Орталық Африка Империясы (1976-1979): Жан-Бедель Бокассаның монархиясы, тарихы, құлауы. Орталық Африка Республикасының өткені туралы маңызды мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1976–1979 жылдар аралығындағы Орталық Африкадағы монархия, қазіргі Орталық Африка Республикасы.
1976–1979 monarchy in central Africa, now the Central African Republic
Орталық Африка империясы 1976 жылдың 4 желтоқсанында Орталық Африка Республикасының сол кездегі президенті Жан Бедель Бокасса өзін Орталық Африка императоры деп жариялаған кезде құрылды. Империя үш жылдан кейін француз және Орталық Африка күштері Бокассаны құлатып, 1979 жылдың 21 қыркүйегінде Орталық Африка Республикасын қайта орнатуымен таратылды.
The Central African Empire was established on 4 December 1976 when the then President of the Central African Republic, Jean Bédel Bokassa, declared himself Emperor of Central Africa. The empire would be dissolved less than three years later when French and Central African forces overthrew Bokassa and re established the Central African Republic on 21 September 1979.
Жарлық
1976 жылдың қыркүйегінде президент Жан Бедель Бокасса Орталық Африка Республикасының үкіметін таратып, оның орнына Орталық Африка революциялық кеңесін құрды. 1976 жылы 4 желтоқсанда биліктегі МЕСАН партиясының съезінде Бокасса жаңа конституцияны қабылдады, сол жылдың басында қысқа мерзімге ислам дініне өткеннен кейін қайтадан римдік католицизмге қайтып, елді монархия деп жариялады. 1977 жылы 4 желтоқсанда ол Орталық Африка императоры болып таж кигізілді. Бокассаның толық атағы "Орталық Африка халқының еркімен Орталық Африка императоры, Ұлттық саяси партия МЕСАН ішінде біріктірілген" және ол "Императорлық Ұлылығы" деген лақапты қолданды. Оның таж киімдері, әсем таққа отырғызу рәсімі және режимі көбінесе Наполеоннан шабыттанды, ол француздың Бірінші Республикасын Бірінші Француз Империясына айналдырған еді. Таққа отырғызу рәсіміне елінің бюджетінің үштен бірі және сол жылға Франциядан қарастырылған көмектің барлығына шамамен 300 мың теңге жұмсалды деп есептелді. Бокасса өз әрекеттерін Орталық Африканың континенттен "ерекшеленіп", әлемнің құрметіне ие болуына монархия құрудың көмектесетінімен негіздеді. Шақыруларға қарамастан, ешбір шетелдік басшы осы шараға қатыспады. Көптеген адамдар Бокассаның ақылдан безгенін ойлады және оның өзімшіл әрекеттерін Уганда диктаторы Иди Аминнің ысырапшылдығымен салыстырды.
In September 1976, President Jean Bédel Bokassa dissolved the government of the Central African Republic and replaced it with the Central African Revolutionary Council. On 4 December 1976, at the ruling MESAN party congress, Bokassa instituted a new constitution, converted back to Roman Catholicism after briefly converting to Islam earlier in the year, and declared the country to be a monarchy. He had himself crowned Emperor of Central Africa on 4 December 1977. Bokassa's full title was "Emperor of Central Africa by the Will of the Central African People, United within the National Political Party, the MESAN" and used the style "His Imperial Majesty". His regalia, lavish coronation ceremony, and regime were largely inspired by Napoleon, who had converted the French First Republic into the First French Empire. The coronation ceremony was estimated to cost his country roughly , one third of the country's budget and all of France's aid for that year. Bokassa justified his actions by claiming that creating a monarchy would help Central Africa "stand out" from the rest of the continent, and earn the world's respect. Despite invitations, no foreign leaders attended the event. Many thought Bokassa was insane and compared his egotistical extravagance with that of Ugandan dictator Idi Amin.
Ауыстыру
1979 жылдың қаңтарына қарай Францияның Бокассаны қолдауы Бангидегі тәртіпсіздіктерден кейін және бейбіт тұрғындардың қырғынға ұшырауынан азайып қалды. 17-19 сәуір аралығында бірнеше жоғары сынып оқушылары қымбат, үкімет талап еткен мектеп формасын киюге қарсы наразылық білдіргені үшін тұтқындалды; шамамен 100 адам қаза тапты. Император Бокасса жеке өзі осы қырғынға қатысып, ондаған балаларды өз таяғымен өлтіргені хабарланды. Оқушылардың қазасына байланысты кеңінен жарияланған ақпарат француз әскерлерінің "Барракуда" операциясы арқылы бұрынғы президент Давид Даконы билікке қайтаруға мүмкіндік берді. Бокасса Ливияда Каддафимен кездесіп болғанда, 20 қыркүйекте 1979 жылы бұл оқиға орын алды. Бокассаның француз үкіметімен құлатылуын тәжірибелі француз дипломаты және режимді өзгерту саясатының жасаушысы Жак Фокар "Францияның соңғы отарлық экспедициясы" деп атады. Франсуа Миттеран Францияның осындай әрекеттерге араласуын тоқтаруды қалады.
By January 1979, French support for Bokassa had eroded after riots in Bangui led to a massacre of civilians. Between 17 and 19 April, a number of high school students were arrested after they had protested against wearing the expensive, government required school uniforms; an estimated 100 were killed. Emperor Bokassa personally participated in the massacre, where he was reported beating dozens of children to death with his own cane. The massive press coverage which followed the deaths of the students opened the way for a successful coup which saw French troops in Operation Barracuda restore former president David Dacko to power while Bokassa was away in Libya meeting with Gaddafi on 20 September 1979. Bokassa's overthrow by the French government was called "France's last colonial expedition" by veteran French diplomat and regime change architect Jacques Foccart. François Mitterrand refused to have France intervene in this manner again.
Франция рөлі
Жан Бедель Бокасса Орталық Африка Республикасын басқаруға келгенде, сол кездегі Франция президенті Шарль де Голль жаңа басшымен қарым-қатынас жасағысы келмеді, оны қабылдаудан бас тартып, "қанды есіл" деп атады. Бас штаб басшысы Жак Фокарттың ықпалды кеңесінен кейін, Де Голль ақыры 1969 жылы Бокассамен кездесті, ол билікке келгеннен үш жыл өткен соң. Бокасса жаңа Орталық Африка Империясының императоры ретінде өзін таждыруға ниеттенгенін жариялағанда, осы салтанатты шараға қатысты көптеген жаңалықтар Франциядан келді. Олардың ішінде императорлық тәж және бүркіт пішіндес алтын тақ болды. Бокассаға қарсы мектеп оқушыларын ұрып-соғу және каннибализм сияқты түрлі айыптаулар туғаннан кейін Франция Бокассаны қызметтен алу мақсатында екі операция жүргізді, соңғысы – "Барракуда" операциясы.
When Jean Bédel Bokassa took control of the Central African Republic, the French president at the time, Charles de Gaulle, did not want to engage with the new leader, refusing to receive him and calling him a "bloody idiot." After heavy advising from his chief of staff, Jacques Foccart, De Gaulle finally met Bokassa in 1969, three years after he came into power. When Bokassa declared that he was going to be hosting a coronation for himself as the emperor of the new Central African Empire, many of the novelties that attributed to the luxurious event came from France. This included an imperial crown as well as a golden throne in the shape of an eagle. After various allegations against Bokassa including the beating of school children as well as cannibalism, France intervened with two operations that sought to remove Bokassa from office, the final one being Operation Barracuda.
Президент Валери Жискар
Валери Жискар д’Эстен 1974 жылдың мамыр айында Франция президенті болды, оның Бокассамен қарым-қатынасы бұрынғы басшылықтарға қарағанда жақын әрі белсенді болды. 1970 жылы елге алғашқы сапары барысында Бокасса оған алмаз бен піл сүйегінен ойылған заттар сыйлады.
Valéry Giscard d'Estaing became the President of France in May 1974, where his relationship with Bokassa was more interactive than previous administrations. During his first visit to the country in 1970, Bokassa presented him with diamonds and ivory carvings.
"Баракуда" операциясы
"Баракуда" операциясы 1979 жылы Нгарабада наразылықты күшпен тарату кезінде бірнеше оқушының қаза болуынан және көптеген оқушылардың тұтқындалуынан кейін басталды. Франция Бокассамен қарым-қатынасын тоқтатты және император Муаммар Каддафипен байланыс жасаған кезде оны қуғынға салуды жоспарлай бастады. Бокасса Ливияға сапармен кеткен кезде, Парижге жер аударылған Дэвид Дакконы жаңа басшы етіп тағайындады. Франция бұқаралық ақпарат құралдарына гуманитарлық көмек көрсетуді тоқтатты, содан кейін француз әскерін ел астанасы Бангиге жіберіп, Дэвид Дакконы жаңа басшы етіп орнатты. Дакко Франциядағы қонақүйлердің бірінде күшін жоғалтқан Бокасса қол жетімсіз болған жағдайда елге қайта оралуға шақыру күтіп отырды. Чад пен Конго (бұрынғы Заир) басшылары да осы идеяны қолдады және "Баракуда" операциясына көлік және әскери қолдау көрсетуге келісті. Бұл операцияның сәтті аяқталуы Орталық Африка Империясын жойды және Орталық Африка Республикасын қайта құрды.
Operation Barracuda was initiated in 1979 after the death of several school children after a protest that was shut down with many students imprisoned in Ngaraba. France severed ties with Bokassa, and began to plan his excommunication when the emperor began working with Muammar Gaddafi, while Bokassa was on a trip to Libya and instating David Dacko, who had been exiled to Paris, as the new leader. France cut off all humanitarian aid for media presence and then later sent French troops into Bangui, the nation's capital, to install David Dacko as the new leader. Dacko stayed in a hotel in France, where he was exiled, awaiting the call to be transported into the nation as soon as Bokassa made himself unavailable. Leaders from Chad, the DRC (then Zaire) all agreed to the idea as well as to aid the French in transport and military support for Operation Barracuda. This operation's success effectively ended the Central African Empire and reintroduced the Central African Republic.