Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясындағы Күн құдайы
Solar god in Greek mythology
Грек мифологиясында Гиперион (/h//aɪ/'/p//ɪər//i//ə//n/; , 'алдынан өтетін') – Гая (Жер) мен Уранның (Аспан) он екі Титан баласының бірі. Апасы Титан Теямен бірге Гиперион Гелиос (Күн), Селена (Ай) және Эос (Таң) атты балаларды дүниеге келтірді. Гиперион, ұлы Гелиос сияқты, күннің символы болды, кейде олар бірімен шатастырылды. Джон Китстің аяқталмаған эпостық поэмасы "Гиперион" осы кейіпкерді бейнелейтін әдеби туындылардың бірі.
In Greek mythology, Hyperion (/h//aɪ/'/p//ɪər//i//ə//n/; , 'he who goes before') was one of the twelve Titan children of Gaia (Earth) and Uranus (Sky). With his sister, the Titaness Theia, Hyperion fathered Helios (Sun), Selene (Moon) and Eos (Dawn). Hyperion was, along with his son Helios, a personification of the sun, with the two sometimes identified. John Keats's abandoned epic poem Hyperion is among the literary works that feature the figure.
Этимология
"Гиперион" "биікте жүретін" немесе жай ғана "аспан құдайы" деген мағынаны білдіреді, көбінесе "Гелиос"пен бірге айтылады. Оның аты Linear B (Микен грек тілі) жазуында, толық емес түрінде ]pe rjo [ (Linear B: ] [) түрінде KN E 842 тақташасында кездеседі (қайта құрастырылған [u] pe rjo [ne]), бірақ бұл есімнің шын мәнінде "Аполлон" ([a] pe rjo [ne]) екендігі де болжамдалып отыр.
"Hyperion" means "he that walks on high" or simply "the god above", often joined with "Helios". There is a possible attestation of his name in Linear B (Mycenaean Greek) in the lacunose form ]pe rjo [ (Linear B: ] [), found on the KN E 842 tablet (reconstructed [u] pe rjo [ne]) though it has been suggested that the name actually reads "Apollo" ([a] pe rjo [ne]).
Мифология
Гиперион – Гая мен Уранның балалары, он екі немесе он үш Титанның бірі. "Теогонияда" Уран Гаядан туған барлық балаларын құлдырауынан бұрын түрмеге қамады. Аполлодордың айтуынша, Уран тек Гекатонхирлер мен Циклоптарды ғана түрмеге қамады, ал Титандарды емес, Гая өзінің алты Титан ұлын әкесі Уранды құлатуға көндіргенше. Олардың арасында Океан болмады, қалғандары Кронос Уранды кастрациялаған кезде оған шабуыл жасады. Содан кейін, Гесиодтың сөздерімен айтқанда, Гиперион қарындасы Теяға құштарлық білдіріп, одан үш бала тудырды, олар аспанның нұрларына айналды: Гелиос (Күн), Селена (Ай) және Эос (Таң). Көптеген Титандар сияқты, Гиперион туралы мифтер мен функциялар жоқ. Ол тек үш аспан құдайына әке болу үшін ғана бар еді. Титан ретінде, құдайлардың ең көне буынының бірі, Гиперион осы үш аспан құдайына лайықты әке болды, олар табиғи әлемнің элементтері ретінде ғаламның бастапқы кезінде пайда болған деп есептелді.
Hyperion is one of the twelve or thirteen Titans, the children of Gaia and Uranus. In the Theogony, Uranus imprisoned all the children that Gaia bore him, before he was overthrown. According to Apollodorus, Uranus only imprisoned the Hecatoncheires and the Cyclopes but not the Titans, until Gaia persuaded her six Titan sons to overthrow their father Uranus and "they, all but Ocean, attacked him" as Cronus castrated him. Afterwards, in the words of Hesiod, Hyperion subjected his sister Theia to his love, and fathered three children with her, who became the lights of heaven: Helios (Sun), Selene (Moon), and Eos (Dawn). As is the case for most of the Titans, there are no myths or functions for Hyperion. He seems to exist only to provide a father for the three celestial deities. As a Titan, one of the oldest generation of gods, Hyperion was a fitting father for these three sky gods who, as elements of the natural world, must have been conceived of as having come into being near the beginning of the cosmos.
Гелиос
Гиперион мен Гелиос екеуі де күн құдайлары болған. Ертедегі дереккөздер кейде оларды екі бөлек тұлға ретінде көрсетеді, Гиперион – Гелиосқа әке, бірақ кейде олар бір-бірімен теңестіріледі, «Гиперион» Гелиосқа берілген лақап немесе тағы бір атау ретінде қолданылады. Гомердің «Одиссеясында», Гесиодтың «Теогониясында» және Гомердің Деметраға арналған гимнінде Гиперион – Гелиосқа әке. Алайда «Илиадада» және «Одиссеяның» басқа жерлерінде Гелиос «Гелиос Гиперион» деп аталса, мұнда «Гиперион» әкесінің аты немесе тағы бір сипаттама ретінде қолданылады. Гомерлік эпостарда және Гомердің Аполлонға арналған гимнінде, «Гелиос» деп атаумен қатар, Гиперион кейде жай ғана «Гиперион» деп те аталады. Кейінгі дереккөздерде екі күн құдайы әке мен ұл ретінде нақтырақ көрсетіледі. Әдебиетте Күн көбінесе «Гиперионның жарқын ұлы» деп сипатталады.
Hyperion and Helios were both sun gods. Early sources sometimes present the two as distinct personages, with Hyperion being the father of Helios, but sometimes they were apparently identified, with "Hyperion" being simply a title of, or another name for, Helios himself. Hyperion is Helios' father in Homer's Odyssey, Hesiod's Theogony, and the Homeric Hymn to Demeter. But in the Iliad and elsewhere in the Odyssey, Helios is also called "Helios Hyperion" with "Hyperion" here being used either as a patronymic or as an other epithet. In the Homeric epics, and in the Homeric Hymn to Apollo, besides being called "Helios", Hyperion is sometimes also called simply "Hyperion". In later sources the two sun gods are distinctly father and son. In literature, the sun is often referred to as "Hyperion's bright son."
Мұра
Сатурнның серіктерінің бірі – Гиперион осы құдайдың құрметіне аталған. Сатурн планетасының өзі Гиперионның бауыры Кроносқа римдік баламасы – Сатурнның атымен аталады.
Hyperion, one of the moons of Saturn, is named after this god. Saturn itself is named after the Roman equivalent of Hyperion's brother Cronus, Saturnus.