Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс қысқа мерзінді бомбалаушысы "Hornisse"

Кіріспе

Messerschmitt Me 410 Hornisse (Hornet) – Германияның ауыр истребитель-бомбардировщик ұшағы және "Fast Bomber" деп ағылшын тілінде аталатын Schnellbomber, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе қолданған. Me 210 ұшағының жақсартуы болғанымен, оның жаңа қанат жоспары, ұзын фюзеляжы және күштірек қозғалтқыштары болды. Бұл өзгерістер ұшақтың Me 410 деп қайта аталғанына жеткілікті маңызды болды.

Жобалау және әзірлеу

Me 210 ұшағының жасалуы 1939 жылдан басталып келді, бірақ ол тұрақсыз болып шықты және іріктемелі өндіріске жарамайтын болды. Түзетулер нәтижесінде Me 210C және 210D үлгілері пайда болды, олар жақсырақ сипаттамаларға ие болды. Me 210D-ге жасалған зерттеулер барысында, және 1943 жылдың екінші жартысында 210-ды Messerschmitt Me 310-мен жақсартуға жасалған параллель әрекеттер (бұл 210-ның қауіпті басқару қасиеттеріне қарағанда аэродинамикалық жақсартуды қамтамасыз етпеді) нәтижесінде, жаңа Me 410 үлгісін енгізу туралы шешім қабылданды. Me 210 мен 410 арасындағы басты айырмашылық – үлкен (көлемі бойынша) және қуаттырақ Daimler Benz DB 603A қозғалтқыштарының орнатылуы болды. Олардың әрқайсысы Me 210C-де қолданылған DB 605 қозғалтқыштарынан артық қуат берді. Қосымша қуат Me 410 ұшағының ең жоғары жылдамдығын арттырды, тіктеп көтерілу жылдамдығын, биіктік шегін және ең бастысы, крейсерлік жылдамдығын арттырды, ол -қа дейін өсті. Күштірек қозғалтқыштар сонымен қатар ұшақтың жүк көтеру қабілетін де арттырды, нәтижесінде ұшақ мұрын астындағы бомба бөліміне сыймайтын соғыс жүгін де көтере алды. Сәйкесінше, қанаттардың астына төрт бомба ілуге арналған тіреулер қосылды. Бұл өзгерістер Me 210 дизайнына қосымша салмақ қосты, бірақ қосымша қозғалтқыш қуаты бұл айырмашылықты толығымен өтеді. Me 210 сияқты, 410 ұшағының артқы пулеметшісі де ұшақтың екі жағына орнатылған Ferngerichtete Drehringseitenlafette FDSL 131/1B екі мұнарасын пайдаланды, әрқайсысы 13 мм (.51 дюйм) MG 131 пулеметімен қаруланды, 210 сияқты нысана алу және оқ ату үшін бірдей айналмалы тұтқалы, триггерлі және нысаналы жүйе сақталды. Жаңа үлгіде ұзартылған фюзеляж және жаңа автоматтік алдыңғы жиектер болды. Екі мүмкіндік те Me 210-да сынақтан өткізіліп, басқаруды айтарлықтай жақсартатыны анықталды. Алдыңғы жиектер алғашқы Me 210 үлгілерінде болған, бірақ өндірістегі үлгілерде нашар басқару қасиеттеріне байланысты алынып тасталған. Тік бұрылысқа кіргенде, шабуыл бұрышының жоғары болуына байланысты алдыңғы жиектер ашылуға бейімді, бұл қонуға жақындағандағы алдыңғы жиектердің ашылуына ұқсас. (Бұл мәселе алғаш рет Bf 109V14 және V15 Bf 109E прототиптерінде байқалды), бұл ұшақтың тегіс ұшуын қиындатты. Алайда, жалпы жақтық тұрақсыздық мәселесі шешілгеннен кейін бұл енді проблема болмады. Ескі Me 210 қанаттарының панельдері әуе динамикалық орталығын бұрынғы Bf 110-ға қарағанда артқа қарай жылжытатын планометриялық геометриямен жасалған, бұл қозғалтқыш бөлімдерінен тыс қанаттың сыртқы бөліктеріне 12.6° бұрышпен алдыңғы жиегін, ал ішкі панельдерге 6.0° бұрышпен алдыңғы жиегін берді. Бұл бастапқы Me 210 дизайны үшін ұшу кезінде қолайсыз басқару сипаттамаларына әкелді. Жаңа Me 410 қанаттарының сыртқы панельдері планометриялық геометриясы қайта қаралып, әуе динамикалық орталықты Me 210-ға қарағанда алға жылжытты, осылайша сыртқы панельдердің алдыңғы жиегінің бұрышы ішкі қанат панельдерімен бірдей болды, екеуі де 5.5° бұрыштамаға ие болды, бұл басқаруды жақсартты. Жеткізілімдер 1943 жылдың қаңтарында басталды, екі жыл кешігіп, 1944 жылдың қыркүйегіне дейін жалғасты, осы кезде Messerschmitt Augsburg және Dornier München компаниялары барлық үлгілердің барлығы 1160 данасын өндірді. Ұшақ келген кезде экипаж оны жақсы көріп, оның жақсартылған өнімділігі соғыстың осы кезеңінде кездесетін жоғары өнімді одақтас ұшақтарынан қорғауға жеткіліксіз болды.

Development of the Me 210 had been under way since 1939 but the aircraft proved unstable and was never considered for full scale production. Modifications to the layout produced the Me 210C and 210D, which proved somewhat superior. As studies progressed on the Me 210D, and with a separate parallel attempt to improve upon the 210 with the Messerschmitt Me 310 in the second half of 1943—which provided almost no aerodynamic improvement over the 210's risky handling qualities—it was instead decided to introduce a new model, the Me 410. The major change between the Me 210 and 410 was the introduction of the larger (at displacement) and more powerful Daimler Benz DB 603A engines. They each provided compared to the of the DB 605s used on the Me 210C. The extra power increased the Me 410's maximum speed to , greatly improved rate of climb, service ceiling, and most notably the cruising speed which jumped to
The more powerful engines also improved payload capability to the point where the aircraft could lift a war load greater than could fit into the bomb bay under the nose. Consequently, shackles were added under the wings for four bombs. The changes added an extra to the Me 210 design, but the extra engine power more than made up for the difference. As with the Me 210, the 410's rear gunner used the same pair of Ferngerichtete Drehringseitenlafette FDSL 131/1B turrets mounted on each side of the aircraft, each still armed with a 13 mm (.51 in) MG 131 machine gun, retaining the same pivoting handgun style grip, trigger and gunsight to aim and fire the ordnance as the 210 did. The new version included a lengthened fuselage and new, automatic leading edge slats. Both features had been tested on Me 210s and were found to dramatically improve handling. The slats had originally been featured on the earliest Me 210 models, but had been removed on production models due to poor handling. When entering a steep turn, the slats had a tendency to open due to the high angle of attack, analogous to the opening of the slats during the landing approach. (This problem was first observed on the Bf 109V14 and V15 prototypes for the Bf 109E), which added to the problems keeping the aircraft flying smoothly. However, when the problems with the general lateral instability were addressed, this was no longer a real problem. The wing panels of the earlier Me 210 had been designed with a planform geometry that placed the aerodynamic center further aback compared with the earlier Bf 110, giving the outer sections of the wing planform beyond each engine nacelle a slightly greater, 12.6° leading edge sweepback angle than the inner panels' 6.0° leading edge sweep angle. This resulted in unsuitable handling characteristics in flight for the original Me 210 design. The new Me 410 outer wing panels had their planform geometry revised to bring the aerodynamic center further forwards in comparison with the Me 210, thus making the leading edge sweepback of the outer panels identical to the inner wing panels with both having identical 5.5° sweepback angles, which improved handling. Deliveries began in January 1943, two years late and continued until September 1944, by which point a total of 1,160 of all versions had been produced by Messerschmitt Augsburg and Dornier München. When it arrived, it was liked by its crews, even though its improved performance was not enough to protect it from the swarms of high performance Allied fighters they faced at this stage of the war.

Пайдалану тарихы

Me 410 түнгі бомбалаушысы RAF түнгі күштерi үшiн ұстау қиын нысана болып шықты. Ұлыбританияда алғашқы болып қолданылған V./KG 2 тобы 1943 жылдың 13-14 шiлдесi аралығында алғашқы Me 410 ұшағын жоғалтты, ол 85-шi эскадрильяға қарасты де Хавилленд Москито ұшағымен атып түсiрiлдi. Me 410 сондай-ақ USAAF күндiзгі бомбалаушылар тобына қарсы бомбалаушыны жоюшы ретiнде де пайдаланылды, ол Umrüst Bausätze зауытында жасалған модернизация жиынтықтарымен жаңартылды, барлығы /U префиксімен белгіленді, бұл конструкция үшiн арналған. Бұл префикстер субтиптер арасында әртүрлi мағынаға ие болуы мүмкiн. Мысалы, ертерек Me 410 A 1/U1 белгiлемесi, барлау мақсатында (A 3 бастапқыда осылай жасалған) мұрын астындағы қару-жарақ бөліміне камера орнатылғанын көрсетсе, ал Me 410 B 2/U1 белгiлемесi мұрын астындағы қару-жарақ бөліміне екі ұзын стволды 30 мм MK 103 зеңбiрегi орнатылғанын көрсеттi. /U2 префиксі мұрын астындағы қару-жарақ бөліміне екі қосымша 20 мм MG 151/20 зеңбiрегiн орнатуды бiлдiрдi. A 1/U4 субтипі үлкен, Bordkanone сериясы 50 мм (2 дюйм) BK 5 зеңбiрегiмен жабдықталды, ол /U1 камералары немесе MK 103 немесе /U2 қосымша MG 151/20 автозеңбiрегiнiң орнына сол мұрын астындағы қару-жарақ бөліміне 21 оқпен зарядталды. Бомбалаушылар тобын бұзу үшiн көптеген Me 410 ұшақтарында қанат астындағы төрт түтікшелі ұшырғыштар болды, екісі әр қанат панеліне орналасқан, олар 21 см (8 дюйм) Werfer Granate 21 жаяу әскерiнiң шабуылдық зымырандарын атып шығарды. 1943 жылдың соңында Zerstörergeschwader 26 және 76 екі Geschwader Me 410 ұшақтарымен жабдықталды. Олар 1943 жылға дейiн эскортсыз бомбалаушыларға қарсы сәттiлiкке жетiп, USAAF күндiзгі бомбалаушылар тобына қарсы айтарлықтай нəтижелерге қол жеткiздi. Алайда, Me 410 Солтүстiк Американың P 51 Mustang және Supermarine Spitfire сияқты жеңiл одақтас бiр моторлы истребительдерiмен жекпе-жекте тең келмеді. 1944 жылдың басында Me 410 тобы бомбалаушы ағымдарын қорғайтын одақтас истребительдерiнiң көптеген тобымен кездестi, олар әдетте әуеде басымдыққа ие болу мақсатында, Luftwaffe қарсыластарынан аспанды тазарту үшiн ұрыс формацияларының алдында ұшып жүрдi, нәтижесiнде Me 410-ның бұрынғы сәттiлiктерi жиi жоғалтулармен өтелдi. Мысалы, АҚШ әуе күштерiнiң екі күн бұрын басталған науқанының аясында 1944 жылдың 6 наурызында Берлинге жасалған 750 8-шi әуе армиясының ауыр бомбалаушыларына шабуыл жасағанда 16 Me 410, сегіз B 17 және төрт P 51 (Me 410-ды сүйемелдеген Bf 109 және Fw 190 истребительдерiмен жойылған) атып түсiрiлдi. Келесi айда 11 сәуiрде 8-шi әуе армиясының Сорау, Росток және Ошерслебенге жасаған шабуылы кезінде II./ZG 26 тобының Me 410 ұшақтары сирек кездесетiн сәттiлiкке қол жеткiздi, бастапқыда 10 B 17-нi жоғалтпай атып түсiрдi. Сол шабуыл барысында олардың екіншi рейді P 51 истребительдерiмен тоқтатылды, олар сегіз Me 410 және үш Bf 110 ұшақтарын жойды. 16 адам қаза тауып, үш адам жарақат алды. 1944 жылдың ортасынан бастап, Гитлердiң сүйiкті бомбалаушыны жоюшысы болғанмен, Me 410 тобы Рейхті қорғау мiндеттерiнен алынып, өндiрiс бомбалаушыны жою үшiн арналған, күштi қаруланған бiр моторлы истребительдерге бағытталды, ал Me 410 ұшақтары тек барлау мiндеттерiнде қызмет ете бердi. Кейбiр Me 410 ұшақтары Нормандия шайқасында Junkers Ju 188 ұшақтарымен бiрге жоғары бiлiктi түнгi барлау үшiн пайдаланылды.

The Me 410 night bomber proved to be an elusive target for the RAF night fighters. The first unit to operate over the UK was V./KG 2, which lost its first Me 410 on the night of 13 – 14 July 1943, when it was shot down by a de Havilland Mosquito of No. 85 Squadron RAF. The Me 410 was also used as a bomber destroyer against the daylight bomber formations of the USAAF, upgraded with Umrüst Bausätze factory conversion kits, all bearing a /U suffix, for the design—these suffixes could vary in meaning between subtypes. As one example, the earlier Me 410 A 1/U1 designation signified a camera fitting in the under nose ordnance bay for reconnaissance use (as the A 3 was meant to do from its start), while the Me 410 B 2/U1 designation signified a mount of a pair of the long barreled, 30 mm MK 103 cannon in the undernose ordnance bay. The /U2 suffix designated a fitment of two additional 20 mm MG 151/20 cannons in the under nose ordnance bay instead—the A 1/U4 subtype fitted the massive, Bordkanone series 50 mm (2 in) BK 5 cannon, loaded with 21 rounds in the same under nose ordnance bay in place of either the /U1's cameras or MK 103s, or the /U2's added pair of MG 151/20 autocannon. For breaking up the bomber formations, many Me 410s also had four underwing tubular launchers, two per wing panel, firing converted 21 cm (8 in) Werfer Granate 21 infantry barrage rockets. Two Geschwader, Zerstörergeschwader 26 and 76, were thus equipped with the Me 410 by late 1943. They were moderately successful against unescorted bombers through 1943, with a considerable number of kills against USAAF day bomber formations being achieved. However, the Me 410 was no match in a dogfight with the lighter Allied single engine fighters such as the North American P 51 Mustang and Supermarine Spitfire. In early 1944, the Me 410 formations encountered swarms of Allied fighters protecting the bomber streams, usually flying far ahead of the combat box formations as an air supremacy move in clearing the skies of any Luftwaffe opposition, resulting in the Me 410's previous successes against escorted bombers now often being offset by their losses. An example of this—as part of a campaign started two days earlier by the USAAF—was on 6 March 1944 during an attack on Berlin by 750 8th AF heavy bombers, when 16 Me 410s were shot down in return for eight B 17s and four P 51s (which were destroyed by Bf 109 and Fw 190 fighters escorting the Me 410s). The following month on 11 April, with 8th AF raids hitting Sorau, Rostock and Oschersleben, II./ZG 26's Me 410s accounted for a rare clear success, initially bringing down 10 B 17s without any losses. During the course of the same raid, their second sortie was intercepted by P 51s that destroyed eight Me 410s and three Bf 110s. Sixteen crewmen were killed and three wounded. From mid 1944, despite being Hitler's favourite bomber destroyer, the Me 410 units were taken from Defence of the Reich duties and production was phased out in favour of heavily armed single engine fighters as dedicated bomber destroyers, with the Me 410s remaining in service flying on reconnaissance duties only. Some Me 410s were used with Junkers Ju 188s during the Battle of Normandy, for high altitude night reconnaissance.

Нұсқалар

Сериялық ұшақтар екі 7,92 мм (.312 дюйм) MG 17 пулеметтерімен және екі 20 мм MG 151/20 зеңбірегімен қаруланды және Me 410 A 1 жеңіл бомбалаушысы ретінде жеткізілді. Me 410 A 2 ауыр истребительінің құрылысы тоқтатылды, себебі 30 мм (1,18 дюйм) MK 103 қос зеңбірегі, сондай-ақ 1944 жылы Umrüst Bausatz / U1 зауыттық жиынтығы ретінде Me 410B 2 субтипі үшін де қол жетімді болған, уақытында дайын болмады. Me 410A бомба тасымалдауға арналған бомбалық бөліміне ие болды. Алайда, түрлендіру жиынтықтарын орнату арқылы оны басқа жабдықтар үшін де пайдалануға болады. Бастапқыда үш Umrüst Bausätze (зауыттық түрлендіру жиынтықтары) қол жетімді болды: U1 – фотобарлау камералары бар, U2 – ауыр истребитель үшін бір зеңбірегіне 250 оқтан тұратын екі 20 мм MG 151/20 зеңбірегімен, ал U4 – 22 оқтан (21 оқ жүктеуге және 1 қосымша оқ доңғалақта) тұратын 50 мм (2 дюйм) Bordkanone, BK 5 зеңбірегімен. Бұл жобаның мақсаты – Me 410A немесе B сериялы ұшақты бомбалаушы-жойғышқа айналдыру. BK 5 зеңбірегі 50 мм KwK 39 L/60 Panzer III танкысынан алынған, бұл Me 410 ұшақтарына 914 м (1000 ярд) қашықтықтан нысаналарды атқылауға мүмкіндік берді, бұл қашықтық бомбалаушылардың қорғаныс пулеметтерінің қашықтығынан әлдеқайда артық. Алайда, практикада жиі кедергілер, оқ-дәрінің шектеулі қоры және мұрынның астындағы үлкен калибрлі зеңбіректің артық салмағы Me 410 ұшағының басқа бомбаға қарсы нұсқаларын, әсіресе қосымша 20 мм MG 151/20 зеңбіректері барларын, әлдеқайда тиімді етті. Me 410 A 3 барлау нұсқасы қосымша камералар мен отын үшін терең фюзеляжға ие болды. Me 410 A 3 1944 жылдың басында аз ғана санымен қызметке түсті және үш ұзын қашықтықтағы барлау эскадрильясын жабдықтады, әдетте үш немесе төрт эскадрильядан тұратын топтарға біріктірілді. Me 410B сериясы A сериясына ұқсас болды, бірақ 7,92 мм (.312 дюйм) MG 17 жұптарын 13 мм (.51 дюйм) MG 131 пулеметтерімен алмастырды. Алғашында жоспарланған 1900 л.с. (1400 кВт) DB 603G қозғалтқышы 1944 жылдың басында тоқтатылды, сондықтан барлық Me 410B ұшақтары DB 603A немесе DB 603AA қозғалтқыштарын пайдаланды. DB 603G ең жоғары жылдамдықты және крейсерлік жылдамдықты арттырған болар еді, бірақ салмақ та қайта артты. Версиялар A сериясымен бірдей болды, Me 410 B 1 және Me 410 B 3 алдыңғы A 1 және A 3 нұсқалары сияқты бірдей рөлдерді орындады, сонымен қатар A сериясындағыдай Umrüst Bausätze зауыттық түрлендіру жиынтықтарын пайдалану мүмкіндігімен. Сонымен қатар, бірнеше тәжірибелік үлгілер жасалды. Me 410 B 5 фюзеляж астына торпеда алып жүруге арналған тіреулер қосты және FuG 200 Hohentwiel 550 МГц UHF жиілікті теңіздік патрульдік радарына орын жасау үшін мұрыннан MG 131 пулеметтерін алып тастады. Бұл нұсқада отынға орын беру үшін бомбалық бөлім пайдаланылмады, ал артқа қарай атушы қашықтан басқару мұнаралары ұзақ қашықтықтағы миссиялар үшін басқа отын багімен ауыстырылды. Me 410 B 6 кемеге қарсы ұқсас түрлендіру болды, бірақ тек жағалауды қорғауға арналған. Бұл миссия үшін торпеда қолданылмады, оның орнына FuG 200 радары бар B 1 қарапайым түрлендірілген нұсқасы болды. Me 410 B 7/B 8 – тек прототип ретінде салынған жаңартылған B 3 барлау үлгілері болды. Me 410C – 1944 жылдың басында жасалған жоғары биіктіктегі нұсқасы, екі жаңа қанат дизайнымен, қанаттың енін арттырды. Үлкен қанаттар тіреудің тікелей артқа тартылуына мүмкіндік берді. Жаңа универсалды қозғалтқыш орнату DB 603JZ немесе BMW 801J турбокомпрессорлы қозғалтқыштарының кез келгенін немесе Jumo 213E екі сатылы механикалық суперкомпрессорлы қозғалтқыштарын пайдалануға мүмкіндік берді, бұл өте кең қанаттары бар жаңа төрт пернелі бұранданы қозғалтады. BMW 801 радиалды қозғалтқыштар ауамен салқындатылды, ал DB 603 және Jumo 213 сақиналы радиаторды пайдаланды, барлық Kraftei (қуат жұмыртқасы) қозғалтқыш "модульдері" орнатуды және далалық техникалық қызмет көрсетуді жеңілдету үшін ұшақтың қаңқасына орнатылды, сондықтан қанаттың астындағы радиаторлар алынып тасталды. Me 410 өндірісі қозғалтқыштар жетілмеген кезде тоқтатылғандықтан, олардың ешқайсысы жасалмады. Me 410D – C сериясына қарағанда биіктіктегі өнімділікті жақсарту үшін B сериясының қарапайым жаңартуы. Ол DB 603JZ қозғалтқыштарымен жабдықталатын және ұшқыштың көру өрісін ұлғайту үшін және соғуды азайту үшін алдыңғы фюзеляжы өзгертілген. Сонымен қатар, ол стратегиялық материалдарды сақтау үшін сыртқы қанаттың кейбір бөліктерін ағаштан жасалғандарымен алмастырды. Бірнешесі салынған, бірақ екінші дүниежүзілік соғыстың соңында неміс авиация өнеркәсібінің ағаштан жасалған көптеген басқа әрекеттері сияқты, Вупперталдағы Голдшмитт Тего кинофабрикасының жоғалуы, Корольдік әуе күштері түнгі бомбалау рейдінде, қолда бар қышқыл алмастыру жабысқақтары жабысатын материалдарға өте коррозиялық болды және ағаш бөліктері сәтсіздікке ұшырады. Өндіріс 1944 жылдың тамызында, Ягернотт бағдарламасы күшіне енгеннен кейін бір ай өткенде, 1160 Me 410 ұшағы салынғаннан кейін тоқтатылды.

A series aircraft were armed with two 7.92 mm (.312 in) MG 17 machine guns and two 20 mm MG 151/20 cannons in the nose and delivered as the Me 410 A 1 light bomber. The Me 410 A 2 heavy fighter was cancelled because the dual 30 mm (1.18 in) MK 103 cannon mount, also available for the later Me 410B 2 subtype as the Umrüst Bausatz /U1 factory kit available by 1944, was not ready in time. The Me 410A featured a bomb bay for carrying bombs. Though by fitting conversion kits, this could be used for other equipment. Initially, three Umrüst Bausätze (factory conversion kits) were available: the U1 which contained cameras for photo reconnaissance, the U2 with two 20 mm MG 151/20 cannon with 250 rounds per gun for the heavy fighter. And the U4 with a 50 mm (2 in) Bordkanone, BK 5 cannon with 22 rounds (21 rounds to load and 1 extra round in the breech). The purpose of this was to convert either an Me 410A or B series aircraft into a bomber destroyer. The BK 5 cannon derived from the 50 mm (2 in) KwK 39 L/60 of the Panzer III tank allowed Me 410s to shoot at their targets from over 914 m (1,000 yd), a distance far greater than the range of the bombers' defensive machine guns. However, in practice frequent problems with jamming, the limited ammunition supply and with the extra weight of the large calibre gun under the nose made the other anti bomber versions of Me 410, especially those with extra 20 mm MG 151/20s, much more useful. The reconnaissance version Me 410 A 3 received a deeper fuselage for additional cameras and fuel. The Me 410 A 3 entered service in small numbers in early 1944 and equipped three long range reconnaissance [[Organization of the Luftwaffe (1933 – 45)#Staffel squadrons, usually grouped larger, three or four squadron [[Organization of the Luftwaffe (1933 – 45)#Gruppe (one Gruppe on the Western Front and the other two on the Eastern Front). The Me 410B series was similar to the A series but replaced the pair of 7.92 mm (.312 in) MG 17s with 13 mm (.51 in) MG 131 machine guns. The originally planned 1,900 hp (1,400 kW) DB 603G engine had been cancelled in early 1944, so all Me 410Bs used DB 603A or DB 603AA engines. The DB 603G would have increased the maximum speed to and cruising speed to , although the weight increased once again. The versions were the same as with the A series, the Me 410 B 1 and Me 410 B 3 filling the same roles as the earlier A 1 and A 3 versions, also with the option of using the same Umrüst Bausätze factory conversion kits as the A series. Several experimental models were also developed. The Me 410 B 5 added shackles under the fuselage to carry a torpedo, and removed the MG 131s in the nose to make room for the FuG 200 Hohentwiel 550 MHz UHF band maritime patrol radar. The bomb bay was not used in this version in order to make room for a fuel tank, and the rearward firing remote turrets were replaced by another fuel tank for long range missions. The Me 410 B 6 was a similar anti shipping conversion, but intended for the short range coastal defence role only. For this mission, it did not use a torpedo, and was instead a simple modification of the B 1 with the FuG 200 radar. The Me 410 B 7/B 8 were updated B 3 reconnaissance models that were only built as prototypes. The Me 410C was a high altitude version drawn up in early 1944, with two new wing designs that increased span to The larger wings allowed the gear to retract directly to the rear. A new universal engine mount would allow for the use of any of the DB 603JZ or BMW 801J turbocharged engines or the Jumo 213E two stage mechanically supercharged engines, driving a new four blade propeller with very wide blades. The BMW 801 radials were air cooled and the DB 603 and Jumo 213 used an annular radiator, all Kraftei (power egg) engine "modules" onto an airframe for ease of installation and field maintenance, so the normal under wing radiators were removed. None were ever built, as Me 410 production was canceled before the engines matured. The Me 410D was a simpler upgrade to the B series to improve altitude performance than the C series. It would be powered by the DB 603JZ engines, and had a revised forward fuselage to increase the field of view of the pilot and reduce drag. It also replaced portions of the outer wing panels with ones made of wood to conserve strategic materials. Several were built, but like many other attempts at wood construction by the German aviation industry late in World War II, the loss of the Goldschmitt Tego film factory in Wuppertal, in a Royal Air Force night bombing raid, meant the acidic replacement adhesives available were too corrosive to the materials being bonded, and the wooden portions tended to fail. Production was eventually cancelled to concentrate on Bf 109Gs in August 1944, after 1,160 Me 410s had been built, the month after the Jägernotprogramm had gone into effect.