармель есімімен аталған «Хармель орталығы») құрылды. Бұл комиссия 1947 жылғы нәтижелерге қарамастан (фламандтар қатты дауласып, Бельгия парламенті оны тілдік шекараны анықтау үшін пайдасыз деп таныды, себебі сауалдама ұлттық франкофондардың араласуымен бұзылған болып табылғандықтан, сондықтан 1947 жылғы нәтижелер 1954 жылы жарияланды), алты ауылдың голланд тілінде сөйлейтінін, ал француз тілінде сөйлейтін азшылыққа қатысты ерекше ережелер қалалық кеңестермен келісілгеннен кейін белгіленетінін ұсынды. 1962 жылы комиссияның жұмысы француз тілінде сөйлейтін Ішкі істер министрі Артур Гилсон ұсынған заңға әкелді, ол бойынша Ворен ресми түрде голланд тілінде сөйлейтін болады, бірақ француз тілінде сөйлейтін қауымдастық үшін тілдік мүмкіндіктер қарастырылады, бірақ француз тілінде сөйлейтін Льеж провинциясының құрамында қала береді. Ұсынысқа Мускрон және Коминс-Варнетон үшін де ұқсас жүйе енгізілді, олар ресми түрде француз тілінде сөйлейтін, нидерланд тілінде сөйлейтін қауымдастық үшін тілдік мүмкіндіктермен, бірақ Батыс Фландрияның нидерланд тілінде сөйлейтін провинциясының құрамында қалатын еді. Парламенттегі қызу талқылаулардан кейін министр Гилсонның ұсынысы мақұлданды, бірақ Ворен голланд тіліндегі Лимбург провинциясының бөлігі, ал Мускрон мен Коминс-Варнетон француз тіліндегі Эно провинциясының бөлігі болады деген түзетумен. Бұл түзетуді Валлониялық социалистік саясаткер және Льеждің бұрынғы мэрі Пол Грузелин енгізді, ол франкофондық көпшілігі бар фламанд қалалары Коминс-Варнетон мен Мускронды Валлонияның Эно провинциясына беруді қалаған және Воер аймағын голланд тілінде сөйлейтін Лимбург провинциясына өтемақы ретінде беруді ұсынған. Льеж және Мускронның валлондық социалистерінің бұл ұсынысын түсіну үшін сол кездегі барлық адамдар Воер аймағында голланд диалектісі қолданылады деп есептегенін және осының салдарынан олардың тұрғындары бұл өзгерісті қуана қабылдайтынын ескеру керек. Мускрон және Коминс-Варнетон қалаларының 75 000 тұрғыны бір орындықты артық әкелді, ал Воер аймағының ауылдарының 4 000 тұрғыны мүлдем тең емес. Бұл Лиегтен Лимбургке ауысу көптеген жергілікті тұрғындар үшін қолайсыз болды, өйткені аймақтың Лиегке тәуелділігі болды. Француз тілінде сөйлейтіндер аймақтың Лиеж провинциясына қайтаруын талап етті. Сол сияқты, Коминс-Варнетон мен Мускрон қалаларының қалалық кеңестері мен халықтың басым көпшілігі Батыс Фландрияның голланд тілінде сөйлейтін провинциясының құрамында қалуды немесе кем дегенде Турнай қаласымен бірге жаңа франкофондық провинция болуды қалады, себебі олар француз тілінде сөйлейтін фламандтар екенін сезінді, бұрынғы Фландрия графтығының басқа аймақтарымен ортақ тарихы болды және Эно провинциясынан гөрі француз Фландриясына жақын сезінді. 1977 жылдың 1 қаңтарында алты кішкентай муниципалитет қазіргі Ворен муниципалитетіне біріктірілді. Француз және фламанд қозғалыстары саяси тұрғыдан тиімдірек ұйымдаса алды, себебі енді алты муниципалитет кеңесінің орнына біреу ғана болды. Бұл француз тілінде сөйлейтін «Лиежге оралу» (Retour à Liège) партиясы мен фламандтық «Воер мүдделері» (Voerbelangen) партиясы арасында саяси және тілдік тартысқа әкелді. «Лиежге оралу» фракциясы жаңа кеңесте көпшілік дауыс алды. Екі тараптан да акциялық комитеттер және орын аттарын бүлдіретін және зорлық көрсету демонстрацияларына қатысқан топтар болды. Воердегі тілдік күрес ұлттық мәселеге айналды және аймақтан тыс адамдар да араласты. Тілдік күрес 1983 жылы Жозе Аппарт мэрліке кандидат ретінде ұсылғанда шегіне жетті. Біріншіден, ол Воердегі француз тілінде сөйлейтін топтарды қолдаған деген күдік болды. Алайда, басты мәселе фламанд муниципалитетінің мэрі бола алмайтын адамның конституциялық мәселесі болды. Аппарт голланд тіліндегі тест тапсырудан бас тартқандықтан мэрліктен алынды, бірақ шешіміне шағымданып, мәселе жылдар бойы созылды, нәтижесінде 1987 жылдың 19 қазанында Бельгия үкіметі VI Мартенс құлап кетті. 1988 жылы француз тілінде сөйлейтін тұрғындарға жеңілдіктер жасалды. Лимбург провинциялық үкіметінің өкілеттіктері шектелді және муниципалитетке көбірек автономия берілді. Валлония аймағының үкіметі Воерде француз тілінде сөйлейтіндерге арналған құрылыстар салуға рұқсат алды. 1994 жылғы муниципалитет сайлауында голланд тілінде сөйлейтін партия («Воер мүдделері») бұрынғы сайлаулардағыдан бір орын көп жеңіп алды, бірақ кеңесте әлі де азшылық болып қалды. 1995 жылы мэр Аппарт лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Ұлттық төрелік сот (қазіргі Бельгия Конституциялық соты) 1988 жылғы жеңілдіктердің кейбіреулерін конституцияға қайшы деп жариялады (мысалы, Валлонияның құрылыс құқықтары). Еуропалық Одақ азаматтарына 1999 жылы муниципалитет деңгейінде сайлау құқығы берілді. Бұл фактор 2000 жылғы муниципалитет сайлауында шешуші болды, себебі Воерде тұратын голланд азаматтарының саны көп болды (жалпы халықтың шамамен 20%): «Воер мүдделері» дауыстардың 53% және жергілікті кеңестегі 15 орынның 8-ін жеңіп алды. Алайда, жаңа көпшілік бюджеттік қиындықтарға тап болды, себебі бұрынғы басшылық көп қарызға батқан еді. Кеңес қаржысын тұрақтандыру үшін орман және мүлік сияқты бірнеше муниципалдық мүлікті сатуға мәжбүр болды. 2003-2004 жылдардан бастап кеңес қайтадан жұмыс істей бастады және сайлау кезінде берілген уәделерді орындау үшін жаңа жобалар басталып кетті. 2006 жылғы муниципалитет сайлауында «Воер мүдделері» тағы да жеңіске жетті, дауыстардың 61% және кеңестегі 15 орынның 9-ын алды. Бірінші рет «Воер мүдделері» OCMW (Әлеуметтік әл-ауқат орталығы) кеңесінде де көпшілік орындарды жеңіп алды, онда басқа Еуропалық Одақ елдерінің азаматтары дауыс бере алмайды. 1970-1980 жылдардағы зорлық-зомбылық басылғанмен, кейбір белсенділер әлі де орын аттарын бүлдіреді. 2006 жылдың желтоқсанында Фламанд үкіметі барлық ресми француз тіліндегі аудармаларды жою туралы шешім қабылдады...
Most native people in Voeren speak a variant of Limburgish, a regional language related to Dutch (in the Netherlands referred to as a separate language; in Flanders treated as a Dutch dialect) and German. The same Germanic dialect is also spoken in the neighbouring Walloon municipalities of Blieberg, Welkenraedt and Baelen and has been recognised by the French Community of Belgium as a regional language since 1990. Voeren is economically dependent on the surrounding provinces of Liège and Dutch Limburg and standard Dutch and French are also generally spoken. Until the beginning of the 20th century language use in the area was mixed. People spoke the local dialect in daily life. The government institutions used French, while church and school used German or Dutch. However, some influential inhabitants such as the local priest, Hendrik Veltmans, argued that Voeren was culturally Flemish and actively tried to bring Voeren into Flanders. In 1932, with the introduction of new language laws, the linguistic alignment of Voeren was determined (as for all other towns along the language border in Belgium) on the basis of the results of the census of 1930. According to this census 81.2% of the population of the six villages that now make up Voeren spoke Dutch and 18.8% declared that they spoke French. Administrative changes were made as a result. The results of the next census, held in 1947, were only made public in 1954 and gave a totally different outcome, with only 42.9% stating that they spoke Dutch and 57.1% French. According to the 1932 legislation this would have meant that the linguistic status of the villages would have changed from Dutch speaking with a French minority to French speaking with a Dutch speaking minority. At that time however, due to the rising political controversy between the Dutch and French speaking communities in Belgium, a parliamentary committee (the so called centrum Harmel, named after Pierre Harmel) was established to fix, amongst other things, the language boundary once and for all. This committee proposed, notwithstanding the 1947 results (strongly disputed by the Flemish and recognised by the Belgian parliament as useless for determining the language border since the consultation was found to be rigged by nationalist francophones which is why the 1947 results were published in 1954), that the six villages were Dutch speaking with special regulations for the French speaking minority to be decided after discussion with the town councils. In 1962 the work of the committee resulted in a law proposed by the French speaking Minister of the Interior, Arthur Gilson, whereby Voeren would be officially Dutch speaking with language facilities for the French speaking community, but would remain part of the French speaking Liège Province. The proposal included a similar system for Mouscron and Comines Warneton who would be officially French speaking with language facilities for the Dutch speaking community, but would remain part of the Dutch speaking province of West Flanders. After fierce debate in parliament the proposal of minister Gilson was approved but subject to the amendment that Voeren would become part of the Dutch speaking province of Limburg and Mouscron and Comines Warneton become part of the French speaking Hainaut province. This amendment was introduced by the Walloon socialist politician and former mayor of Liège Paul Gruselin who wanted to transfer the Flemish towns with a Francophone majority Comines Warneton and Mouscron to the Walloon province of Hainaut and offered to transfer the Voer region to the Dutch speaking province of Limburg as compensation. In order to understand this proposal of the Walloon socialists of Liège and Mouscron one must take into account the fact that almost everyone at the time, considered that a Dutch dialect was spoken in the Voer Region and that, consequently, their inhabitants would willingly accept this change. The 75,000 inhabitants of the towns Mouscron and Comines Warneton brought one extra deputy's seat while the 4,000 inhabitants of the villages of the Voer Region were far from being worth as much. This switch from Liège to Limburg was received badly by many local people because of the region's dependence on Liège. Francophones in particular campaigned for the region to be returned to the province of Liège. Similarly in Comines Warneton and Mouscron, the city councils and a large majority of the population wanted to remain part of the Dutch speaking province of West Flanders or at the very least become a new francophone province together with the city of Tournai, the Tournaisis because they identified as Frenchified Flemings, having shared a history with the other regions of the former County of Flanders and felt culturally closer to French Flanders than to the Hainaut Province. On 1 January 1977 the six small municipalities were merged into the present day Voeren municipality. The Francophone and Flemish movements could organize themselves politically more effectively as there was now one instead of six municipal councils. This resulted in political and linguistic strife between the Francophone Retour à Liège (Return to Liège) party and the Flemish Voerbelangen (Voeren's Best Interests) party. The Retour à Liège faction won a majority in the new council. There were also action committees on both sides and gangs who daubed place name signs and took part in violent demonstrations. The language struggle in Voeren became a national issue, and people from outside the region became involved. The linguistic struggle came to a head when José Happart was put forward as mayor in 1983. For one thing, he was alleged to have supported the Francophone gangs in Voeren. However the main problem was the constitutional question of whether someone who could not speak Dutch could become mayor of a Flemish municipality. Happart was dismissed as mayor for refusing to take a Dutch language test, but appealed against his dismissal, and the question dragged on for years, ultimately causing the Belgian government Martens VI to fall on 19 October 1987. In 1988 concessions to the Francophone inhabitants were made. The powers of the provincial government of Limburg were curtailed and more autonomy was given to the municipality. The government of Walloon Region was allowed to build facilities for Francophones in Voeren. In the 1994 municipal elections the Dutch speaking party (Voerbelangen) won a seat more than in earlier elections but was still a minority on the council. In 1995 Mayor Happart was forced to leave office. The national court of arbitration (now Belgian Constitutional Court) declared some of the 1988 concessions unconstitutional (e. g. the Walloon building rights). EU nationals were given suffrage at the municipal level in 1999. This factor was decisive in the 2000 municipal elections, because of the significant number of Dutch citizens living in Voeren (about 20% of the total population): Voerbelangen won a majority of 53% of the votes and 8 out of 15 local council seats. However, the new majority faced budgetary difficulties, since large debts had been incurred by the previous administration. The council had to sell several items of municipal property, such as forests and goods to stabilise its finances. As from 2003 to 2004 the council is viable again, and new projects are being started to fulfill the promises made during the elections. In the 2006 municipal elections Voerbelangen won again, gaining 61% of the votes and 9 out of 15 council seats. For the first time, Voerbelangen also won the majority of the seats in the council of the OCMW (Public Centre for Social Welfare), the social affairs department of the municipality, for which nationals of other EU countries may not vote. Though the violence of the 1970s and 1980s has subsided, some activists still daub graffiti on place name signs. In December 2006, the Flemish Government decided to abolish all official French translations in Flemish municipalities and villages, including municipalities with language facilities. Thus the French names of the Voeren municipality and villages will no longer be used on place name signs, traffic signs and by municipality and other governments in official documents.
Ауыл бойынша 1930 және 1947 жылғы тілдік санақтардың нәтижелері
Бельгияның этникалық құрамы туралы нақты деректер алу мүмкін емес, себебі тіл мәселесі соншалықты даулы келеді, сол себепті Бельгиялық халық санағы 1947 жылдан бері коммуналардың тілдік құрамы туралы мәліметтерді қамтымайды. 19301947Голланд тілінде сөйлейтінФранцуз тілінде сөйлейтінГолланд тілінде сөйлейтінФранцуз тілінде сөйлейтін Моэлинген46972.8%17727.2%18243.7%48756.3% 's Gravenvoeren92275.0%30725.0%52143.7%67256.3% Sint Martens Voeren80590.1%889.9%48058.0%34842.0% Sint Pieters Voeren24986.8%3813.2%16349.8%16450.2% Teuven53890.9%549.1%28346.6%32453.4% Remersdaal31675.6%10224.4%9223.8%29476.2% Барлығы3,29981.2%76618.8%1,72142.9%2,28957.1%
Precise figures on the ethnic composition of Belgium are impossible to obtain, for the language question is so controversial that the Belgian census has not included data on linguistic composition of communes since 1947. 19301947Dutch speakingFrench speakingDutch speakingFrench speaking Moelingen46972.8%17727.2%18243.7%48756.3% 's Gravenvoeren92275.0%30725.0%52143.7%67256.3% Sint Martens Voeren80590.1%889.9%48058.0%34842.0% Sint Pieters Voeren24986.8%3813.2%16349.8%16450.2% Teuven53890.9%549.1%28346.6%32453.4% Remersdaal31675.6%10224.4%9223.8%29476.2% Total3,29981.2%76618.8%1,72142.9%2,28957.1%