Кіріспе
Heinkel He 219 Uhu ("Бүркіт") – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Германияның Люфтваффесінде қызмет еткен түнгі күрес ұшағы. Өте күрделі құрылымға ие He 219 ұшағында көптеген жаңалықтар болды, оның ішінде Lichtenstein SN 2 жоғары жиілікті VHF диапазонындағы радиолокациялық станциясы (радар), сондай-ақ Ju 88G және Bf 110G түнгі күрес ұшақтарында да қолданылды. Бұл, сонымен қатар, катапульталық креслолармен жабдықталған алғашқы әскери ұшақ және екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Германияның алғашқы үш дөңгелекті шассилі ұшағы болды. Егер Uhu жеткілікті мөлшерде қолжеткілі болғанда, бұл Корольдік әуе күштерінің түнгі бомбалау науқанына елеулі әсер еткен болар еді; алайда, соғыс аяқталысымен барлық модификацияларының барлығы 294 ғана салынды және олар шектеулі түрде ғана пайдаланылды. Эрнст Вильгельм Модроу He 219 ұшағындағы түнгі күрес ұшағының ең табысты асы болды. Модроудың 34 түнгі жеңісінің 33-і осы типтегі ұшақтармен тіркелді.
The Heinkel He 219 Uhu ("Eagle Owl") is a night fighter that served with the German Luftwaffe in the later stages of World War II. A relatively sophisticated design, the He 219 possessed a variety of innovations, including Lichtenstein SN 2 advanced VHF band intercept radar, also used on the Ju 88G and Bf 110G night fighters. It was also the first operational military aircraft to be equipped with ejection seats and the first operational German World War II era aircraft with tricycle landing gear. Had the Uhu been available in quantity, it might have had a significant effect on the strategic night bombing offensive of the Royal Air Force; however, only 294 of all models were built by the end of the war and these saw only limited service. Ernst Wilhelm Modrow was the leading night fighter ace on the He 219. Modrow was credited with 33 of his 34 night air victories on the type.
Жобалау және әзірлеу
He 219 ұшағының дамуы мен өндірісі созылған және қиын болды, себебі Йозеф Каммхубер, түнгі күштердің командирі, Эрнст Хайнкель, өндіруші және Эрхард Милх, Рейхсфлюгертминстерствода (RLM – Германияның авиация министрлігі) ұшақ құрылысына жауапты тұлғалар арасындағы саяси бәсекелестіктер болды. Ұшақтың құрастырылуы да күрделі және қымбатқа түсті; бұл факторлар өндірілген ұшақтар санын одан әрі шектеді. Инженер Роберт Луссер Мессершмиттен Хайнкельге оралғаннан кейін P.1055 деп аталатын жаңа жоғары жылдамдықты бомбалаушы жобасымен айналыса бастады. Бұл жобада қысыммен жабдықталған кабина, екі ұшқыш орындығы (алғаш рет кез келген әскери ұшақта қолдану жоспарланған), үш дөңгелекті қону шассисі – қозғалғанда 90° бұрылатын алдыңғы тіреуі бар (мұрын дөңгелегін мұрынның ішінде сақтау үшін қажетті көлденең күйге келтіретін), және Messerschmitt Me 210 ұшақтарында қолданылған сияқты, жағына орнатылған FDSL 131 қорғаныс мұнаралары болды. Қуатты екі мүмкін қиын, екі картерлі DB 610 "қуат жүйесі" қозғалтқыштарымен қамтамасыз ету жоспарланған, олар 1940 жылдың маусымында дамуын бастаған, салмағы шамамен 1,5 тонна, әрқайсысы (2950 АТ/2910 ЖД), шамамен 750 км/сағ (470 миль/сағ) жылдамдықпен және 4000 км (2500 миль) қашықтықта 2000 кг (4410 фунт) бомбамен тамаша өнімділік беретін еді. 1940 жылдың тамызында RLM бұл жобаны тым күрделі және тәуекелді деп қабылдады. Луссер жылдамдық пен тәуекелді теңгерту үшін әртүрлі қанат кеңдігі мен қозғалтқыш таңдаулары бар төрт нұсқа ұсынды. Сонымен қатар, ол P.1056 ұшағын ұсынды, ол қанаттарында және фюзеляжда төрт 20 мм зеңбірегі бар түнгі күштерге арналған ұшақ болатын. 1941 жылы RLM осылардың бәрін бірдей себеппен қабылдамады. Хайнкель ашуланып, Луссерді сол сәтте жұмыстан босатты. Луссер P.1055 ұшағын жобалаған кезде Каммхубер өзінің тез өсіп келе жатқан түнгі күштері үшін ұшақ іздеуді бастады. Хайнкель P.1055 ұшағын осы мақсатқа P.1060 деп тез қайта жобалады. Бұл жоба орналасуы жағынан ұқсас, бірақ біршама кішірек және ең үлкен екі цилиндрлі (44,5 литр/2700 куб. дюйм) Германияда жаппай өндіріске енгізілген сұйықпен салқындатылған авиациялық қозғалтқыштардың бір блогы, DB 603 инвертті V12 қозғалтқышымен жабдықталған. Хайнкельдің жобалауынша, бұл қозғалтқыштардың кабиналары Jumo 211 қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін Junkers Ju 88A-ға ұқсас, бірақ сыртқы келбеті жағынан әлдеқайда жеңілдетілген, және кейінірек олардың дизайнын жетілдіргеннен кейін, Хайнкельдің Kraftei қозғалтқыш бірлігінің дизайны ретінде біріктірілген болуы мүмкін. 1943-1944 жылдары салынған төрт He 177B прототипінде және қосымша турбокомпрессорлармен бірге Heinkel He 274 жоғары биіктіктегі стратегиялық бомбалаушы ұшақтарының алты прототипінде де сақиналы радиаторлармен толықтай ұқсас кабиналар қолданылған. Ерте DB 603 түрлерінің биіктіктегі өнімділігі нашар болды, бұл Хайнкельдің қысқа қанатты дизайны үшін проблема болды, бірақ Daimler DB 603 қуаттандыру жүйесінің жаңа "G" түрін жасап шығарды, ол проблеманы шешу үшін 1400 кВт (1900 АТ) қуатты ұшыруға арналған еді. Хайнкель өзінің жеңімпазы бар екеніне сенімді болды және 1942 жылдың қаңтарында жобаны RLM-ге жіберді, ал алғашқы прототипті өзі қаржыландырды. RLM қайтадан He 219-ды қабылдамады, Ju 88 және Me 210 негізіндегі жаңа жобалар пайда болды. Прототиптің құрылысы 1942 жылдың ақпан айында басталды, бірақ наурыз айында Daimler DB 603G қозғалтқышы уақытында дайын болмайды деп мәлімдегенде, ол қиындыққа тап болды. Оның орнына, олар 603А қозғалтқышын пропеллермен жаңа беріліс қатынасымен, DB 603C ретінде төрт пернелі пропеллерлерді қолдану мүмкіндігімен жеткізетін болды, өйткені ұқсас қуатты Fw 190C биіктіктегі ұрыс прототиптері 1943 жылдың басында DB 603 ретінде қолданыла бастады. DB 603 қозғалтқыштары 1942 жылдың тамызында ғана келді, ал прототип 1942 жылдың 6 қарашасына дейін ұшпады. Каммхубер 19 қарашада прототипті көргеннен кейін, оған қатты әсер еткендіктен, ол Мильчтің қарсылығына қарамастан, оны өндіріске тапсырды. Ол 219-шы ұшақты қаңтарда қабылдамаған Милх ашу-ызаға кенелді. Ұшақтың тұрақсыздығы байқалып, бірақ Хайнкель оларды түзететін инженерлерге ақшалай сыйлық ұсынып, оларды жеңді. Ол 219V сериялы прототипті әзірлеу кезінде қару-жараққа қосымша өзгерістер енгізілді. Фюзеляждың үстіне орнатылған және тұрақты, ішкі орнатылған, артқы "қадам" позициясынан тікелей артқы жаққа қарай ату, қанаттың артқы жиегінің арғы жағында орналасқан артқы қорғаныс тапаншалары тиімсіздігіне байланысты алынып тасталды. Ұшақтың алдыңғы бағыттағы қару-жарағы екі Mauser MG 151/20 20 мм автоканонына дейін ұлғайтылды, бұл қанат тамырларындағы, винт аркаларының ішінде, зеңбіректерді синхрондау қажеттілігін болдырмау үшін орналастырылды, ал төрт MG 151/20 автоканоны фюзеляждың төменгі бөлігіне орнатылды, ол бастапқыда жойылған артқы "қадамға" ұқсас және тікелей оның астында орналасқан, бірақ осы себептерге байланысты бұл артқы жаққа қарап тұрған ерекшелік те алынып тасталды. A 0 моделінде, ұшқыштың алдыңғы кабинасында көтерілетін броньды қалқан болды, ол төменгі бөлігін жасырып, уақытша қорғаныс қамтамасыз етіп, нысананы көру үшін ойық қалдырды. Өндіріс прототиптері He 219 A 0 ретінде тапсырылды және V7, V8 және V9 1943 жылдың маусымында сынақтар үшін жедел топтарға тапсырылды. Алдыңғы прототиптер, DB 603 қозғалтқыштарымен төрт пернелі пропеллерлермен (Fw 190C прототиптерінде де қолданылған, бірдей DB 603 қозғалтқышымен) доңғалақты, күрделі қисықтығы бар металл мұрын бөлігіне ие болды, ол өндіріс сериялы He 219A ұшақтарында да қолданылды. Бұл мұрын бөліктерінің алғашқы үлгілерінде, кемінде бес прототиптің мұрындарында Matratze 32 дипольдік радар антенналары үшін төрт алға қарап тұрған тіреулерді орнатуға арналған ойыстар болды, олар ерте UHF диапазонындағы Lichtenstein B/C немесе C 1 радар қондырғыларымен қолданылды. Бұл ерте He 219V сериялы прототиптік ұшақтарында кейінірек өндіріс He 219A сериялы ұшақтарындағыдай артқа қарай тегіс бұрылмаған, бірақ гемисфералық жабынмен аяқталатын кабиналар болды. Ерте кабина дизайнымен жабдықталған "V4" (төртінші) прототипінде, жойылған артқы "қадам" позициясы үшін қару немесе нысаналау құрылғысы болуы мүмкін, кабинаның артқы бөлігіндегі металл жақтаудың кішкене бөлігі болды. He 219 фюзеляжының бастапқы дизайнындағы артқы және төменгі "қадам" ерекшеліктерінің идеясы 1943 жылдың мамырында қайта қаралып, Heinkel Amerikabomber жобасына бәсекелес болған He 277 ұшағының дизайнына енгізілді. Heinkel инженерлік бөлімінің BMW 801E қозғалтқышымен жабдықталған, үш дөңгелекті шассиге ие He 277 Amerikabomber дизайнына арналған Typenblatt жалпы схемасы, He 277 фюзеляжының артқы бөлігіндегі ұқсас орындарда He 219 V сериясының артқы "қадамдарын" мұра еткенін көрсетті. Екі He 219 прототипінің артқы фюзеляжындағы "қадам" ерекшеліктерін қабылдау, төменгі орналасуын екі метрге ықшамдады, He 277 ұшағының алдыңғы дөңгелегі конфигурациясы үшін жеті метрлік бомба бөліміне орын жасады. Қабылданған "қадам" орналасқан жерлер Amerikabomber-дің жоғары және төменгі, көбінесе артқа қарай атуға арналған фюзеляж мұнараларына арналды, әрбір мұнара "қадам" ерекшеліктерінің орнында орналасқан және әрқайсысы екі MG 151/20 зеңбірегімен жабдықталған. Милх He 219 бағдарламасын тоқтатуға көп рет тырысты және осы процесте Каммхубер қызметтен алынды. Өндіріс тоқтатылды...
Пайдалану тарихы
He 219 ұшағының тұңғыш шайқасы сәтті болды. 1943 жылдың 11-12 маусым күндері Вернер Штрейб V9 ұшағымен 01:05 пен 02:22 аралығында бес бомбалаушыны атып түсірді. "Келесі он күн ішінде үш Heinkel He 219A 0 сынақ үлгісі RAF-қа тиесілі 20 ұшақты, оның ішінде бұрын "қол жеткізбес" саналған де Гавиленд Mosquito истребитель-бомбардировщиктерінің алтауын жойды. Бұл жетістік Каммхуберді дереу өндіріске көшуге ынталандырды". Москито ұшақтарының жоғалуы туралы ешқандай мәлімет жоқ, сондай-ақ He 219 ұшқыштары алты Москитоны атып түскенін растайтын құжаттама да табылмады. Шындығында, соғыстан кейін бірнеше He 219 A 2 ұшағын сынаған танымал сынақшы-ұшқыш капитан Эрик Браунның пікірінше, He 219 "күші жетпейтін" (автордың курсиві) және "биікке көтерілу жылдамдығы көңіл көншітпейтін" болды, ал оның Москитоға қарсы тиімділігі "жеткіліксіз" еді. Алғашқы ірі партия He 219 A 0 болды, ол бастапқыда сынақ үлгісі болғанымен, конструкцияға енгізілген көптеген өзгерістер мен бірқатар жоспарланған модификациялардың тоқтатылуына байланысты ұзаққа созылған өндіріс сериясына айналды. Наурыз айында одақтастардың бомбалауы салдарынан туындаған өндірістік қиындықтар A 0 ұшақтарының 1943 жылдың қазан айына дейін Люфтваффе бөлімдеріне жеткізілмеуіне әкеп соқты. A 0 әдетте қанат тамырында екі 20 мм MG 151/20 зеңбірегімен және құрсақ бөлігінде төрт 20 мм немесе 30 мм зеңбірегімен жабдықталған. Бірінші 10-15 ұшақ 490 МГц UHF диапазонында жұмыс істейтін 4 × 8 дипольдік элементтері бар Matratze антеннасымен жабдықталған FuG 212 "Лихтенштейн" C 1 радиолокациялық станциясымен бірге жеткізілді. 1944 жылдың жазына дейін 104 He 219 A 0 ұшағы құрастырылды, олардың көп бөлігі EHW (Ernst Heinkel Wien) немесе Heinkel Süd Wien Schwechat зауыттарында жасалды. Алғашқы өндіріске енгізілген модель He 219 A 2 болды, ол ұзын қозғалтқыш гондолаларында қосымша жанармай бактерілері, 1670 ат күшіне дейін қуаты бар DB 603AA қозғалтқыштары және көбінесе екі 30 мм (1,18 дюйм) MK 108 зеңбірегімен жабдықталған. Сонымен қатар, ұшақта артқы фюзеляжға толығымен кіріктірілген Schräge Musik жүйесі орнатылды, зеңбіректердің аузы фюзеляждың үстіңгі бетімен деңгейлес болды. Schräge Musik жүйесі кеңістіктің шектеулі болуына байланысты құрсақ бөлігінде екі зеңбіректі орнатуға мүмкіндік берді. A 2 моделінде 90 МГц VHF диапазонында жұмыс істейтін, үлкен 4 × 2 дипольдік элементтері бар Hirschgeweih антенналарымен жабдықталған жаңартылған Telefunken FuG 220 Lichtenstein SN 2 радиолокациялық станциясы қолданылды. Бастапқыда C 1 радарына қарағанда ең төменгі қашықтығы ұзын болғанымен, дәлдігі мен ажыратымдылығы жақсарды және шатастыруға төзімділігі де артты. 1944 жылдың жазының соңына дейін 85 He 219 A 2 ұшағы құрастырылды, олардың көп бөлігі EHR (Ernst Heinkel Rostock) немесе Heinkel Nord зауыттарында (Rostock Marienehe, қазіргі Rostock Schmarl) жасалды. He 219 – тиімді истребитель болатын, ал ұшқыштар одақтас бомбалаушыларын анықтағанда оларды ұстауға толықтай еркіндік алды. Жердегі басқару осы ұшақты дұрыс аймаққа бағыттайтын, ал ұшқыштар Лихтенштейннің VHF радары берген мәліметтер бойынша бомбалаушыларға қарай өздері бағытталатын. SN 2 радарының 4 км (3 миль) ең үлкен анықтау қашықтығы бомбалаушылар арасындағы қашықтықтан асып түсетін. A 2 ұшағының жылдамдығы ерекше болмаса да (шамамен 580 км/сағ), ол Messerschmitt Bf 110G және Dornier Do 217N ұшақтарынан басымдық танытып, экипаж бір рейс ішінде бірнеше бомбалаушыны қууға мүмкіндік берді. Москитоға қарсы тиімділігін арттыру үшін He 219 ұшағынан артық салмақ алынып тасталды. Кейбір қару-жарақ және радио жүйелері алынып тасталғаннан кейін, ұшақ 650 км/сағ жылдамдыққа жете алды. Бұл модификация A 6 деп аталды. Бұл модель өндіріске енгізілген жоқ, бірақ ұшақтарды бірліктерде салмақты азайту шараларын қолдануға болады. Соңғы ірі өндіріс моделі – жақсартылған DB 603E қозғалтқыштарымен жабдықталған A 7 болды. A 7 әдетте қанат тамырында екі 20 мм MG 151/20 зеңбірегімен (пернелердің ішінде), құрсақ бөлігінде екі 20 мм MG 151/20 зеңбірегімен және артқы фюзеляжға орнатылған екі 30 мм (1,18 дюйм) MK 108 зеңбірегімен жабдықталған, Schräge Musik жүйесі жоғарыға қарай атуға мүмкіндік берді. 210 ұшақтың өндірісі 1944 жылдың қараша-желтоқсан айларында басталуы тиіс еді, бірақ өндірілген ұшақтардың саны белгісіз, өйткені түпнұсқа құжаттар жоғалған немесе оларда қосалқы модификацияның нөмірі көрсетілмеген.