Кіріспе

Вестланд муниципалитеті, Норвегия

Улленсванг – Норвегияның Вестланд округіндегі муниципалитет. Ол Хардангердің дәстүрлі аймағында орналасқан. Әкімшілік орталығы – Одда қаласы. Муниципалитеттегі атақты ауылдарға Лофтус, Утне, Викебигд, Алсакер, Ботнен, Эйтрхейм, Хора, Рёльдаль, Сельжестад, Скаре, Тайсседал, Йондал, Херанд, Киснесстранда және Торснес жатады. Улленсванг муниципалитетінің халқы шоғырланған бөлігі, Еуропаның ең ірі таулы үстіртінің көп бөлігін қамтитын Хардангервидда ұлттық паркіне батыс жағынан орналасқан. Тұрғындардың көп бөлігі Хардангер-фьорд және Сёр-фьорд бойындағы таулы жағалауларда және аңғарларда тұрады. Улленсвангтың ең ірі елді мекендері – Одда, Кинсарвик, Йондал және Лофтус. Норвегияның ұлттық 13-ші тас жолы және Еуропалық E134 бағыты – муниципалитет арқылы өтетін екі маңызды жол. 13-ші ұлттық тас жолы муниципалитеттің солтүстік бөлігіндегі Хардангер көпірі арқылы Хардангер-фьордты кесіп өтеді. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 12-ші орында тұр. Улленсванг Норвегиядағы халық саны бойынша 104-ші муниципалитет, оның халқы 11 148 адамды құрайды. Муниципалитеттің халқының тығыздығы және соңғы 10 жылда халқы 2,5%-ға азайған. 1980 жылдан бері тұрғындар саны бірнеше жүз адамға кеміген. Бұл ахуалды Норвегияның ауылдық аймақтарындағы жалпы халық азаюымен байланысты қарастыруға болады. 2016 жылы Вестланд полициясының бастығы полиция округтері мен бөлімшелерін қайта құруды ресми түрде ұсынды. Ол Улленсванг және Эйдфьорд полиция бөлімшесін жабуды ұсынды.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) ескі Ульленсванг шаруашылығының атымен аталыпты, себебі алғашқы Ульленсванг шіркеуі сол жерде салынған. Бірінші элемент – норвегиялық құдай Уллин есімінің жатыс септігі (Уллр есімінің басқаша түрі). Соңғы элемент – "вангр", ол "дала" немесе "жайылым" дегенді білдіреді. 2020 жылғы муниципалитеттердің бірігуіне дейін бұл муниципалитет Ульленсванг герад деп аталатын, ал бірігуден кейін Ульленсванг коммуна деп аталды.

Елтаңба

Алғашқы герб 1979 жылғы 8 қарашада бекітіліп, 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданыста болды, содан кейін гербтің жаңа нұсқасы қолданысқа енгізілді. Ресми сипаттамасы: "Gules, a bar Or between three fleur de lis of the same" ("I raudt ein gull bjelke følgd av tre gull liljer, to over og ei under bjelken"). Бұл гербтің қызыл фонда (тақтада) горизонтальді сары жолақтан және оның үстінде екі, астында біреуі бар үш fleur-de-lis бейнесінен тұратынын білдіреді. Жолақ пен fleur-de-lis алтын түспен (Or) белгіленген, яғни әдетте сары түспен боялады, бірақ металдан жасалса, алтын қолданылады. Герб дизайны осы аймақтан шыққан ортағасырлық ақсүйек Сигурд Бринюльвссон Галтеге тиесілі гербтен алынған. Оны 1302 жылғы жергілікті шіркеудегі оның қабір тасында көруге болады. Шіркеудегі ең көне қабір тасы болғандықтан, бұл герб ауылда жақсы танымал болды, сондықтан осы рыцарьдың гербі муниципалитет гербі ретінде таңдалды. Гербті Магнус Хардланд жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей. 2019 жылы Одда және Йондал муниципалитеттері Улленсвангпен біріктірілгеннен кейін, 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап қолдануға жаңа герб бекітілді. Жаңа герб алдыңғы гербпен бірдей болды, бірақ ол Одда муниципалитетінің ескі гербінен көк және ақ түстерін (қызыл және алтынның орнына) қосты. Жаңа гербтің ресми сипаттамасы: "Azure, a bar argent between three fleur de lis of the same" ("I blå ein sølv bjelke følgd av tre sølv liljer, to over og ei under bjelken").

Шіркеулер

Норвегия шіркеуінің Ульленсванг муниципалитетінде сегіз приход (sokn) бар. Ол Бьёргвин епархиясындағы Хардангер ог Восс декандық (prosti) құрамына кіреді. Ульленсванг муниципалитетіндегі шіркеулер:

Приход (sokn) | Шіркеу атауы | Шіркеудің орналасқан жері | Салынған жылы
---|---|---|---
Jondal | Jondal Church | Jondal | 1888
Kinsarvik | Kinsarvik Church | Kinsarvik | 1150
Odda | Odda Church | Odda | 1870
Røldal | Røldal Stave Church | Røldal | шамамен 1250
Skare | Skare Church | Skare | 1926
Tyssedal | Tyssedal Church | Tyssedal | 1965
Ullensvang | Ullensvang Church | Lofthus | 1250
Utne | Utne Church | Utne | 1895

Тарих

1838 жылдың 1 қаңтарында Кинсарвик үлкен приходы муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). Үлкен приход негізгі приходтан және Ульленсванг қосымшасынан тұрды. 1869 жылдың 1 қаңтарында Ульленсванг негізгі приходқа айналып, Кинсарвик Ульленсвангтың қосымшасына айналды. Осы кезде муниципалитет өзінің атын Ульленсванг деп өзгертті. 1882 жылдың 1 қаңтарында Ульленсвангтың кішкентай бөлігі (халық саны: 22) көршілес Викёр муниципалитетіне берілді. 1913 жылдың 1 шілдесінде Ульленсванг муниципалитеті үш бөлікке бөлінді: солтүстік-батыс бөлігі Кинсарвик муниципалитетіне, оңтүстік бөлігі Одда муниципалитетіне айналды, ал қалған бөлігі Ульленсванг муниципалитеті ретінде қалды, бірақ бұрынғыдан әлдеқайда кішкентай болды. Бұл Ульленсвангта 1941 тұрғын қалды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында келесі аудандар бірігіп, бір үлкен муниципалитет құрды: Ульленсванг муниципалитетінің барлық бөлігі, Эйдфьорд муниципалитетінің барлық бөлігі және Кинсарвик муниципалитетінің көп бөлігі (Гранвин муниципалитетіне өткен Луссанд Кванндал аймағын қоспағанда). Жаңадан кеңейтілген муниципалитет Ульленсванг деп аталды. 1965 жылдың 1 қаңтарында Квам муниципалитетінің Ашгренда аймағы (халық саны: 61) Ульленсвангқа берілді. 1964-1965 жылдары құрылған бұл жаңа, үлкен Ульленсванг муниципалитеті ұзаққа соқпады. 1977 жылдың 1 қаңтарында бұрын Эйдфьорд муниципалитеті болған аймақ қайтадан жеке муниципалитетке айналды. Бұл Ульленсвангта 3937 тұрғын қалды. 2022 жылдың 1 қаңтарында Ульленсвангтың Итре Бу аймағы (халық саны: 24) көршілес Эйдфьорд муниципалитетіне берілді.

География

Ульленсванг муниципалитеті Хардангерфьорден және Сорфьорден жағалауларында орналасқан. Ол муниципалитеттің батыс бөлігіндегі Фолгефонна түбегіндегі Фолгефонна ұлттық паркінің ішіндегі Фолгефонна мұздығына дейін созылады. Шығысқа қарай, ол үлкен Хардангервидда үстіртіне дейін жалғасады, оның ішінде Хардангервидда ұлттық паркінің бір бөлігі де бар. Квенсьоен және Вейватнет көлдері, сондай-ақ Хартеиген тауы Хардангервидда үстіртінде Ульленсванг муниципалитетінде орналасқан.

Климат

Ульленсвангтың Hardanger фьордына жақын жатқан жазық жерлерінде қоңыржай теңіздік климат (теңіз батыс жағалауы климаты, Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb) басылады. Орташа тәуліктік ең жоғары температура қаңтар және ақпан айларында , ал шілде айында дейін жетеді. Ең құрғақ маусым сәуірден тамызға дейін, ал ең ылғалдысы қазаннан наурызға дейін. Барлық уақыттағы ең жоғары температура 2019 жылдың 28 шілдесінде тіркелді; барлық уақыттағы ең төменгі температура 1966 жылдың 9 ақпанында тіркелді. Ульленсванг Форсоксгард метеостанциясы 1865 жылдан бері температураны қадағалап келеді.

Үкімет

Ульленсванг муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), стационарсыз медициналық қызметтер, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік қамтамасыздандыру және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Хордаланд аймақтық сотының және Гулатинг апелляциялық сотының қарауында.

Муниципалды кеңес

Ульленсванг муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 33 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Көрікті жерлер

Ульленсванг Норвегияда жеміс, әсіресе тәтті вишня мен алманың ең ірі жеткізушісі болып табылады. Әр жазда Лофтуста вишня фестивалі өтеді, онда вишня сүйегін түкіруден Норвегия чемпионаты ұйымдастырылады. Рекорд С. Клейвкаасқа тиесілі. Әр мамыр айында 1846 жылы салынған Ульленсванг қонақ үйінде музыка фестивалі өткізіледі, онда Норвегияның түкпір-түкпірінен музыканттар жиналады. Белгілі композитор Эдвард Григ Лофтуста көптеген жазды өткізген, ал фестиваль оның құрметіне арналады. Жаз айларында туризмнің өркендеуіне байланысты халық саны екі есеге артады. Бұған қоса, Лофтустағы ортағасырлық Ульленсванг шіркеуі (шамамен 1250 жылы салынған) және Кинсарвик шіркеуі (шамамен 1150 жылы салынған), Скрикьофоссен сияқты бірнеше сарқырамалар, мамыр айындағы гүлдеу маусымы, сондай-ақ Ага, Утне және Скредаугендегі мұражайлар да қызығушылық тудырады.