Кіріспе

Девондағы қалалық аудан, Англия. Девондағы жергілікті басқару ауданы, Англия.

Тарих

Торкейдегі Кентс үңгірінен табылған адам сүйектері мен құрал-саймандар адамдардың Торбей аймағын палеолит дәуірінен бері мекендегенін көрсетеді. Кентс үңгірі 4 деп аталатын жоғарғы жақ сүйегінің фрагменті 37 000–40 000 жыл бұрынғы Еуропадағы қазіргі заманғы адамның ең көне мысалы болуы мүмкін. Римдік сарбаздардың Британия Рим империясының бір бөлігі болған кезде Торквейге келгені белгілі; олар "Бет" деп аталатын Кент үңгіріндегі ерекше жартасқа құрбандықтар қалдырған. 1993 жылы Пейгтон қаласында римдік жерлеу орыны табылды. Брикшем мен Пейгтон екеуі де 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында көрсетілген, ал Пейгтонға 1294 жылы апталық нарық пен жылдық жәрмеңке өткізуге рұқсат беретін нарық жарғысы берілді. Торквейдегі ең алғашқы маңызды құрылыс – 1196 жылы салынған және Торре уәлихатымен байланысты Премонстраттар монастыры – Торре аббаттығы болды. Оранж принці Вильгельм (кейіннен король Вильгельм III) 5 қараша 1688 жылы Даңқты революция кезінде Брикшемге қонды және "Англияның бостандықтары мен протестанттық дінді сақтаймын" деген танымал декларациясын жариялады. Торквей экономикасы, Брикшем сияқты, бастапқыда балық аулау мен ауыл шаруашылығына негізделген, бірақ 19-ғасырдың басында аймақ сәнді теңіз жағалауындағы курортқа айнала бастады. Бастапқыда Наполеон соғыстары кезінде Корольдік теңіз күштерінің офицерлері жиі келіп тұратын, ал кейіннен қаланың даңқы артқан сайын Виктория дәуірінің өкілдері де маусымдық демалысқа келді. Пайгтонның тарихи бөлігі құрлық ішінде орналасқан: бұрынғы тұзды батпақтар жағалау бойын алып тұрған. Киркхэм үйі – ортағасырлық тас үй, ал Пейгтон шіркеуіне жақын орналасқан Ковердейл мұнарасы 1536 жылы Киелі кітапты ағылшын тіліне аударған және 1551 жылы Эксетер епископы болған Майлс Ковердейлдің құрметіне аталған. Пейгтон 19-ғасырдың басына дейін шағын балық аулау ауылы болып қала берді; 1837 жылы мұнда жаңа порт салынды. Аймақтың қалалық кеңеюінің жаңа кезеңі 1848 жылдың желтоқсанында Торре теміржол стансасының ашылуымен басталды. Теміржол 1858 жылы Торквей теңіз жағалауы стансасына, 1859 жылы Пейгтонға және 1861 жылы Брикшемге дейін созылды. Көлемінің ұлғаюының нәтижесінде Торквейге 1872 жылы қала мәртебесі берілді, ал 1902 жылы жазғы туристерге арналған алғашқы жарнамалық кампаниясы өтті. Торбай гольф және ел клубы (қазірде жұмыс істемейді) 1933 жылы ашылды. Клуб пен алаң 1950 жылдардың ортасында жабылды. Тор шығанағы 1948 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарының желкендесу жарыстарын қабылдады. 1970 жылдары Торбайда есірткіге тәуелділік және көп тұрғын үйлерде нашар жағдайда өмір сүретін адамдардың мәселелері болды.

Басқару

Торбей кеңесі – ауданның жергілікті билігі органы. 1998 жылдан бері ол округтік және аудандық кеңестердің функцияларын біріктіретін бірыңғай билік органы болып табылады. Аудан құрамында Брикшем атты бір азаматтық приход бар, ол ауданның сол бөлігінде жергілікті басқарудың екінші деңгейін құрайды; ал ауданның қалған бөлігі приходқа жатпайтын аумақ болып табылады. Торбей әкімшілік аймағы 1968 жылы құрылды, сол кезде Торквей қалалық ауданы, Брикшем және Пейгнтон қалалық округтері, сондай-ақ Чёрстон Феррерс приходы таратылды. Торбей таратылған билік органдарының аумағын қамтитын округтік аудан ретінде құрылды, көршілес аумақтармен шекараға кейбір түзетулер енгізілді; Брикшем мен Чёрстон Феррерстің оңтүстік, ауылдық бөліктері Кингсвер приходына берілді, ал Кофинсвелл, Керсвелл және Марлдон приходтарымен шекараға ұсақ түзетулер жасалды. Округтік аудан ретінде Торбей Девон округтік кеңесінен әкімшілік тұрғысынан тәуелсіз болды. Алты жыл өткен соң, 1974 жылы жергілікті басқару тағы да реформаланды, Торбей метрополистік емес ауданға айналды, ал Девон округтік кеңесі аймаққа қайтадан округтік деңгейдегі қызметтерді көрсетуді бастады. Торбей 1998 жылы округтік кеңестен тәуелсіздігін қайта алды, ол бірыңғай билік органы мәртебесіне ие болды. Торбей лейтенанттық мәселелер бойынша Девонның салтанатты округінің құрамына кіреді. Аймақ Ұлыбритания Парламентінде екі депутатпен өкілдік етіледі. Торквей (Пейгнтонның бір бөлігімен бірге) 1974 жылы құрылған және 2015 жылы консерватор Кевин Фостердің жеңісімен аяқталған, ал 1997 жылдан 2015 жылға дейін Либерал-демократтардың Адриан Сандерсінің иелігінде болған Торбей сайлау округіне жатады. Брикшем және Пейгнтонның бір бөлігі Тотнес сайлау округіне кіреді, оны консерватор Энтони Мангалл да өкілдік етеді.

География

Тор шығанағының төңірегінде үш негізгі қала орналасқан: солтүстікте Торквей, ортасында Пейгтон және оңтүстікте Брикшем. Жылдар өте олар бірігіп, Сент-Мэричерч, Кокингтон, Чёрстон Феррерс және Галмптон сияқты ауылдар мен қалаларды өз ішіне сіңірді, бірақ соңғысы қатаң сақтау шараларының арқасында ауылдық атмосферасын сақтап қалды. Торбей ауданы оңтүстік және батысында Оңтүстік Хэмс, ал солтүстігінде Тейнибриджмен шектеседі. Жақын жердегі қалалардың ішінде Оңтүстік Хэмстегі Тотнес және Дартмут, ал Тейнибридждегі Ньютон Аббот пен Тейнгмут бар. Тор шығанағының оңтүстік шегі – Берри Хед, ал солтүстік шегі – Хоупс Нос. Дегенмен Торквейдің өзі Баббакомб шығанағына қарай одан әрі солтүстікке созылады, онда Оддикомб, Баббакомб және Мейденкомб жағалаулары орналасқан; олар қызықты брекчия жартастарымен әйгілі. Торбейдің көптеген геологиялық ерекшеліктері Англия Ривьерасы геопаркінің құрылуына себеп болды; 2008 жылдың шілдесінде бұл әлемдегі 53 геопарк ішіндегі жалғыз қалалық геопарк еді. Мұндағы қоңыржай климаттың арқасында Торбей пальмалары жағалау бойында жиі кездеседі. Бірақ бұл шын мәнінде пальма емес, Жаңа Зеландиядан шыққан Cordyline australis, онда ол "капуста ағашы" деп аталады. Бұл ағаштар Ұлыбританияның басқа да аймақтарында жақсы өседі. Торбейде капуста ағаштарының танымалдылығы олардың алғаш рет осы аймаққа Ұлыбританияға әкелінгендігімен байланысты болуы мүмкін.

Экономика

Торбайдың негізгі қызметтері – мемлекеттік қызмет көрсету; қонақжайлылық, құрылыс және жөндеу сияқты ірі зейнеткерлер қауымына қызмет ету; туризм; көлік секторы, оның ішінде қайықтар; тарату; бөлшек сауда; балық аулау; цифрлық, медиа және өнер салалары. Ағылшын тілін шет тілі ретінде қысқа мерзімді оқыту үшін бірнеше орналасқан мектептер мен аккредиттелген оқытушылар/үй иелері бар. Брикшем балық порты Англия мен Уэльстің ең табысты балық аулау флотының бірі және Шотландиядан басқа Ұлыбританияның кез келген портынан көбірек құндылық әкеледі. Бұл сонымен қатар Ұлыбританияның жағалау күзеті мен Торбай құтқару қайық станциясының да орналасқан жері. Торбай 1973 жылдан бері Германияның Төменгі Саксониясындағы Хамельн қаласымен, ал 1989 жылдан бастап Нидерландыдағы Хеллевоцлуис қаласымен бауырластық байланыста.

Шағын және қалаларды жаңарту

Мелвилл көшесі, Уоррен жолы, Рок жолы және Кобург-Плейс ауданы, сондай-ақ Мелвилл төбесі деп белгілі, 1970 жылдан бері әлеуметтік қиындықтар мен зорлық-зомбылыққа беленіп келеді. Бұл 44 екінші дәрежелі тізімдегі ғимараттары бар тарихи аймақ. 2015 жылы жергілікті денсаулық сақтау органы тұрғындардың Торбейдің басқа аудандарына қарағанда өмір сүру ұзақтығының төмен екенін, психикалық денсаулық проблемалары немесе оқу мүмкіндіктері шектеулі адамдардың үлесі жоғары екенін, өзін-өзі өлтіру көрсеткіші Оңтүстік-Батыс аймағындағы басқа аймақтардан асып түсетінін және көптеген тұрғындардың жұмыссыз немесе аз табысқа ие екенін байқады. Жергілікті билік 2013 жылы қалалық жаңаруды қолдау мақсатында "Мелвиллді жақсарту" жобасын іске қосты, бірақ ол күтілген нәтиже бермеді.